Vrijdag 05/03/2021

STANDPUNT

Heeft hij veel fout gedaan, Steven Vanackere? Niet eens. Alleen kun je niet tegelijk een trouwe soldaat van het ACW zijn, en ook nog eens onafhankelijke rechter die moet oordelen of ACW al dan niet voorkeursbehandelingen heeft gekregen. Want zelfs al doe je dat vakkundig en neutraal, je zult daar nooit iemand van kunnen overtuigen. Dan volgt bitterheid, stilte, slechte communicatie en uiteindelijk het verlies van vertrouwen, ook binnen je eigen meerderheid. En dan is het afgelopen.

Hij wou niet eens in de regering, liever was hij provinciegouverneur geworden. Weg van de waan van de dag, waar hij een broertje dood aan heeft, aan dat permanente hit-and-run-spel van de Wetstraat, de steekvlampolitiek die zo haaks staat op wat hij als de belangrijkste politieke taak beschouwt: het begeleiden van een samenleving op de lange termijn.

Dat hij, onder druk van het ACW, toch aanvaardde in de regering te stappen, was voor hem een heuse opoffering. Het leidde tot de wat eigenaardige situatie dat Vanackere over zijn job klaagde tegen collega-politici - die hun moeder zouden hebben willen verkopen om nog maar een maand vicepremier te mogen zijn. Vrij recent klaagde hij nog over het gegeven dat Yves Leterme en Ingrid Vervotte die politieke hel wel vaarwel hadden mogen zeggen en dat hij nog altijd zat te ploeteren. Het leidde tot berichten dat hij het af en toe wat minder zag zitten, dat hij niet onbekend was met het fenomeen van het 'dipje'. Wat ook verklaart waarom zijn harnas en olifantenvel iets poreuzer en minder dik zijn dan bijvoorbeeld die van een Johan Vande Lanotte.

Vanackere was al evenmin een electorale sterkhouder van zijn partij. Als Vlaamse Brusselaar is dat hoe dan ook je lot. Hij was veeleer de intellectuele studax, de man van de studiedienst eerder dan van het podium, dienaar veel meer dan volkstribuun. Een trouwe soldaat, die werd uitgekozen om de belangen van 'de beweging' onder Di Rupo te verdedigen, en tegelijk die laatste te verzekeren van de steun van het christelijke Vlaamse middenveld.

Dat liep goed, tot steeds meer dossiers bovenkwamen die het ACW in lastige papieren brachten. Niet dat er iets onwettelijks is gebeurd - voor zover we tot nu toe weten - maar keer op keer werd minstens de indruk gewekt dat het ACW perfect een hoofdrol in Animal Farm van George Orwell had kunnen spelen. U weet wel: "All animals are equal, but some are more equal than others."

De ARCO-coöperanten van het ACW leken plots een betere behandeling te krijgen dan andere aandeelhouders. Voor het ACW leken plots toch nog iets gunstigere rentetarieven bedongen te kunnen worden dan voor anderen. De arbeidersbeweging overwoog zelfs het fiscale gunstregime van de notionele interestaftrek volledig uit te melken om haar belastingfactuur te verminderen. Iets waar ze zelf nochtans behoorlijk tegen te keer waren gegaan. Maar de notionele interest was alleen een foute techniek als anderen die gebruikten. Het ene dossier volgde op het andere, vanuit de oppositie en ook vanuit deze krant - die een aantal interne ACW-documenten opdiepte.

Brave huisvader

De reactie van het ACW en Vanackere was en blijft ondermaats. Vooral omdat ze onderschatten hoe diep de woede bij brede lagen van de bevolking wel is. We willen wel eens vergeten dat dit een land van heel veel brave spaarders is, en dat nogal wat van dat spaargeld in de klassieke 'goede huisvaderaandelen' zat, bij wat ooit gerespecteerde banken waren. Beleggingen die de brave spaarders nooit als speculatief, maar eerder als een eeuwige zekerheid beschouwden. En plots waren ze door deze zekere aandelen een groot stuk van hun spaargeld kwijt, terwijl de spaarders van het ACW meer uit de wind werden gezet.

Dat soort onrechtvaardigheid wordt in deze regio niet vergeten, ook niet als je je blijft verstoppen achter de vele tienduizenden vrijwilligers die dag na dag in alle mogelijke ACW-organisaties inderdaad bijzonder waardevol maatschappelijk werk verrichten. Dat stond totaal los van een door hebzucht aangetaste ACW-top die zich destijds had laten overtuigen het voorzichtige coöperatieve bankmodel in te ruilen voor Dexia, wat op het einde eigenlijk niet meer was dan een risicovol hefboomfonds.

Vanackere heeft dat sentiment in de publieke opinie niet alleen nooit kunnen keren, integendeel, hij versterkte het door keer op keer het debat uit de weg te gaan tot hij niet anders meer kon dan reageren. Door niet volledig en proactief te communiceren, maar door zich steeds achter verdedigingslijn na verdedigingslijn te blijven wegsteken. Door op het einde, en eigenlijk over een redelijke bagatel, helemaal amateuristisch te gaan communiceren.

Waarop hij niet langer alleen onder vuur lag van de oppositie - dat overleeft nog iedere politicus van zijn carrure - maar ook vanuit de eigen meerderheid plots steeds meer lastige vragen kwamen. Omdat die onmogelijke spagaat steeds moeilijker houdbaar werd.

Karaktermoord

Niemand kan immers tegelijk trouwe soldaat en onafhankelijke rechter zijn. En een minister van Financiën is nu eenmaal de rechter die over de aanwending van ons belastinggeld oordeelt. Van een trouwe soldaat wordt loyauteit en dus partijdigheid verwacht, maar een onafhankelijke rechter mag niet eens de schijn van partijdigheid wekken. Dat zou in dit geval trouwens iedereen met een ACW-etiket overkomen zijn. Niemand met zo'n etiket had de vereiste garantie van onpartijdigheid kunnen geven. Niemand met zo'n etiket kan beweren dat hij neutraal zal beslissen in een dossier waarin voor het ACW honderden miljoenen op het spel staan. Zelfs als hij het neutraal zou doen, heeft hij nog de schijn tegen.

De CD&V-top heeft nog geprobeerd om Vanackere aan boord te houden, want dit is natuurlijk niet meteen een droomscenario, één jaar voor de moeder van alle verkiezingen. Maar als aangeschoten minister - verzwakt in de ogen van de eigen coalitiepartners - het volle politieke gewicht van CD&V blijven dragen in een federale regering op de vooravond van een begrotingsconclaaf, dat zag Vanackere niet meer zitten. Dus gooide hij de handdoek. En gaven hij en zijn voorzitter Wouter Beke deze krant de schuld van wat zij omschrijven als een 'karaktermoord'.

Dat is het nochtans niet.

Als CD&V dan toch schuldigen wil zoeken voor wat haar nu overkomt, gaat ze die best zoeken bij een vorige generatie ACW-bestuurders en hun beslissingen, die nu als een boemerang op de hoofden van de huidige generatie terechtkomen.

Het ontslag van Steven Vanackere is niet alleen een persoonlijk gegeven. Ook het ACW zelf werd de wacht aangezegd: in de line-up naar de electorale clash van volgend jaar die het politieke landschap vijf jaar zal vastleggen, heeft CD&V nu wel voluit de kaart van minister-president Kris Peeters getrokken. Anders kun je de aanstelling van zijn voormalige kabinetschef Koen Geens niet duiden. Waardoor de kaarten weer een stukje opschuiven in de richting van een federale coalitie zonder de socialisten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234