Dinsdag 30/11/2021

Interview

"Steden kijken niet vooruit"

null Beeld Bas Bogaerts
Beeld Bas Bogaerts

"Met Uplace drijf je de mensen uit de stad. Dat is heel jammer, maar het is het gevolg van het beleid dat gevoerd wordt," zegt de gerenommeerde Nederlandse marketingprofessor Cor Molenaar. "Steden zijn absoluut niet voorzien op de veranderingen die volop bezig zijn."

Met cijfers is het altijd uitkijken, maar soms spreken ze boekdelen. Neem bijvoorbeeld deze: in Vlaanderen is de leegstand van winkelpanden, uitgedrukt in oppervlakte, tussen 2008 en 2014 met 70 procent gestegen. In totaal staat meer dan 900.000 vierkante meter winkeloppervlakte leeg, zo blijkt uit een studie in opdracht van de Vlaamse provincies en het Agentschap Ondernemen.

Pijnlijke cijfers voor de Vlaamse retailsector, maar Cor Molenaar is de laatste om er verrast van op te kijken. De marketing- en retailprofessor aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam heeft met Kijken, Kijken. Anders Kopen een nieuw boek uit, waarin hij het einde van de klassieke winkelstraat voorspelt. De combinatie van big data, mobiele technologieën en internet zorgen ervoor dat ons koopgedrag grondig verandert, en daarmee ook de hele retailsector.

Door de digitalisering hebben veel winkels hun bestaansrecht verloren, zegt u.
Molenaar: "Ja, omdat we niet meer naar de winkel moeten om iets te kopen. We kunnen het evengoed via het internet doen, waar je een nog grotere service vindt. Je kunt prijzen vergelijken, snel kopen, op het moment waarop je wil. Winkels krijgen het daardoor heel moeilijk. Die zijn dicht om zes uur 's avonds, net wanneer je tijd hebt om te gaan shoppen. De meeste aankopen online gebeuren tussen halftien en halftwaalf 's avonds. En iedereen vindt er zijn gading.

"De gevolgen zie je nu al bij boeken- en muziekwinkels en reisbureaus, maar ook de rest volgt. Speelgoed, dat gaat in de toekomst nog maar bijna uitsluitend via het net. Ook modewinkels gaan klappen krijgen. Zeker in het middensegment. In het luxesegment blijf je nog wel fysieke winkels hebben, net als in het onderste segment. Een Rolex koop je nu eenmaal niet per vijf stuks. Maar wat er tussenin zit, dat verdwijnt."

Het gevolg: de leegstand van winkels neemt fors toe.
"Absoluut. Overheden hebben niet door hoe groot de impact daarvan is. In Groot-Brittannië lopen ze altijd enkele jaren voorop. Wel, daar zie je stadscentra die compleet verlaten zijn en waar niets te beleven is. Kijk naar Birmingham, Newcastle of Manchester: echt heel triestig. In België en Nederland zijn we daar ook naar op weg, als we verder doen zoals we bezig zijn. Steden hebben er alles aan gedaan om consumenten uit hun centra te weren. Ze hebben de auto verbannen, en kiezen voor de fiets. Dat is prima, maar dan moeten ze daar ook hun conclusies uit trekken: in het centrum kan er niet meer gewinkeld worden. Wie met de auto gaat winkelen, koopt zeven keer zoveel als iemand met de fiets."

Er is in Vlaanderen een felle discussie bezig over de komst van Uplace, een groot winkelcentrum in Machelen.
"Kijk, met Uplace drijf je de mensen uit de stad. Dat is heel jammer, maar het is het gevolg van het beleid dat gevoerd wordt. Kijk naar Brussel: hoe moeilijk is het niet om in de stad te raken en een parkeerplaats te vinden. En hoeveel moet je betalen om te parkeren? Dat is totaal niet aantrekkelijk. Kijk ook naar wat er in Sint-Niklaas gebeurd is door de komst van het Waasland Shopping Center. De winkels verdwenen uit het centrum. Je kunt toch niet meer beweren dat je dat niet ziet aankomen?

"Steden zijn absoluut niet voorzien op de veranderingen die volop bezig zijn. Ze kijken maar hoogstens een jaar of twee vooruit. Terwijl de veranderingen nu veel én veel ingrijpender zijn. Ze hebben geen plan, geen beleid om hun stad aantrekkelijk te maken, nu de winkels er één voor één verdwijnen. Musea, theaterzalen, horeca, ambachtelijke winkeltjes: zo maak je je stad aantrekkelijk. Winkels die 's avonds open zijn, zoals we zien in Frankrijk en Spanje als we op vakantie zijn. Dat is de toekomst van steden, maar dat wordt geblokkeerd. De overheid snapt niets van zijn burgers.

"Je ziet ook steeds meer winkels die hun aanbod uitbreiden, die een aanbod van verschillende dingen combineren, zoals mode en design. Maar winkels moeten ook meer samenwerken. Een kledingwinkel die een bon geeft voor een café vlakbij, bijvoorbeeld. Maar dat doen winkeliers amper."

null Beeld Bas Bogaerts
Beeld Bas Bogaerts

België mist de trein

Grote shoppingcentra staan voor onpersoonlijk shoppen, terwijl u net toekomst ziet in kleine winkels, waar klanten persoonlijk behandeld worden. Hoe rijmt u dat?
"Uplace en dergelijke zijn onpersoonlijk, dat klopt. Maar dat is niet erg. Persoonlijke service vinden we elders. Zo'n winkelcentrum heeft enkele serieuze pluspunten: je hebt een goede bereikbaarheid, een totaalaanbod en het is een dagje uit."

U haalt Amazon, Zalando en Alibaba aan als e-commercebedrijven die de klassieke winkels onder druk zetten. Toch hebben ze het allesbehalve makkelijk om winst te maken. Kunnen ze ooit rendabel worden?
"Amazon en Zalando zullen het daar heel moeilijk mee hebben. Zij zitten vast in het oude model. Het zijn klassieke winkels die op een digitale leest geschoeid zijn. Alibaba is iets anders. Zij schrappen de hele keten tussen consument en fabrikant. Ze leveren van magazijn tot aan de klant. Met als gevolg dat de prijzen gigantisch dalen. Ik koop soms producten via hen. Ik heb tien T-shirts gekocht met mijn naam erop. Kostprijs: een kleine 30 euro. 'O, maar dat ligt aan de lage lonen in China', zeggen mensen dan. Niets van, dat ligt aan het feit dat Alibaba op een totaal andere manier werkt. Amazon bibbert voor Alibaba, en met reden. Alibaba gooit alles overhoop. Veel mensen hebben dat nog niet door, maar in Amerika begrijpen ze het wel."

Er is ook weerstand tegen nieuwe technologieën. Klanten willen niet dat banken hun persoonlijke gegevens zomaar gebruiken voor commerciële toepassingen.
"Er zijn grenzen aan wat banken doen met de gegevens die ze over ons hebben. Dat ze informatie over ons verkopen aan andere bedrijven vind ik not done. Maar ik vind het perfect normaal dat ze die info gebruiken om producten aan te bieden die beter op mij zijn afgestemd. Supermarkten testen nu al iBeacons uit, waarmee ze gericht aanbiedingen kunnen sturen naar smartphones van klanten. Daar doen klanten hun voordeel mee."

U vindt dat we ons niet te druk moeten maken in privacy?
"Ach, die hele discussie over privacy, dat is vooral iets van babyboomers. Voor de oorlog bestond privacy niet. Toen leefde je in een dorp en wist iedereen wat je deed. De jonge generatie is daar ook niet mee bezig, maak je daar geen illusies over. Zij raken veel eerder geïrriteerd door reclameboodschappen die niet op hun lijf geschreven zijn. De normen zijn op dat vlak serieus aan het verschuiven."

België mist de trein van de e-commerce. Moeten we ons daar grote zorgen om maken?
"Ja, absoluut. Daar moeten jullie wakker van liggen. Dat jullie geen pakjes mogen versturen na acht uur 's avonds: dat is toch achterlijk? Wij lopen in Nederland voorop, maar het voordeel is dat jullie nog nergens staan en daardoor ook meteen de volgende stap kunnen zetten. Nederland stikt van de webwinkels die nog in het oude aanbodmodel denken, terwijl we nu meer dan ooit in een vraageconomie zitten. De klant moet het uitgangspunt zijn. Daar kan België een voorsprong nemen. Jullie kunnen winkels met Alibaba-achtige constructies beginnen. En dan kunnen jullie echt vooroplopen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234