Woensdag 07/12/2022

StäV is trendy kroeg en ambassade tegelijkertijd

De Ständige Vertretung (StäV) is in Berlijn al lang een begrip, vroeger als ambassade die niet zo mocht heten en nu als café dat eigenlijk een ambassade wil zijn. Frank Schlömer hing er aan de toog.

Door de nieuwe Oostpolitiek van kanselier Willy Brandt werd in 1974 in Oost-Berlijn een ambassade van de Duitse Bondsrepubliek (BRD) geopend. Maar de term 'ambassade' was uit den boze omdat dit woord namelijk inhield dat de BRD het andere Duitsland, de DDR (Duitse Democratische Republiek), als vreemde staat zou erkennen.

Dat kon natuurlijk niet, ook niet in de nieuwe Oostpolitiek. Daarom kreeg het gebouw aan de Hannoverische Strasse in het arrondissement Mitte de behoorlijk lachwekkende naam Ständige Vertretung - permanente vertegenwoordiging - hoewel het alle functies van een volwaardige ambassade vervulde: diplomatieke missie, aflevering van visa, sluiten van verdragen met de DDR. De BRD erkende de DDR als land maar niet als buitenland en dat maakte de wat hilarische naamgeving Ständige Vertretung nodig.

Het witte gebouw, dat in het diplomatieke ambtsverkeer tot StäV werd afgekort, kreeg in 1989 plots grote beroemdheid, net zoals de Duitse (BRD) ambassades in Praag en Boedapest. Het werd een gegeerd toevluchtsoord voor DDR-burgers die weg wilden en via een misdaad, die in DDR-jargon Republikflucht heette, het West-Duitse aardse paradijs trachtten te bereiken.

Vandaag is het gebouw een onbeduidend onderdeel van het ministerie van Wetenschapsbeleid van het verenigde Duitsland, maar Ständige Vertretung is nog steeds een begrip dat iedereen in Berlijn kent en waar ook de Turkse taxichauffeur je met de ogen heen rijdt. De term is nu namelijk de naam van een trendy café, dat aan de Schiffbauerdamm ligt, schuin achter het werdeldberoemde theater van Bertolt Brecht, het Berliner Ensemble.

De StäV kon geen betere ligging hebben: uit het venster zie je, op de andere oever van de Spree, de bekende Bahnhof Friedrichstrasse, achter StäV het uitgaanscentrum Oranienburgerstrasse - met kunstcafé Tacheles als pronkbeeld van verval -, en Unter den Linden, Brandenburger Tor en Alexanderplatz liggen op loopafstand. De Ständige Vertretung - 365 dagen per jaar open van 11uur tot "op het einde" - is een centrum van het Berlijnse uitgaansleven en heeft zichzelf ook een missie meegegeven.

Eigenaar Friedel Drautzburg zegt: "Ik ben cafébaas, maar eigenlijk ook een soort ambassadeur, en dat is ook de bedoeling. Stäv is namelijk de permanente vertegenwoordiging van de Rijnlanders aan de Spree, de ambassade van de nieuwe Berlijners die van de Rijnoevers komen."

Dat is net waar het over gaat: Stäv is een Rijnlands eiland in Berlijn, waar Keuls bier (Kölsch) wordt geschonken en waar men Rheinlandse specialiteiten eet. Het is het trefpunt voor al wie uit het Rijnland moest verhuizen omdat Berlijn de nieuwe Duitse hoofdstad was geworden. Het is een enclave in Berlijn, waar de herinnering wakker wordt gehouden aan Bonn, "het boerendorp aan de Rijn" dat veertig jaar lang de hoofdstad van een der Duitslanden is geweest.

Friedel Drautzburg was - is - in Bonn een lokaal vooraanstaand personage omdat hij er het polit-café 'Gambrinus' had, waar politici, verkozenen, ambtenaren, journalisten en ministers kwamen en waar ooit - even maar - bondskanselier Helmut Schmidt achter de tapkast stond. Het is de bedoeling dat Stäv de traditie van Gambrinus in Berlijn voortzet, en dat lukt blijkbaar heel aardig.

Hetzelfde publiek als vroeger komt al over de vloer, bondskanselier Schröder en 'minister Joschka' inbegrepen, de persjongens nemen er interviews af, wie als politicus gezien wil worden gaat in Berlijn best naar de StäV en wie als volksvertegenwoordiger onbekend is gaat er liefst ook heen, in de wetenschap dat blijven komen goed is voor de populariteit.

Zelfs de binnenhuisinrichting verwijst steevast naar Rijnlandse toestanden, maar iedereen is toch welkom: Wessi, Ossi, niet-Rijnlander, buitenlander. De foto van provocerend kunstenaar Joseph Beuys hangt er naast de foto's van de kanseliers Kohl, Brandt en Adenauer, de satirische poster van Klaus Staeck ("Een volk met zo'n voetballers, boksers, tennisspelers en Formule-1-piloten, kan rustig voortbestaan zonder zijn universiteiten."), samen met het beeld van Günter Grass en dat van Gorbatsjov op bezoek in Bonn. Het eigenlijke kijkstuk is echter een gerecycleerd DDR-symbool: een vlag met een hamer en een banaan er op.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234