Maandag 18/10/2021

Staatsman in zes bedrijven

Wilfried Martens speelde decennialang een hoofdrol in de Wetstraat. Collega's en concurrenten blikken terug op zijn aanpak tijdens zes sleutelmomenten.Jeroen Van Horenbeek en Martin Buxant

Egmontpact

(1977)

Vic Anciaux, toen staatssecretaris Volksunie

"Twee mannen trokken aan de kar om van België een goede federale staat te maken: Martens als voorzitter van de CVP en Hugo Schiltz als voorzitter van de Volksunie. Hij zat in hetzelfde clubje als ons. We waren federalisten, maar geen separatisten. Martens noemde dat altijd het 'unionistische federalisme'. Wat ik een beetje moeilijk vond, maar oké.

"Ik kende Martens al van aan de universiteit. En hij zat samen met mij in het jeugdcomité voor Expo '58. Toen heb ik al gezegd: 'Die man gaan ze nog voorzitter maken'. De afwikkeling van het Egmontpact heeft Martens wel teleurgesteld. Toen Leo Tindemans het ontslag van zijn regering aankondigde, heeft dat hun relatie voorgoed een knak gegeven."

Plaatsing kernraketten

(1981)

Willy Claes, toen kopstuk SP

"Martens reageerde erg flegmatiek. Voor hem was het duidelijk: de regering had haar woord gegeven, de raketten mochten komen, dus dat zou gebeuren. Hij wou zelden of nooit op zijn beslissing terugkomen. Dat was Martens ten voeten uit. Hij heeft mij later ooit verteld dat hij het transport van de raketten zelfs heeft versneld.

"Al mag je de politieke strategie niet verwarren met zijn gevoelens. Hij was onder de indruk toen zijn eigen vrienden van het ACW en een resem geestelijken op straat kwamen om te betogen tegen de regering."

Devaluatie Belgische frank

(1982)

Alfons Verplaetse, toen gouverneur Nationale Bank

"Martens had door de sociaal-economische situatie geen andere keuze . Hij had al zo veel verschillende maatregelen geprobeerd om de economische toestand te verbeteren. Een devaluatie was zijn allerlaatste oplossing.

"Zelfs begin jaren '80 was hij al een ervaren politicus. Hij was voor mij een soort politieke martelaar. Zelfs als het pijnlijk en zwaar werd, wilde hij zijn plicht doen."

Voeren

(1986)

José Happart, toen waarnemend burgemeester Voeren

"Het eerste beeld dat me te binnen schiet, dateert van Expo '58, toen hij een Belgische vlag verving door een Vlaamse vlag. Martens was een flamingant, een rechtse flamingant. Samengevat was hij de Bart De Wever van die tijd. Opgelet: ik heb niets tegen flaminganten, want ik ben zelf een wallingant. Het was wel lastig dat Martens geen compromis met mij kon en wilde sluiten.

"Hij wilde ook niets horen over de oprichting van een Brussels gewest. Hij koos liever voor een rechtse regering met de liberaal Jean Gol. De PS stuurde hij naar de oppositie. Iets dat trouwens opnieuw kan gebeuren na de verkiezingen van 2014. In Europa herinner ik me dat hij een erg katholiek christen was. Al bleef hij altijd rechts."

Abortuskwestie

(1990)

Philippe Moureaux, toen vicepremier PS

"Martens maakte een zeer sterke indruk op mij tijdens dit bijzondere moment. Je moet het maar doen: de politiek is voor een wet, terwijl de koning die niet wil ondertekenen. En als premier had hij toen een dubbele loyaliteit. Enerzijds wilde hij rechtvaardig zijn tegenover de democratie. De meerderheid had immers beslist om de abortuswet te schrijven. Dat wist hij goed. En zelfs als christendemocraat vond hij dat die meerderheid moest gerespecteerd worden.

"Maar anderzijds was hij ook loyaal tegenover het paleis en koning Boudewijn. Hij wilde de koning beschermen. In die heel gevoelige periode heeft Martens die twee elementen steeds goed gecombineerd."

Europese Volkspartij

(1994)

Annemie Neyts, toen voorzitster Europese liberalen

"Martens was een van de grondleggers van de Europese Volkspartij (EVP). Hij was een sterke pleitbezorger voor Europa en toonde ook zijn politieke ambitie. Hij maakte wel een aantal keuzes die ik niet had gemaakt. Het aantrekken van de partij van Silvio Berlusconi in de Volkspartij bijvoorbeeld. Maar Martens wilde de grootste Europese partij uitbouwen en daar is hij absoluut in geslaagd.

"We werkten ook constructief samen, hij als EVP-voorzitter, ik als voorzitter van de Europese liberalen (ELDR). Ik heb hem altijd zeer betrouwbaar gevonden, al zal Guy Verhofstadt daar misschien anders over denken. Het feit dat ik al in een regering van hem had gezeten, hielp allicht. We kenden elkaar, en dat vertrouwen was belangrijk voor Martens."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234