Woensdag 18/09/2019

onderwijs

Startende leerkrachten kijken 1 september onzeker tegemoet

Startende leerkrachten wisselen deeltijdse opdrachten vaak af met periodes van werkloosheid. Beeld Thinkstock

Slechts een op de drie startende leerkrachten in het kleuter- en lager onderwijs kan het schooljaar aanvatten met een voltijdse job. Kan een vervangingspool een oplossing bieden?

De christelijke vakbond COV trekt aan de vooravond van het nieuwe schooljaar aan de alarmbel: amper een op de drie startende leerkrachten in het kleuter- en lager onderwijs kan 1 september met een voltijdse job aanvatten. Datzelfde probleem stelt zich ook in het secundair onderwijs. Heel wat jonge leerkrachten wisselen deeltijdse opdrachten af met periodes van werkloosheid. Vaak duurt het jaren vooraleer ze een vaste job te pakken hebben. En die onzekerheid knaagt.

Te zelfder tijd hoor je om de haverklap dat er een lerarentekort is. Hoe vallen beide tendensen te rijmen? Vraag en aanbod zijn niet altijd op elkaar afgestemd, legt Pedro De Bruyckere, pedagoog aan de Arteveldehogeschool, uit. "Zowel wat je gestudeerd hebt als waar je werk zoekt, is belangrijk. Er is al jaren veel vraag naar leerkrachten Frans en wiskunde. En in de grote steden smeken ze sowieso om leerkrachten. Dan zie je dat leerkrachten die in de Kempen wonen eerst enkele jaren in Antwerpen gaan werken. Eenmaal ze vastbenoemd zijn, keren ze dan vaak terug naar hun thuisbasis, waardoor het daar voor andere leerkrachten weer moeilijker wordt om vast benoemd te worden."

Zo komen we bij het spanningsveld tussen vastbenoemde leerkrachten en hun niet-vastbenoemde collega's. Vastbenoemden hebben behoorlijk wat flexibiliteit. Ze kunnen er bijvoorbeeld veel eenvoudiger voor kiezen om vier vijfde te gaan werken, of in een andere school binnen dezelfde scholengemeenschap aan de slag te gaan. Of er is het voorbeeld van de leerkracht die, omdat ze anders haar eigen dochter in de klas zou krijgen, ervoor koos om een jaar zorgleerkracht te worden. Diezelfde flexibiliteit wordt gevraagd van beginnende leerkrachten. Wanneer er een leerkracht ziek wordt, moeten zij – vaak voor korte periodes - inspringen. Zonder vooraf te weten voor hoelang precies. Eenvoudig gesteld: zij moeten de gaatjes opvullen.

Leerkrachtenpool

Toch is het volgens de onderwijsbonden een misvatting om de vaste benoeming tegenover de onzekerheid bij starters te plaatsen. "Een heel grote groep vijftigplussers werkt halftijds. Dat zijn halftijdse jobs die vrijkomen voor de jongeren", zegt Raf De Weerdt van ACOD. De bonden willen absoluut niet dat er aan de vaste benoeming geraakt wordt. "Dat is geen oplossing. Je gaat de ene groep geen extra zekerheid bezorgen door die zekerheid weg te nemen bij een andere groep."

Dat oudere leerkrachten vaker deeltijds werken, waardoor kinderen soms een dag in de week iemand anders voor de klas zien staan, hoeft niet noodzakelijk negatief te zijn, meent ook De Bruyckere. "We evolueren sowieso naar co-teaching. Waarbij verschillende leerkrachten voor de klas staan, of waarbij een oudere leerkracht als coach optreedt van een beginner."

Voor scholen betekent dit wel een hele klus om de werkroosters op te stellen, beaamt Franky Vinck, directeur van Athena Pottelberg in Kortrijk. "Het is elk jaar van nul beginnen met een puzzel van 1.000 stukken. Zodra je daar één element aan verandert, verandert de hele puzzel." Afgelopen lente was het alle hens aan dek toen een wetenschapsleerkracht uitviel. "Tussen Kerstmis en Pasen is het altijd heel moeilijk om vervangers te vinden. Uiteindelijk hebben de andere leerkrachten wetenschappen allemaal een aantal extra uren opgenomen. Een iemand kwam zo aan een voltijdse lespakket, de anderen deden dat erbovenop."

Een van de oplossingen die naar voren geschoven wordt om de onzekerheid bij startende leerkrachten weg te nemen, is het oprichten van een vervangingspool. "Beginnende leerkrachten zouden we zo gedurende een jaar werkzekerheid kunnen bieden in een school of een scholengroep", legt onderwijsminister Hilde Crevits (CD&V) uit. De bonden zijn dat voorstel wel genegen, maar wachten de precieze invulling af. "Alles hangt af van het beschikbare budget?", zegt Koen Van Kerkhoven van COC. In september gaan de gesprekken over een pool van start.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234