Maandag 27/01/2020

'Stedenbouw maakt het verschil in Gent'

Dit weekend kunnen de Gentenaars kennismaken met de Zwarte Doos, het nieuwe erfgoedcentrum van de stad op de voormalige fabrieksterreinen van Trefil-Arbed. Het is het eerste van de vele Gentse stadsvernieuwingsprojecten dat zo goed als rond is. Schepen van Stedenbouw Karin Temmerman (SP.A) kijkt reikhalzend uit naar de voltooiing van de andere projecten. 'Als ik door de stad fiets en zie hoe die de laatste jaren veranderd is, dan doet dat veel deugd.'

Gent

Van onze medewerker

Thomas Dierckens

In Gent lijkt er geen einde te komen aan het rijtje stadsvernieuwingsprojecten die het gezicht van de stad de komende jaren zullen veranderen. Zuurstof voor de Brugse Poort is volop in uitvoering, Bruggen naar Rabot is gestart, de Nederschelde wordt opengelegd, de eerste ontwerpen voor het Acec-terrein liggen op tafel, Rem Koolhaas mag de plannen tekenen voor de Oude Dokken tussen Dampoort en Muide en dan zijn er nog de tientallen privé-projecten van projectontwikkelaars die van plan zijn om de oude fabrieksterreinen in de stad om te vormen tot woonzones (DM 7/5). De vrouw achter die projecten is schepen van Stedenbouw en Mobiliteit Karin Temmerman (SP.A), die eerder toevallig die bevoegdheden in haar handen kreeg. Bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2000 had ze haar zinnen gezet op Cultuur, maar die post kaapte VLD'er Sas Van Rouveroij voor haar neus weg. Na vijf jaar Stedenbouw wil ze echter niets anders meer doen.

"Ruimtelijke ordening bepaalt in grote mate het karakter van de stad", zegt Temmerman. "Als ik mensen tegenkom die in de jaren zeventig hebben gestudeerd in Gent, vertellen die me dat ze de stad bijna niet meer herkennen. Gent was toen een donkere en grijze stad, en daar heeft Stedenbouw veel aan veranderd. We zijn begonnen met de binnenstad, nu is het de beurt aan de wijken rond Gent. Dat zijn zeker geen probleemwijken, maar je merkt wel dat ze in een negatieve spiraal zitten. Door de samenstelling van de bevolking, het gebrek aan open ruimte en de slechte arbeiderswoningen laten jonge tweeverdieners die wijken links liggen. Zelf ben ik in de Dampoortwijk opgegroeid. Mijn ouders hadden geen tuin, de straat was ons speelterrein. Door het drukke verkeer is dat nu helaas niet meer mogelijk, dus is het begrijpelijk dat mensen hun neus ophalen voor die wijken. Daarom ook dat we in de Brugse Poort, op het Arbed- of het Acec-terrein, er vooral naar streven om zoveel mogelijk open ruimte te creëren. Dat is belangrijk om die wijken leefbaar te houden en nieuwe bewoners aan te trekken."

Loop je daardoor niet het gevaar dat het volkse karakter van de wijken verloren gaat?

"We proberen zoveel mogelijk een stijlbreuk te vermijden door geen grootschalige projecten toe te laten. In de Brugse Poort bijvoorbeeld gaat het om kleinere ingrepen verspreid over de hele wijk. Verder kiezen we resoluut voor sociale woningen. Er verdwijnen inderdaad 89 huizen, maar er komen bijna honderd nieuwe sociale woningen in de plaats. Het algemene karakter van de wijk zal daardoor niet veranderen. Aan de Bevrijdingslaan, die midden door de wijk loopt en zo typerend is voor de sfeer in de Brugse Poort, raken we niet. Als je aan stadsvernieuwing doet, moet je ervoor zorgen dat de mensen die er wonen zich nadien nog thuis voelen in hun wijk."

Zal de Brugse Poort betaalbaar blijven voor de huidige bewoners?

"Door genoeg sociale woningen te bouwen vermijden we dat er sociale verdringing optreedt. We hebben er bewust voor gekozen om geen luxeappartementen neer te poten in de wijk. Ik betwijfel trouwens of de mensen die zo'n luxeappartement kunnen betalen wel in die wijk willen wonen. De huizenprijzen stijgen er natuurlijk wel, maar dat doen ze in heel Gent. Wat me plezier doet, is dat de jonge starters opnieuw hun weg vinden naar de Brugse Poort en er de soms bouwvallige huizen beginnen op te knappen. Daardoor krijgen we die sociale mix waarnaar we streven."

Uit de stadsmonitor bleek nog dat Gent wel jongeren aantrekt, maar dat die zodra ze dertig zijn de stad weer verlaten.

"Zodra ze kinderen hebben, willen die dertigers natuurlijk een huis met een tuin. In elk stadsvernieuwingsproject voorzien we daarom in tuinuitbreiding voor de bestaande bewoners. Maar het is inderdaad een probleem dat Gent te weinig woningen met tuin telt. We houden daar rekening mee in onze plannen en stellen die voorwaarde ook aan projectontwikkelaars die bouwaanvragen indienen. Meer kunnen we voorlopig niet doen. Via de stadsvernieuwingsprojecten creëren we wel zoveel mogelijk open ruimte, zodat er voor kinderen meer speelruimte is in de buurt. Dat is nog niet hetzelfde als een eigen tuin, maar komt wel tegemoet aan de noden van jonge gezinnen."

De projecten Zuurstof voor de Brugse Poort en Bruggen naar Rabot zitten op schema, terwijl andere projecten blijven aanslepen. Hoe komt dat?

"Het grote verschil met vroeger is dat Stedenbouw sinds deze bestuursperiode over een eigen budget beschikt. Daarvoor maakte Stedenbouw wel de plannen, maar de uitvoering en de onteigeningen vielen niet onder zijn bevoegdheid. Het huidig budget bedraagt 12,5 miljoen euro, los van de budgetten die andere diensten uittrekken voor de stadsvernieuwingsprojecten. Voor de bouw van de nieuwe bibliotheek in de Brugse Poort, de aanleg van de buurtparkjes en de bouw van een kinderdagverblijf komen de centen van andere departementen. Het is voor het eerst dat al die middelen worden geconcentreerd op één plek. Zo kun je veel efficiënter en vlugger werken. Dat was vroeger lang niet het geval. De reconversie van de Sas- en Bassijnwijk is bijvoorbeeld twee bestuursperioden geleden begonnen en is nog niet af. Terwijl voor de Brugse Poort in zes jaar tijd de plannen zijn uitgetekend, de bewoners onteigend en de bouwwerkzaamheden gestart. Dat tempo is nodig om zo'n wijk een duw in de rug te geven."

Voor de bewoners is die snelle aanpak wel moeilijk om te slikken. Herinner u de harde reacties van de bewoners uit de Brugse Poort die werden onteigend en de spectaculaire acties van de krakers. Is de stad niet te vlug willen gaan?

"Nee, heel wat bewoners waren juist blij dat we eindelijk werk maakten van hun wijk. Anderen hadden wel problemen met de plannen vanwege de onteigeningen en dat is begrijpelijk. Niemand wordt graag uit zijn huis gezet. Er zaten beluikjes tussen van mensen die daar al drie generaties woonden. Veel minder begrip heb ik voor groeperingen als LSP (Links Socialistische Partij, TD) die totaal geen voeling hebben met de wijkbewoners maar ze hebben opgejut tegen het stadsbestuur door hen misleidende informatie te geven."

LSP beweert dat het stadsbestuur gelogen heeft over de plannen voor de Brugse Poort.

"We hebben er net alles aan gedaan om de bewoners goed te informeren. Zo'n ingreep in de wijk is zeer diepgaand en we hebben er met man en macht aan gewerkt om de inwoners te overtuigen van het belang ervan. Er is een projectcoördinator aangesteld, we hebben een charter opgemaakt tussen de stad en de buurtraad waarin alle taken en verantwoordelijkheden werden genoteerd. We krijgen ook soms kritiek op het feit dat we niet ineens de hele negentiende-eeuwse gordel rond Gent aanpakken. Dat doen we bewust niet, omdat je dan nooit die bewoners op zo'n intensieve manier kunt begeleiden zoals we nu voor Zuurstof voor de Brugse Poort doen. Je moet constant bereikbaar zijn voor bewoners die met vragen zitten."

Een andere veelgehoorde kritiek is dat de stad de bewoners weinig of geen inspraak geeft bij de opmaak van de plannen.

"Dat klopt niet. Aan de plannen voor Zuurstof voor de Brugse Poort ging een hele inspraakronde vooraf. Een half jaar lang hebben we tweewekelijks rond de tafel gezeten met de buurtraad en de stad heeft zeker rekening gehouden met de opmerkingen. We proberen de buurtbewoners al in een heel vroeg stadium te betrekken. Het klopt dat dan al een ontwerp klaarligt, maar dat dient meer als insteek dan iets anders. Het voorkomt dat je in het ijle zit te discussiëren. Plus: je mag die behoefte aan inspraak ook niet overschatten. De meeste mensen vinden stedenbouw en ruimtelijke ordening iets ver van hun bed, behalve als het over hun eigen huis gaat."

Vanwaar die gebrekkige interesse?

"Inspraak vraagt een groot engagement van de bewoners. Het is meer dan naar een vergadering komen en daar je zegje doen. Het is een langdurig proces waarbij je maanden aan een stuk avonden moet vrijmaken om te overleggen met stadsdiensten. Niet alle inwoners zijn daartoe bereid. Soms is inspraak ook moeilijk, want dikwijls zijn die dossiers zeer technisch en dan haken de mensen af. En dan nog: je kunt niet iemand laten beslissen of zijn buren al dan niet onteigend moeten worden. Bij stedenbouw gaat het om het algemene belang, niet om het particuliere belang."

De Belfortparking naast het stadhuis zou wel eens de inzet van de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar kunnen worden. SP.A wil alle auto's weg, VLD wil opnieuw een ondergrondse parking. Nochtans schoten de Gentenaars dat idee in een referendum in 1997 af.

"De VLD gaat ervan uit dat zo'n referendum maar een beperkte houdbaarheidsdatum heeft. Ze vergeten daarbij wel te vermelden dat we in het begin van deze bestuursperiode de wedstrijd voor de heraanleg van het plein zes maanden uitgesteld hebben om de Gentenaars alsnog de kans te geven de nodige handtekeningen in te zamelen voor een tweede referendum. We hebben zes maanden gewacht en er is niets gebeurd. Het standpunt van de SP.A is duidelijk: de Belfortparking moet een stedelijk plein worden. Samen met de Korenmarkt is het de laatste plek in de Kuip die de stad nog moet aanpakken en liefst zo snel mogelijk."

Stel dat burgemeester Frank Beke er toch niet voor kiest om verder te doen, stelt u zich dan kandidaat als lijsttrekker?

"Als de partij denkt dat ik daarvoor de geschikte kandidaat ben, zal ik zeker niet 'neen' zeggen. Maar ik zou absoluut graag nog een termijn schepen van Stedenbouw zijn. De stadsvernieuwingsprojecten liggen me na aan het hart en je merkt dat stedenbouw steeds meer aan belang wint. Je hebt echt het gevoel het verschil te kunnen maken. Als ik door de stad fiets en zie hoe die de laatste jaren veranderd is, dan doet dat veel deugd."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234