Donderdag 24/09/2020

Interview

Stan Lauryssens: "Als auteur sta je altijd alleen"

Beeld © BOB VAN MOL

Wat is echt en wat is waarheid? Lastige vragen, maar bij Stan Lauryssens krijgen ze nog een extra laag. "Wat ik in 'Schoenaerts' schrijf, is allemaal echt gebeurd", vertelt hij. Maar hij zegt ook dit: "De waarheid, die bestaat niet."

Als je naar Stan Lauryssens (68) belt, dan krijg je een voicemail in het Engels. "Voor als Hollywood ooit belt", zegt hij even later. Daarmee doelt hij op zijn boek 'Dalí en ik' uit 1998, waarvan al een kleine vijftien jaar gezegd wordt dat het verfilmd zal worden.

Voorlopig beantwoordt hij zijn telefoons nog in het Nederlands. En het zijn er veel. Terwijl we aan de keukentafel zitten, bellen de nieuwssites, belt uitgeverij Manteau en belt zijn advocaat.

Een korte samenvatting: gisterenvoormiddag beslist de rechter in kortgeding dat het boek Schoenaerts van Stan Lauryssens een sticker moet dragen die meldt dat het onjuistheden bevat. 's Namiddags - aan die keukentafel, dus - zegt Lauryssens dat er sprake is van een akkoord tussen de vier partijen, zijnde Matthias Schoenaerts, zijn moeder Dominique Wiche, uitgeverij Manteau en Lauryssens zelf.

De sticker zou niet meer geplakt hoeven te worden, maar er zou ook geen herdruk komen, en het boek zou niet op de Boekenbeurs verkocht worden. Tegen de tijd dat dit interview is uitgetikt, volgt dan de voorlopig laatste episode in wat stilaan een Griekse tragedie aan het worden is: Dominique Wiche kon zich in laatste instantie toch niet vinden in dat akkoord, zegt Lauryssens, maar hij kan zich op zijn beurt niet vinden in die sticker, en dus wordt het boek uit de handel genomen.

"Het belangrijkste is dat het boek ongewijzigd blijft. En zo wordt het meteen een collector's item. (roept uit) Binnen vijf jaar ligt het in een glazen kast in de Koninklijke Bibliotheek!"

"Nee, die sticker zou een aantasting zijn van mijn integriteit. Mijn naam als auteur zou erdoor in twijfel worden getrokken. Het zou mij veroordelen tot het uitsluitend schrijven van fictie. En dat is censuur."

Sympathie en liefde

"Het belangrijkste is dat het boek ongewijzigd blijft. En zo wordt het meteen een collector's item. (roept uit) Binnen vijf jaar ligt het in een glazen kast in de Koninklijke Bibliotheek!"

"Nee, die sticker zou een aantasting zijn van mijn integriteit. Mijn naam als auteur zou erdoor in twijfel worden getrokken. Het zou mij veroordelen tot het uitsluitend schrijven van fictie. En dat is censuur."

'Schoenaerts' is dus geen fictie?

"Natuurlijk niet. Alles is echt gebeurd. Bepaalde dingen zijn misschien niet voor 100 procent waar. Dat kan ook niet. In dit boek gaat het over gebeurtenissen van veertig jaar geleden. En het geheugen van mensen is een zeef, dat weet u ook."

Matthias Schoenaerts en zijn moeder zeggen dat het boek vol onwaarheden zit. Dat is toch een groot verschil.
"Mijn boek gaat over de periode 1970-1974 in het leven van Julien Schoenaerts, toen zijn manisch-depressieve stoornis zich voor de eerste keer begon te manifesteren. Matthias is pas in 1977 geboren. Zijn moeder Dominique is pas jaren na Juliens eerste opname in de psychiatrie op het toneel verschenen. Zij hebben dus eigenlijk geen recht van spreken als het gaat over die jaren, want ze waren er niet bij."

Matthias heeft geen recht van spreken, zegt u, maar u gebruikt wel een citaat van hem op de cover van het boek.
"Omdat ik in de epiloog het verhaal vertel van de vier kinderen van Julien Schoenaerts. Trouwens, het is de keuze van de uitgever geweest om dat citaat te gebruiken. Ik geef toe dat zoiets voordelig is voor de verkoop van het boek, maar we hadden veel ergere citaten kunnen gebruiken. Van Julien zelf, bijvoorbeeld. Het boek is hard, maar het citaat is vriendelijk en braaf, net om dat harde wat af te zwakken. Want het boek is met alle sympathie en liefde voor Julien Schoenaerts geschreven."

U bent een oplichter. Letterlijk dan, want u hebt er jaren voor in de gevangenis gezeten. U maakte mensen wijs dat ze hun zwart geld investeerden in schilderijen, terwijl die schilderijen niet bestonden.
"Dat klopt. Ik werkte als journalist in die tijd. Eerst voor de krant, daarna voor het weekblad Panorama. Ik had een loon van 20.000 à 30.000 frank per maand (500 à 750 euro, red.)."

"Op een dag schrijf ik een stuk over Salvador Dalí en Walt Disney, die samen de grootste pornotekenfilm ter wereld gaan maken. Was dat verzonnen? Niet helemaal. Er waren plannen voor een samenwerking, Disney was de grootste verzamelaar van pornotekenfilms en Dali stond bekend om zijn exuberante seksfeestjes. Zo'n spectaculair verhaal is daarom niet voor 100 procent waar, maar ik schreef het ook niet onder mijn eigen naam. Ik gebruikte de schuilnaam Steven Stanley."

"Na dat artikel krijg ik een telefoontje van iemand die mij een job aanbiedt en mijn loon vertienvoudigt. Natuurlijk wist ik dat het stonk. Maar ik ben erin mee gestapt. Uiteindelijk heb ik het bijna tien jaar gedaan."

Krijgt u steun uit de literaire wereld voor wat dit boek teweegbrengt?
"Krijg je ooit steun uit de literaire wereld? Als auteur sta je altijd alleen."

Hebt u spijt van dit boek?
"Helemaal niet. Ik heb maar van één ding spijt, en dat is dat de familie niet heeft meegewerkt. Ik heb Dominique Wiche meermaals opgebeld, en gevraagd om eens te praten."

Biografie

"Mijn boek gaat enkel over de jaren waarin de ziekte van Schoenaerts zich voor het eerst manifesteert. Na de laatste pagina van mijn boek begint het werkelijke drama van Julien Schoenaerts eigenlijk pas echt. Maar ik denk niet dat er ooit een echte biografie over Schoenaerts geschreven kan worden. Bij een biografie zouden er nog heel wat lijken uit de kast vallen, en dat zou nog een veel erger boek opleveren dan het mijne. Eentje dat je zelfs niet kunt publiceren. Omdat je dan over de hele familie moet schrijven: zijn eerste vrouw, zijn dochters, Matthias, Dominique. En ook omdat de mensen wel over ziekte willen lezen, maar niemand wil lezen hoe Julien Schoenaerts zijn eigen stront over de muren wreef."

U hebt dat toch geschreven?
"Ja, omdat zijn zoon Bruno dat verteld had tijdens een interview met Humo in 1999. Als Bruno het zegt, dan mag ik het ook schrijven, vond ik."

Wat nu, na alle heisa?
"Ik ga wellicht nog één boek schrijven. Een autobiografie. Eigenlijk ben ik daar al heel mijn leven mee bezig."

Gaat het dan deze keer wél allemaal echt gebeurd zijn?
"De waarheid bestaat niet. Vraag aan tien mensen om hetzelfde feit te beschrijven, en je krijgt tien verschillende verhalen. Als ik dus zeg dat een boek de waarheid is, dan klopt dat. Want de waarheid is zoals ik de waarheid zie, en zoals de mensen die waarheid aan mij verteld hebben."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234