Donderdag 02/12/2021

STANDPUNT

Dit is een communautaire regeringsvorming. Zo afwezig het communautaire was in de campagne, zo aanwezig is het nu. Op de federale verdieping ligt enkel nog een hoop gebroken beloftes, dubbele agenda's en gekwetste ego's. Of brengt Pinkstermaandag de volgende cliffhanger?

Het was N-VA die de aanzet gaf voor een campagne waarin het communautaire niet centraal stond. De Vlaams-nationalisten schoven de sociaal-economische herstelregering naar voren als de inzet van 25 mei, en de andere partijen volgden. Opgelucht en gedwee. Dat leverde een zeer inhoudelijke campagne op, met deftige discussies over - een greep uit het aanbod - werkloosheidsuitkeringen, jobs en de kinderbijslag. BHV leek nog slechts een boze droom. 'Het gaat ergens over', constateerden de kiezers en cynisch geworden journalisten tevreden.

Op die inhoudelijke campagne volgt echter een zeer strategische regeringsvorming. Over de inhoud is nog met geen woord gerept. Het gaat al twee weken over timing en tactiek. Welk project bindt cdH en PS aan elkaar in Wallonië en in Brussel? Welke gemeenschappelijke visie dragen zij uit? Akkoord, ze staan nog maar aan het begin van hun formatiegesprekken, maar Laurette Onkelinx kwam eergisteren niet verder dan de vaststelling dat ze voor de 'meest progressieve constellatie' heeft gekozen.

Veel meer determinerend voor wat de PS doet, is dat de Franstalige socialisten volledig vertrekken vanuit een regionalistische invalshoek. Zij voerden de copernicaanse omwenteling uit. In Duitstalig België, in Brussel en in Wallonië kozen ze voor drie verschillende kleurencombinaties. De federale consequenties lijken daarbij ondergeschikt.

De PS zegt al langer dat het zwaartepunt van dit land verschoven is naar de deelstaten. Preformateur Elio Di Rupo, toen nog voorzitter van de Parti Socialiste, wijdde er in juli 2011 zelfs een volledige persconferentie aan. Alleen werd die outing toen vooral gezien als een geste, niet als een realiteit. In haast elke beleidsverklaring bleef de PS-premier Di Rupo herhalen dat de deelstaten de bovenhand hadden gehaald. Meer dan een woordenspel leek het niet.

Tot donderdag, half vijf. Toen trok Di Rupo daadwerkelijk Wallonië en Brussel voor, en liet hij het federale niveau voor wat het is. Zijn nonchalance maakt een Vlaamse foert aan het federale mogelijk.

De Wever wilde altijd al eerst starten met de vorming van een Vlaamse regering, en vanuit een Vlaams front naar het federale slagveld trekken. CD&V weigerde die oorlogslogica, en De Wever gaf toe. Nu zijn de voorrangsregels omgekeerd. CD&V moet mee de Vlaamse klei in. Hun zwart-geel-oranje regering zal besparings- en ondernemersgezind zijn. Veel meer inhoud gaven ook Geert Bourgeois en Kris Peeters niet op hun persconferentie.

Federaal ligt alles open. Federaal zit alles vast. Een centrumrechtse coalitie lijkt uitgesloten omdat PS en cdH nog moeilijk zijn los te koppelen. Een combinatie van CD&V, N-VA, Open Vld en MR krijgt het erg lastig omdat de liberalen niet mee mogen doen in Vlaanderen. Enkel een klassieke tripartite lijkt - bij eliminatie - nog een plausibele uitweg.

N-VA ziet haar stoutste dromen verwezenlijkt. Via een omtrekkende beweging, een sociaal-economische campagne, gaat het na de verkiezingen eens te meer over het PS- versus het N-VA-model. Over Vlaanderen versus Brussel en Wallonië. Over drie regio's die volledig op zichzelf terugplooien in hun regeringsvorming. Die niet meer op- of omkijken naar hun federale bovenbuur.

Wat op dat echelon nog overblijft, is dus een hoop gebroken beloftes, dubbele agenda's en gekwetste ego's. CD&V voelt zich bedrogen door de PS omdat die voor de vlucht vooruit koos. PS weet zich tekortgedaan door diezelfde CD&V omdat ze gelooft dat er al lang een akkoord bestond met N-VA. Open Vld is razend op N-VA en CD&V omdat ze niks eiste, behalve tot alle regeringen toetreden, en er nu uitvalt in Vlaanderen. MR voelt de meppen van PS en cdH nog nazinderen op haar wangen.

Wat alle partijen daarbij schromelijk over het hoofd zien, is de noodzaak aan snelle federale hervormingen. Van de pensioenen, van de arbeidsmarkt, van de migratiepolitiek en de fiscaliteit. Alle hooggestemde idealen en goedbedoelde voorstellen uit de weken voor 25 mei lijken in rook op te gaan. Diezelfde kiezers kunnen nu enkel constateren dat het 'weer nergens meer over gaat'.

Want alles wijst op een federale, strategische uitputtingsslag. Een heruitgave van de 541 dagen feitelijke stilstand? Wat wordt de opvolger van de De Wever-spread? Wie wordt de zevende ontmijner of ontwarrer in de rij? Of - alles kan - huist er nog ergens een deus ex machina?

Het ging de voorbije vierentwintig uur zo absurd snel dat we dinsdag, of zelfs op Pinkstermaandag, alweer in een ander land kunnen ontwaken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234