Donderdag 27/02/2020

Burgerpatrouilles

Staatsveiligheid houdt extreemrechtse burgerpatrouilles in de gaten

Tientallen extreemrechtse personen zouden mogelijk bereid zijn om geweld te plegen vanuit hun ideologie, stelt justitieminister Koen Geens (CD&V).Beeld BELGA

Sinds de vluchtelingencrisis en aanslagen van 2015 en 2016 duiken meer extreemrechtse groeperingen op. De Staatsveiligheid maakt zich zorgen over “meerdere tientallen personen” en ziet ook dat er hier en daar burgerpatrouilles zijn ontstaan.

In steden als Antwerpen, Brussel, Leuven, Luik en Gent, zijn er volgens de veiligheidsdiensten “concentraties” van extreemrechtse en -linkse militanten. Ook in rurale gebieden in Oost- en West-Vlaanderen en Limburg zou extreemrechts actief zijn. Dat blijkt uit een antwoord van minister van Justitie Koen Geens (CD&V) op een parlementaire vraag, waarover de kranten van Sudpresse hebben bericht.

Verrassend is dat bij extreemrechts de Staatsveiligheid vooral oog heeft voor het fenomeen van burgerwachten. "Het zijn burgers die in hun buurt patrouilleren, maar niet gewapend zijn en ook niet dezelfde kleren dragen", zegt een woordvoerder van de Staatsveiligheid. “Anders vallen ze onder de wet op de privémilities en die zijn in ons land verboden. Wat ze doen is dan ook niet illegaal.” De burgers zelf zouden niet tot georganiseerde extreemrechtse groeperingen behoren, maar wel het gedachtegoed aanhangen.

Caféruzie

Tientallen extreemrechtse personen zouden mogelijk bereid zijn om geweld te plegen vanuit hun ideologie, zo stelt Geens. Aanslagen zijn dan ook "niet uit te sluiten". Hij verwees ook naar de aanval door zes leden van de extreemrechtse Franstalige partij Nation op een Poolse dakloze in Brussel.

De partij wil niet gezegd hebben dat ze de taken van een burgerwacht op zich neemt. 
“We zouden dat graag doen, maar de wet op privémilities verbiedt ons dat”, zegt Hervé Van Laethem van Nation. "Het incident met die Pool was dus geen kwestie van burgerwacht, maar een uit de hand gelopen caféruzie met enkele van onze leden in de uren na een demonstratie van Nation. We zijn een reguliere partij – zeer activistisch, maar die geen gratuit geweld zal plegen, laat staan een terreurdaad."

"Steward spelen"

De radicaal-rechtse jongerenbeweging Schild & Vrienden deed de beveiliging van twee lezingen van staatssecretaris Theo Francken (N-VA), maar oprichter Dries Van Langenhove noemt het liever "steward gespeeld". 

"We hebben de lezingen in goede banen geleid in samenspraak met politie en het bewakingspersoneel van de universiteit", zegt Van Langenhove. "Maar we begrijpen wel dat mensen dat willen doen, dus ik ga ze niet veroordelen. Er is nu eenmaal veel criminaliteit en mensen voelen zich niet meer veilig."

In verschillende gemeentes waren er de afgelopen jaren lokale initiatieven, maar meestal bloedden ze dood na contact met de lokale politie, zoals de oproep van Beerschot-supporter Bernd De Herdt aan Antwerpse hooligans om de toeschouwers bij het oudejaarsvuurwerk in 2016 te beveiligen.

Leefboar Sinnekloas, een burgerwacht in Sint-Niklaas, zou na contact met de politie niet zijn doorgegaan. Een burgerwacht in Zeebrugge is intussen vervangen door een buurtinformatienetwerk (BIN). Dat is een reguliere en legale samenwerking tussen burgers en de lokale politie.

Voorpost

De Zeebrugse Pastoor Maréchal, die migranten te eten geeft in zijn kerk, kreeg vorige week bezoek van het extreemrechtse Voorpost, dat zijn kerk bezette, informatie voor de migranten verwijderde en eigen affiches ophing. 

"Dat was op vraag van de inwoners, maar het was een actie om de problematiek aan te kaarten", zegt Bart Vanpachtenbeke van Voorpost. "Wij doen geen georganiseerde patrouilles." Verschillende initiatiefnemers zijn het er wel over eens: de komende jaren zullen burgers meer en meer het heft in handen nemen. Staatsveiligheid denkt daar anders over: "Sinds dit jaar zien we dat ze weer verdwijnen."

Staatsveiligheid onthult niet welke initiatieven en groeperingen ze opvolgt. Uit een parlementair antwoord van minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) blijkt dat er 16 extreemrechtse groeperingen en 12 extreemlinkse organisaties op een lijst van de politie staan. “De politiediensten gebruiken die lijst om aangepaste veiligheidsmaatregelen te nemen als die groepen een bepaalde actie organiseren”, zegt Jambons woordvoerder. Voor extreemlinks zou het gaan om een dertigtal personen die geweld kunnen plegen.

"Er is een spiegelradicalisering bezig", zegt Christophe Busch van Ufungu, een netwerk rond radicalisering en polarisering. "Uit angst voor religieus geïnspireerde terreur schuift het centrum op naar rechts, maar wat daarvoor uiterst rechts was, wordt nog extremer. Het vluchtelingendebat rekt dat nog verder uit. En ook links werkt dat zo, in een tegenreactie."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234