Maandag 21/09/2020

Staking gaat viraal

Patrick Humblet is professor arbeidsrecht aan UGent.

Na een aankondiging van clusterstakingen door het spoorpersoneel, hebben de zeeloodsen het werk neergelegd. De cipiers staken en omdat de politie het beu is de cipiers te vervangen, gaan ook zij staken. Alleen de havenarbeiders houden zich nog gedeisd. Maar één onhandige tweet van de Europees commissaris voor Transport over de wet-Major en Antwerpen wordt een bezette stad. De sociale onvrede neemt hand over hand toe. In de media overtroeven politici elkaar met forse uitspraken. There's something rotten...

De sociale dialoog (of beter gezegd het ontbreken ervan) is the talk of the town. In de cafetaria van het woonzorgcentrum waar ik wekelijks kom, variëren de reacties. Volgens sommige oudjes heeft Zulma (sic) Demir gelijk en is "het" de schuld van de vakbonden; anderen halen herinneringen op aan de staking tegen de Eenheidswet (1960-1961). Als de socialisten niet in de regering zitten, enzovoort. Vijf weken duurde de onrust en ongeveer duizend arbeiders werden veroordeeld voor hun deel in de rellen. Trieste eindbalans: vier doden. Zo ver is het gelukkig nog niet. De werknemers uit de particuliere sector houden zich grotendeels afzijdig. Het ongenoegen is geconcentreerd bij de ambtenaren. Toeval?

In de particuliere sector zitten werkgevers en werknemers aan tafel en er is langs beide zijden ruimte voor toegevingen. Na de sociale actie wordt vrede gesloten en worden de akkoorden in collectieve arbeidsovereenkomsten gegoten. Wanneer een werkgever zich niet houdt aan de afspraken, kan naar de rechtbank worden gestapt om hem daartoe te verplichten. In de publieke sector is dit alles anders geregeld. De werkgever-overheid legt eenzijdig de arbeidsvoorwaarden vast. Er is wel een soort sociale dialoog voorhanden maar een kat vindt daar haar jongen niet in terug (we besparen u de details). Een ding staat vast: op het eind van de rit beslist de overheid. En dat wringt.

Afspraken worden niet nagekomen. Voordelen worden teruggeschroefd. Zo verliezen de spoormannen Koningsdag en moeten ze één uur per week langer werken. Sommige politici maken zich daar vrolijk om. In hun ogen zijn dit bagatellen. Zouden de werknemers van pakweg BASF het echter pikken dat de werkgever hen eenzijdig een uur extra in de maag splitst? Uiteraard niet. De werkgever kan dat zelfs niet, want dan wijzigt hij eenzijdig de arbeidsvoorwaarden. Wanneer de staat werkgever is, kan dat allemaal.

De blauwdruk voor het statuut van de ambtenaar werd uitgedokterd tijdens het interbellum. De architecten ervan waren lieden die er een weinig democratisch wereldbeeld op nahielden. De ambtenaar was een burgersoldaat in dienst van de natie. Kamerad, nicht räsonieren. Intussen is de maatschappij grondig veranderd. Het paternalisme wordt niet meer gepikt. Wanneer het overleg in de publieke sector een schertsvertoning is, moet men niet schrikken dat het sociale acties regent. De regering wil die met harde hand counteren. Minimale dienstverlening is de mirakeloplossing. Maar daarmee zijn de problemen niet opgelost.

Alleen een echte sociale dialoog kan soelaas bieden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234