Vrijdag 06/08/2021

standpunt

Uiteraard zei een woordvoerder van de Duitse regering, na de moorddadige terreurraid op de kerstmarkt in Berlijn, ook weer dat we "onze manier van leven niet mogen aanpassen". Dat is het type dappere uitspraken dat we van bestuurders verwachten in zulke omstandigheden: 'Keep calm and carry on'. Maar het is ook een naïeve uitspraak.

Er wordt weer gedanst in Parijs. Er wordt weer geflaneerd in Nice. Er vertrekken en landen weer vliegtuigen in Zaventem. Er rijden weer metro's in Brussel. En ook de kerstmarkt zal niet verdwijnen uit het Duitse leven. Maar het is naïef om te hopen dat deze nieuwe aanslag geen impact zal hebben op de Europese samenleving.

En die impact zal niet positief zijn. Aan de oppervlakte zal in Parijs, Brussel, Istanbul, Nice de wonde van vorige aanslagen weer wat meer pijn doen. Wellicht zal er vandaag wat minder volk rondlopen op de kerstmarkt van Brussel. En wie er is, zal die ene ondraaglijke bijgedachte niet helemaal kunnen verdringen: wat als...?

Natuurlijk zullen bewindslieden zich het hoofd breken over veiligheidsmaatregelen, waarvan ze de feitelijke inefficiëntie ook zelf wel kunnen inschatten. Fouilles van kerstshoppers, Friese ruiters rond de winkelstraten, prikkeldraad rond de marktpleinen... Het haalt allemaal niet zoveel uit, maar je kunt politici amper kwalijk nemen dat ze dit soort zichtbare reacties willen tonen na een nieuw bloedbad met nieuwe onschuldige slachtoffers.

Hard en vaak onzichtbaar werk van internationale politie- en inlichtingendiensten is vandaag al succesvol tegen terreurdreiging. Maar de statistische negen politiesuccessen wegen mentaal niet op tegen die ene spreekwoordelijke dolgedraaide fanaticus met zijn gestolen Poolse vrachtwagen. De terroristen weten dat wij dat denken. En dus zullen ze blijven zoeken naar die ene maas in het net. Over de dader was 24 uur na de gruwel nog weinig bekend. Het kan een uitgestuurde IS-moordenaar zijn, een doe-het-zelfterrorist die zich de kop van op afstand zot liet maken, een copycat of zelfs een provocateur. De impact dreigt sowieso groot te zijn.

Politiek wordt de Duitse bondskanselier Angela Merkel vol geraakt op de kwetsbare flank van haar vluchtelingenbeleid. Ook al moet je respect blijven opbrengen voor haar morele en pragmatische keuze om bloedvergieten aan de Europese grenzen te vermijden, feit blijft dat deze aanslag koren op de molen is van het rechts-radicale alternatief dat ingaat tegen die moedige keuze om de boel bijeen te houden.

Wie durft na 2016 nog zeggen dat mevrouw Merkel ongeschonden uit die confrontatie komt? Van de AfD over Geert Wilders tot zelfs Annick De Ridder: er is geen enkele empathische terughoudendheid meer om dit menselijk leed te recupereren voor particulier politiek gewin. Mocht Merkel in het komende verkiezingsjaar omvallen, dan valt de hele Europese Unie mee.

De maatschappelijke impact kan nog groter zijn. Ook al heeft religieuze terreur geen uitstaans met de zeer grote meerderheid van de moslims in Europa, toch zal 'Berlijn' er weer toe leiden dat moslims met nog meer wantrouwen, angst of zelfs haat bejegend worden. Zo komt de helse dynamiek weer op gang: meer onbehagen hier, minder empathie voor het leed in Syrië en andere conflicten in het Midden-Oosten dreigen tot meer frustratie te leiden in een deel van de migrantengemeenschap. Die frustratie is de zuurstof die terreurorganisaties als IS steeds weer van nieuw leven en dwaas kanonnenvlees voorziet.

De weg naar een minder door terreurangst beheerste samenleving, waar ook echt weer 'samen' geleefd wordt, is lang, hobbelig en onverlicht. Versterk de onmiddellijke waakzaamheid van de veiligheidsdiensten; doe daarbij ook een beroep op de verantwoordelijkheid van de moslimgemeenschap, die volwaardig opgenomen moet worden in de Europese seculiere samenleving; werk actief mee aan het vreedzaam beëindigen van de brandhaarden in het Midden-Oosten.

Het is, eerlijk gezegd, niet de weg die nu veel volk lokt. We zouden in deze kersttijd willen dat het anders is, maar de druk neemt toe om een andere route in te slaan. Een pad dat door de fel flikkerende fluolampen van makkelijke slogans verlicht wordt. Het licht van de geschiedenis zou nochtans moeten volstaan om het duistere eindpunt van die weg aan te geven. Maar wie wil dat licht nog zien? Wie wil de Verlichting nog zien?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234