Maandag 25/10/2021

Steeds meer Chinezen onteigend, op steeds gewelddadiger wijze

De ene Chinese vrouw werd levend begraven, de andere stak zichzelf in brand op het dak van haar huis. Een derde kreeg haar 20 maanden oude baby pas terug nadat ze haar handtekening had gezet. Alle drie weigerden te worden onteigend. Ze maken deel uit van een groeiende groep Chinese burgers die have en goed verliest bij uitzettingen, zo stelt Amnesty.

Wang Cuiyun (70) wist dat haar huis in een buitenwijk van Wuhan zou worden afgebroken. Lange tijd verzette ze zich tegen die onteigening omdat de compensatie het gezin niet toeliet zich elders te vestigen.

Op de ochtend van 3 maart 2010 zag mevrouw Wang een groep werkers arriveren. Ze begonnen een drie meter diepe put te delven. Door het gewicht van de verplaatste aarde, begaf het muurtje om haar huis het. Het oudje snelde naar buiten om de arbeiders tot redelijkheid te bewegen. Veel effect had dat evenwel niet. Er ontstond een handgemeen en mevrouw Wang viel. Vervolgens zetten de arbeiders hun werkzaamheden verder, mevrouw Wang werd levend begraven. Volgens haar schoondochter werd uiteindelijk niemand gestraft.

Zelfverbranding

Of neem het verhaal van Yu Hua in Wenchang, Sichuan. Onbekenden gritsten haar 20 maanden oude peuter in juni 2011 uit haar armen. Ze kreeg het kind pas terug nadat ze de onteigeningspapieren voor haar huis en grond had ondertekend.

En kijk naar Tang Fuzhen (47), die zich in Chengdu tegen de ontruiming van haar huisje verzette. Haar verwanten werden afgerost door de afbraakploeg, waarop mevrouw Tang uiteindelijk op het dak van haar woning klom en zichzelf in brand stak. Het zou de eerste zelfverbranding worden in een hele rij van protesten tegen gewelddadige onteigeningen in China. Een van de vele tragische verhalen tevens, die Amnesty International optekende in een vandaag gepubliceerd rapport.

Chinese stedelingen die hun woonst tegen de vlakte zien gaan, boeren die op hun akkerland chique flats zien verrijzen en daar slechts een aalmoes voor krijgen, op zich is het geen nieuws. Tussen 1991 en 2003 werden in Peking alleen al een half miljoen mensen uit hun huizen gezet en de compensatie die ze ontvingen was 7 miljard dollar lager dan de wettelijke norm. Geen wonder dat de Zwitsere ngo 'Center on Housing Rights and Evictions' China in 2005 al bedacht met de weinig flatteuze titel van 'grootste schender van het huisvestingsrecht ter wereld'.

Het haalde niets uit: zeven jaar na datum is de situatie geenszins beter. "In de 41 door ons tussen 2010 en begin dit jaar onderzochte gevallen kenden negen een dodelijke afloop", zo zegt Amnesty-onderzoekster Nicola Duckworth. "Het geweld neemt duidelijk toe, en ook de omvang van het probleem groeit. Uit de retoriek van China's leiders blijkt dat ook zij beseffen dat onteigeningen de allerbelangrijkste bron van sociale onrust zijn.

"Dat verklaart wellicht ook waarom er sinds 2011 een nieuwe richtlijn van kracht is die geweld bij uitzettingen in steden 'illegaal' maakt. De vraag is alleen of lokale overheden zich aan die verordening houden. Het feit dat burgers zo weinig verhaal hebben tegen bestuurslui maakt hen oppermachtig. Er is geen scheiding der machten, en wie zijn rechten verdedigt, komt er niet zelden erg bekaaid van af."

Bijna één Chinees dorp op twee (43 procent) kreeg sinds de jaren 90 af te rekenen met gedwongen onteigeningen en sinds 2007 neemt dat aantal toe. Het komt door de Olympische Spelen (2008), zeiden experts enige jaren geleden, maar uit dit onderzoek blijkt dat de trend zich doorzet.

Hoge prijs

Duckworth: "Veel heeft te maken met de geringe financiering van de lokale besturen door het centrum en met het feit dat de promotiekansen van ambtenaren rechtstreeks verband houden met de 'ontwikkeling' die ze in hun district hebben verwezenlijkt. Geen projecten, geen promotie dus.

"Sinds de lancering van het grote stimulusplan van 2008, bedoeld om de vertraging van de wereldeconomie binnenlands op te vangen met allerhande infrastructuurwerken en bouwprojecten, namen veel lokale leiders grootschalige initiatieven. Ze leenden flink veel geld van de staatsbanken om die te financieren. Ze betalen de interesten op die leningen nu terug met de winst die ze maken met het desnoods gewelddadig onteigenen van boeren."

Wat zouden Wang, Yu, Tang en de miljoenen anderen gedupeerde burgers daartegen moeten beginnen? "Ons onderzoek geeft aan dat diegenen die een zaak aanspannen, daar veelal een hoge prijs voor betalen. Kijk naar activiste Shen Peilan. Zij probeerde mensen te helpen die door de bouwwoede rond de Shanghai Expo 2010 werden getroffen. Sinds ze met dit werk begon, werd ze al 100 keer opgepakt."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234