Vrijdag 27/11/2020

Opinie

Statiegeld op plastic: welke erfenis wil deze regering nalaten?

Beeld BELGA

Rob Buurman en Tom Zoete schrijven namens het Recycling Netwerk.

Historici bepalen pas later wanneer een omwenteling precies begon. Maar 2018 maakt nu al kans om geboekstaafd te worden als het kantelmoment in het wereldwijde afvalbeleid. Sinds januari weigert China de invoer van plastic afval. Tegelijk zet de oceaanvervuiling beleidsmakers internationaal aan tot actie. 

De Europese Commissie wil single-use plastics bannen. Lidstaten moeten minimaal 90 procent van de plastic flessen gescheiden inzamelen. Insiders weten dat je dat enkel met statiegeld haalt. Het VK wil het invoeren. In Vlaanderen bekijkt de ‘superministerraad’ het dossier vrijdag.

Weifelende supermarkten

Bedrijven met een lineair businessmodel inzake wegwerpproducten zien de bui hangen. Elf multinationals, zoals Unilever en Coca-Cola, verklaarden enkel nog recyclebare verpakkingen op de markt te brengen. Klinkt als een stap vooruit. Maar dat je iets kunt recyclen, wil nog niet zeggen dat het ook gebeurt.

Sinds het alea iacta est van de Europese Commissie racen de supermarkten om als eerste producten uit hun rekken te halen. Starbucks en McDonald's doen de plastic rietjes weg, nu het toch verboden gaat worden. De strategie van de bedrijven lijkt wel: 'Tijd rekken. En zodra de overheid het oplegt, proberen te claimen dat we het eerste duurzame bedrijf waren.'

In Schotland maakte Coca-Cola de bocht naar statiegeld en kreeg het veel lof. In Vlaanderen nemen de betrokken bedrijven er de negatieve imago-impact vooralsnog bij. Ze zeggen “niet te geloven” dat statiegeld zwerfvuil vermindert. Terwijl elke Duitse of Deense grasberm toont dat het werkt.

Als we het van de industrie zelf laten afhangen, wordt het dus een te langzaam overgangsproces.

Verandering van onderuit

Alsmaar meer consumenten ergeren zich aan plastics. Dat is een risico voor die bedrijven. Door Mei Plasticvrij en de plastic attacks ontdoen supermarkten nu al sommige groenten van hun plastic jasjes. In 2018 groeide ook de Statiegeldalliantie enorm. Wanneer zagen we eerder boeren samen met milieuorganisaties pleiten voor dezelfde maatregel? Test-Aankoop, KVLV, ABS, Limburg.net en honderden andere organisaties vragen om statiegeld – de waarborgsom waardoor grondstof terugkeert en niet in de natuur belandt. Zonder statiegeld geen circulaire economie.

Ook meer dan de helft van de Vlaamse gemeenten wil het. Daarbij Gent, Brugge, Mechelen, Hasselt, Sint-Niklaas en Kortrijk. Zelfs de Open Vld- jongeren. De lokale beleidsmakers willen een leefbare omgeving voor hun inwoners, maar ze kunnen het niet alleen.

Proper Vlaanderen

Meer dan 80 procent van de Belgen is nu voorstander. Daarmee is het de meest populaire milieumaatregel ooit. Over dieselvervuiling of kernenergie werden zulke hoge percentages nooit gezien. Zwerfvuil stoort iedereen, over de partijgrenzen heen.

Waar staat de Vlaamse regering? Decennialang sensibiliseren en overtreders aanpakken maakte Vlaanderen niet proper. De factuur voor het opruimen bedraagt inmiddels 164 miljoen euro. Voor Antwerpen 30 miljoen euro. Jaarlijks.

De keuze voor de regering van N-VA, CD&V en Open Vld gaat in se over de erfenis die ze wil nalaten. Voert ze met het statiegeld de maatregel in die het zwerfvuil sterk terugdringt? Of laat ze de industrie extra tijd kopen met beloftes van ‘keiharde doelstellingen en plannen’ – die nooit gerealiseerd worden.

2018 gaat de geschiedenis in als het jaar van het Chinese importverbod, de oceaanvervuiling en de Europese maatregelen. De vraag is hoe men in Vlaanderen zal terugkijken. Zet de regering-Bourgeois Vlaanderen op koers om koploper in de circulaire economie te worden? Of laat ze het zwerfvuil verder het Vlaamse blazoen besmeuren?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234