Maandag 24/06/2019

Syrië

Staakt-het-vuren in Syrië, maar bommen blijven vallen

► Een man wandelt door het puin in Oost-Ghouta. Ook op zondag gingen de bombardementen door, ondanks het VN-bestand. Beeld AFP

Voor het eerst sinds 2016 stemde de VN-Veiligheidsraad dit weekend in met een staakt-het-vuren in Syrië. Maar de vechtende partijen, van milities in Oost-Ghouta tot NAVO-lidstaat Turkije, trekken zich vooralsnog niets aan van dit bestand.

Het leek een eensgezind en zelfs hoopvol besluit: zaterdagavond stemde de VN-Veiligheidsraad unaniem in met een staakt-het-vuren in Syrië, voor het eerst sinds ruim een jaar. Rusland, bondgenoot van de Syrische regering en bevoegd tot een veto, gaf uiteindelijk de cruciale ja-stem voor een wapenstilstand van 30 dagen in geheel Syrië. Het is voor het eerst sinds december 2016 dat het Kremlin zich hiertoe liet overtuigen.

VN-resolutie 2401 lijkt glashelder: in Syrië mag voorlopig niet gevochten worden, behalve tegen een handvol erkende terreurgroepen: Islamitische Staat (IS), Al Qaida en haar lokale afsplitsingen. Maar de inkt was nog niet droog, of alles liep fout. Want in de praktijk voelt vrijwel geen enkele strijdende partij in Syrië zich gebonden aan het bestand.

Hel op aarde

Rusland zei alvast dat een staakt-het-vuren enkel kans maakt als de strijdende partijen akkoord gaan, het regeringsleger van Assad en de rebellen. Iran, dat samen met het regeringsleger van Assad strijdt, zegt dat ze respect zullen hebben voor het staakt-het-vuren, maar ook het terrorisme daar zullen bestrijden.

Directe aanleiding voor het staakt-het-vuren waren luchtaanvallen afgelopen week van het Syrische en Russische leger op Oost-Ghouta, een rebellenenclave ten oosten van de Syrische hoofdstad Damascus. Het gebied is sinds 2012 in handen van gewapende milities die gekant zijn tegen de regering van de Syrische president Bashar al Assad. Antonio Guterres, secretaris-generaal van de Verenigde Naties, omschreef Oost-Ghouta vorige week als "de hel op aarde".

Volgens Artsen zonder Grenzen zijn bij bombardementen op Oost-Ghouta afgelopen week 520 mensen omgekomen en 2.500 inwoners gewond geraakt. De VN gaan ervan uit dat er nog steeds 400.000 burgers in het gebied wonen, die aan alles tekort hebben: van voedsel tot medicijnen. Het staakt-het-vuren is onder meer bedoeld om hulptransporten mogelijk te maken naar de bevolking.

Chloorgas

Maar het VN-bestand ten spijt: in Oost-Ghouta gaat de oorlog vooralsnog gewoon zijn gang. "Het zijn bombardementen zoals elke dag", stelt een medewerker van hulporganisatie Save the Children in een persverklaring. Mogelijk werd gebruik gemaakt van chloorgas. Yaacoub, een dokter die in het gebied is, stelt zeker 14 gevallen van verstikking te hebben behandeld. Eén kind zou om het leven zijn gekomen."De meeste patiënten hebben een chloorgeur op hun kledij en huid. Velen hebben moeite om te ademen, hun ogen en huid zijn geïrriteerd."

Het Syrische regime, dat al meermaals het gebruik van chemische wapens ontkende, werd de voorbije weken met de vinger gewezen voor vermoedelijke aanvallen van chloorgas. Toch zijn er tot op heden geen vaststaande bewijzen van het gebruik daarvan. Het Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten, een NGO dat vanuit Groot-Brittannië de burgeroorlog opvolgt, bevestigt de aanval. "Na een raketaanval vanuit een vliegtuig zijn er veertien gevallen van verstikking gerapporteerd in de regio van Chifouniyé. Eén kind is daarbij om het leven gekomen. Eén vrouw verkeert bovendien in kritieke toestand", aldus van de ngo, Rami Abdel Rahmane.

Negeren staakt-het-vuren

Moskou, bondgenoot van Damascus, wijst op zijn beurt naar de rebellen. "Ze bereiden een provocatie voor, ze voorzien het gebruik van toxische substanties, om de regeringstroepen ervan te kunnen beschuldigen dat ze chemische wapens inzetten tegen de burgerbevolking", zegt het Russische ministerie van Defensie in een persbericht.

Door alle kampen in Oost-Ghouta wordt het staakt-het-vuren genegeerd. Het Syrische leger acht zich gelegitimeerd om terug te slaan zodra de rebellen 'één granaat' gooien.

Daarvan was zonder meer sprake, want de rebellen openden zondag een tegenoffensief als reactie op aanvallen van Assad. Een belangrijke militie in Oost-Ghouta, het 'Leger van de Islam', stelt op Twitter 70 "monsters" van president Assad te hebben gedood - Syrische soldaten - met gruwelijke foto's.

Ook Rusland en Iran, bondgenoten van de Syrische president Assad, laten weten dat er geen reden is om het offensief in Oost-Ghouta te staken. De VN-resolutie laat namelijk ruimte voor het aanvallen van IS en Al Qaida. Eén van de kleinere milities in de Oost-Ghouta is gelieerd aan Al Qaida in Syrië.

Elders in Syrië blijkt het staakt-het-vuren eveneens dode letter. Het gaat vooral om de enclave Afrin in het Noord-Westen van Syrie. Turkije voert hier sinds januari een offensief tegen de "terroristen" van de Koerdische militie YPG. Daarbij zijn volgens het Britse onderzoeksbureau Airwars minstens 74 burgers gestorven.

Aanvankelijk meldde Turkije akkoord te zullen gaan met het door de VN opgelegde staakt-het-vuren. Maar bij nader inzien vecht Turkije in Afrin gewoon verder, meldde plaatsvervangend premier Bekir Bozdag gisteren tegen persbureau Reuters.

De Koerdische YPG roept op om de VN-resolutie te respecteren en hulpgoederen door te laten, maar lijkt de wapens vooralsnog ook niet neer te leggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden