Woensdag 13/11/2019

standpunt

BART EECKHOUT
Opiniërend hoofdredacteur
@barteeckhout

Open Vld draagt oud-minister Fientje Moerman, of Rebecca Vanden Broucke zo u wil, voor als rechter bij het Grondwettelijk Hof. Op zich is daar weinig bijzonders aan. Ze vervangt haar pensioengerechtigde partijgenoot Etienne De Groot. Traditioneel bestaat de helft van het twaalfkoppige Hof uit voormalige politici.

Misschien moeten we ons toch de vraag durven te stellen of zo'n expliciet gepolitiseerde en particratisch onderhandelde benoemingsprocedure nog wel van deze tijd is.

In historisch opzicht bezegelt het zeer Belgische want zeer verregaande systeem van politieke overheidsbenoemingen, waaronder dus ook bij het Grondwettelijk Hof, de pluralistische godsvrede tussen de grote ideologische families. Om erover te waken dat iedere stem gehoord wordt, krijgt elke partij, naar verhouding, haar mannetjes of vrouwtjes in het bestuur.

In de praktijk leidt dat ertoe dat partijleiders een grote zak mandaten ter beschikking krijgen waarmee ze al dan niet uitgerangeerde getrouwen kunnen belonen. De vraag of ook de juiste m/v op de juiste plek terechtkomt, is van ondergeschikt belang.

Als juriste heeft mevrouw Moerman een mooi cv. Maar in het grondwettelijk recht bekwaamde ze zich nooit. Toch zal ze binnenkort zetelen in het Hof dat ultiem oordeelt over de grondwettelijke deugdelijkheid van alle wetgeving in het land.

Dat is niet niks. Een Grondwettelijk Hof heeft de kracht om, met juridische argumenten, het landsbestuur in een bepalende plooi te leggen. Dat is zo in de Verenigde Staten, waar bijvoorbeeld de benoeming van een conservatieve rechter een van de belangrijkste verwezenlijkingen is tot dusver van president Trump. Dat is zo in Spanje, waar het Hof met de vernietiging van het Catalaanse referendum het hele land onder hoogspanning zet. En dat is zo ook bij ons, waar het Grondwettelijk Hof de Turteltaks vernietigde. De oud-minister die haar naam gaf aan die infame taks zit intussen klaar voor een mandaat bij de Europese Rekenkamer, nog zo'n politieke benoeming.

In de mate dat het Grondwettelijk Hof ergens tussen (of boven) de rechterlijke en de wetgevende macht zweeft, is het niet onlogisch dat de grondrechters politiek aangesteld worden. Wat wringt, is de particratische invulling. Het zou veel transparanter zijn mochten kandidaten zich presenteren in publieke hoorzittingen voor de Kamer. Het zou partijleiders stimuleren om expertise boven loyauteit te verkiezen en om af te zien van al te openlijke vriendendiensten.

De Europese Commissie zet Polen op het strafbankje omdat de rechts-autoritaire regering haar eigen pionnen in het Poolse Grondwettelijk Hof plaatst. De democratische bekommernis om Polen is terecht. Laat het een aansporing zijn om onze eigen politieke benoemingsprocedure te moderniseren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234