Zondag 29/03/2020

Stakingsrecht krijgt dreun, maar vakbonden panikeren niet

De NMBS mag werknemers een tuchtstraf opleggen als ze deelnemen aan een wilde staking. Dat beslisten de Raad van State en de Antwerpse arbeidsrechtbank.

"Neen, dit is geen aanslag op het stakingsrecht", zet Luc Piens van ACV Transcom de toon. Ook bij ACOD Spoor sust Jean-Pierre Goossens de gemoederen. Rechtsspecialisten zijn voorzichtiger.

De uitspraak van zowel de Raad van State als de arbeidsrechtbank in Antwerpen gaven een adjunct-stationschef ongelijk in zijn klacht tegen de NMBS. Begin dit jaar legden dertien seingevers het werk neer in Berchem, uit protest tegen het personeelstekort. Hun chef sloot zich bij hen aan. De kortstondige actie veroorzaakte voor een enorme overlast. De NMBS reageerde met een boete.

Voor de chef kwam er nog een schorsing bovenop. Hij vocht dit aan bij zowel de Raad van State als bij de arbeidsrechtbank. Zij stellen hem allebei in het ongelijk. Dat zorgt voor onrust bij de onafhankelijke spoorbond OVS en bij de advocaat van de man. Zij zien hierin een aanslag op het stakingsrecht en waarschuwen voor een precedent.

Patrick Humblet, van de faculteit rechtsgeleerdheid (UGent) en expert in stakingsrecht, sust. "We mogen dit niet zomaar onder de mat vegen. Dit is een uitspraak in kort geding en handelt eigenlijk vooral over de vorm. De vraag of er in dit geval sprake is van hoogdringendheid. Maar daaraan koppelen dat dit een uitspraak is over wilde stakingen is wel heel erg ver vooruit hollen. Maar tegelijk schrik ik wel over de motivatie in het arrest. Daarin wordt de deur wel op een kier gezet om het stakingsrecht te beperken."

Onder voorbehoud

Humblet voegt er wel aan toe dat dit geen eerste is voor de raad van state. "Dit is een uitspraak van het administratief college, geen uitspraak ten gronde. In ieder geval is de toon wel gezet, en moeten we hier voorzichtig mee omspringen."

Spoorbond OVS ziet in de uitspraak en de actie van de NMBS vooral een persoonlijke aanval. Bij de andere erkende vakbonden wordt omzichtiger gereageerd. Jean-Pierre Goossens van ACOD zegt dat hij de documenten zelf nog niet heeft gezien, en dus onder voorbehoud spreekt. "Maar van wat ik eruit opmaak is het protocol niet gevolgd. En dan krijg je dergelijke ongelukken natuurlijk. Er is een akkoord van 2008 dat stelt dat de reizigers en de NMBS op tijd moeten geïnformeerd worden", zegt Goossens.

"Bij een plotse staking, een 'emostaking' zoals we dat noemen, is het natuurlijk anders. Bij een voorval van agressie bijvoorbeeld is het normaal dat er meteen reactie komt en dan erkennen we dat ook als vakbond. Maar de reden van zo'n plotse staking moet wel voldoende draagwijdte hebben om het te verantwoorden."

Wereld op zijn kop

En dan is een gebrek aan personeel geen hoogdringende reden om te staken? De gevolgen van zo'n actie staan niet in verhouding tot de klacht? "Zo kan je het inderdaad omschrijven", beaamt Luc Piens van ACV Transcom. "Al moet ik er wel aan toevoegen dat de NMBS hier ook een grote verantwoordelijkheid draagt. Het is vaak zo dat we eerst een stakingsaanzegging moeten indienen vooraleer we overleg kunnen plegen. Dat is de wereld op zijn kop. Wij hebben nu een alarmbelprocedure om bij de NMBS een overleg af te dwingen zonder dat we naar een stakingsaanzegging moeten grijpen."

Koen Magerman, juridisch expert bij SD Worx, stelt dat ons land op het vlak van stakingsrecht erg ambigu is. "Nergens in de wetgeving wordt er iets over bepaald. Maar België heeft wel Internationale verdragen ondertekend. Het recht om te staken bestaat dus wel juridisch, maar doordat er geen specifieke wetgeving over bestaat, is er een erg grijze zone voor velen. Het principe van het stakingsrecht staat als een rots, daar wordt door niemand aan getornd, maar omdat de grenzen zo onduidelijk zijn, zijn er dus ook veel geschillen over concrete gevallen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234