Woensdag 01/02/2023

Staalkaart Belgisch bouwen in buitenland

Met het boek Belgian Architecture Beyond Belgiumlevert architectuurtijdschrift A+ een staalkaart af van 25 Belgische realisaties in het buitenland. Maar hoe bekend en bemind is Belgische architectuur?

In tegenstelling tot onze directe buurlanden heeft België geen wereldwijd befaamde coryfeeën als Rem Koolhaas of Jean Nouvel. Toch beschikt België wel degelijk over uitstekende architecten, die ook in het buitenland hun sporen verdienen.

Toen A+het plan opvatte om een overzicht te maken van Belgische realisaties in het buitenland, bleek daar nauwelijks materiaal over voorhanden te zijn. Het zopas gepresenteerde boek Belgian Architecture Beyond Belgium voorziet dus in een lacune.

In een historische overzicht stelt Johan Lagae dat België geen figuur zoals Le Corbusier heeft gekend. Zelfs Henry van de Velde en Victor Horta hebben niet veel in het buitenland gebouwd. Recent is die situatie veranderd: b0b Van Reeth, Crepain-Binst en Charles Vandenhove hebben, tot de crisis toesloeg, een groot deel van hun opdrachten in Nederland gerealiseerd.

Maar vóór die generatie architecten, zo constateert Lagae, werd er vooral in het kader van de kolonisatie of van de tijdelijke wereldtentoonstellingen gebouwd, vaak door inmiddels vergeten namen. Uit gesprekken met diverse architecten blijkt dat de houding van de jongste generatie grondig veranderd is: zij zien het buitenland als een normaal onderdeel van hun praktijk.

In de voorbije vijftien jaar is het architectuurklimaat in eigen land aanzienlijk verbeterd. Architectuur, stedenbouw en stadsontwikkeling staan weer op de agenda en België, zeker Vlaanderen, scoort internationaal goed met veel recente verwezenlijkingen. "De verbetering van het klimaat en de aanstelling van een Vlaams Bouwmeester zijn hefbomen geweest voor een betere bekendheid van onze architectuur", zegt Pieter T'Jonck, architect en DM-recensent, die aan het boek meewerkte.

Uitwisseling

Maar uit de gesprekken met architecten blijkt ook dat promotie en export van architectuur niet zo eenvoudig is. Het gaat nu eenmaal niet om een 'product' dat geëxporteerd wordt en elders op de markt komt. Om de Belgische architectuur meer bekendheid te geven in het buitenland liggen er mogelijkheden in een betere samenwerking tussen de diverse steunpunten, het samenbrengen van actoren (opleidingen, architectenverenigingen, projectontwikkelaars), de publicatie van boeken en tijdschriften, en het opzetten van exposities. Ook buitenlandse aanpak strekt tot voorbeeld. Zo vertrekt de Architectuur Biënnale Rotterdam steevast vanuit de praktijk en koppelt ze haar projecten aan concrete stedenbouwkundige opgaven in onder meer Istanbul. Op die manier wordt de Nederlandse architectuur op actieve wijze gepromoot.

"Een uitwisselingsproject als Erasmus is ook essentieel", zegt T'Jonck. "De Fransen snappen dat: zij trekken veel Chinese studenten aan. Later zullen die gemakkelijk terugvallen op hun Frans netwerk."

De kern van het boek is een serie van 25 buitenlandse projecten. Evenveel Belgische bureaus kozen één project uit: onder meer de koepel van het Scheepvaartmuseum in Amsterdam (neya & Partners), de skischans van Holmenkollen (JDS), flatgebouwen in Boulogne-Billancourt (Stéphane Beel), een wijnmakerij in Pomerol (Robbrecht & Daem) en ziekenhuizen in Toulouse (Art & Build) en Hanoi (VK).

De spectaculaire brug van Millau - 20 kilometer lang en 244 meter hoog - ontworpen door Bureau Greisch bewijst dat Belgische architecten te bescheiden zijn. Want alleen de naam van Norman Foster is verbonden met het adembenemende viaduct.

De Belgische architectuur mag dan relatief onbekend zijn in het buitenland, onbemind is ze niet. Dat bewijst de commentaar van internationale critici: "Belgische architecten doen wonderen met weinig geld", en "De architectuur van Belgische gezinswoningen blijft verrassen." Hoort u het ook eens van een ander.

Belgian Architecture Beyond Belgium (208 p., 19,50 euro) is een publicatie van A+ Editions.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234