Dinsdag 20/04/2021

standpunt

BART EECKHOUT
Opiniërend hoofdredacteur
@barteeckhout

Er wordt dezer dagen nogal wat afgeslaapwandeld, naar de uitdrukking van de Australische historicus Christopher Clark. In zijn boek Slaapwandelaars stelt Clark dat de Eerste Wereldoorlog kon ontstaan doordat verschillende naties zich nonchalant vastreden in een sluimerende strijd. Zo dreigt de Europese Unie zich bijna ongemerkt in een explosief intern conflict te laten meeslepen. Zondagavond zullen we weten hoe ernstig dat risico is. Dan kennen we de uitslag van het referendum over Catalaanse onafhankelijkheid.

De kans is reëel dat een meerderheid het separatistische avontuur steunt. Door de harde repressie vanwege het nationale gezag in Madrid zijn vele gematigde stemmen geradicaliseerd. Als ze de meerderheid halen, beloven de Catalaanse nationalisten binnen de twee dagen de onafhankelijkheid uit te roepen. Meer repressie met harde hand ligt dan in het verschiet. In een verhitte atmosfeer, waarin de demonen van dictator Franco weer zijn opgeroepen, is dan veel mogelijk. Geweld ook.

Het is bevreemdend dat de Europese Unie haar geroemde 'soft power' niet doeltreffender heeft ingezet om dit broeiende conflict te ontmijnen. De EU had de hardleerse Spaanse premier Rajoy tot enige maat kunnen dwingen. En de EU had ook de Catalanen tot enig realisme kunnen aanzetten. Daarvoor is het nu te laat.

Als het de Catalanen na zondag menens is, betreden ze een onbekend terrein. Nooit eerder rukte een deelgebied zich los van een EU-lidstaat. Van de andere Europese landen moet niet veel sympathie verwacht worden: de vrees voor nationalistisch copycatgedrag is te groot.

Veel zou wel kunnen afhangen van de opkomst bij het referendum. Als die hoog ligt en het ja-kamp wint overtuigend, valt het moeilijk om dat resultaat totaal te negeren, ook al is de volksraadpleging ongrondwettelijk. In alle andere gevallen moeten de Catalanen zonder hefboom de Europese poorten zien open te wrikken. Bona sort (veel geluk), zoals ze in Barcelona zeggen.

Dat maakt ook regeringspartij N-VA nerveus. Trots laat ze de Catalaanse vlag op het hoofdkwartier wapperen, maar dat is maar de helft van het verhaal. Gevraagd naar het officiële regeringsstandpunt liet N-VA-vicepremier Jan Jambon het woord in de Kamer onlangs aan... de minister van Pensioenen.

De N-VA moet stilletjes bidden dat de Catalaanse molens traag malen. Anders zit de regering-Michel plots met een diep conflict. Als separatistische partij kan de N-VA niet anders dan de vraag om erkenning vanwege de republiek Catalonië positief beantwoorden. Als lid van de EU kan de Belgische regering, met N-VA aan boord, niet anders dan de Catalanen afhouden. Voor de N-VA zou toegeven op dit symboolpunt dramatischer zijn dan geen communautaire vooruitgang boeken. Het zou de ultieme knieval zijn voor het compromis van de Belgische macht.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234