Maandag 23/05/2022

Sta op en loop

Negentien jaar gele- den raakte Amanda Boxter door een ski-ongeval verlamd. Vandaag stelt de Ekso, een draagbaar gerobotiseerd exo-skelet, haar weer in staat om op te staan en te lopen.

'Als ik het kan, kun jij het ook. Ik maak mijn dromen stap voor stap waar.'

Vroeger kon de wetenschap iemand die verlamd was alleen een rolstoel aanbieden. Maar de tijden zijn veranderd. Negentien jaar geleden kreeg Amanda Boxtel een ski-ongeval dat haar vanaf het middel verlamde. Ze paste zich zo goed aan dat ze weer kon skiën en de bergpaden in de buurt van haar huis in Aspen kon bezoeken, waar ze vroeger had gewandeld. Maar nu is haar toekomst niet langer een rolstoel. Haar wilskracht heeft een nieuw doel. Ze wil dansen. "Dat is een van mijn dromen, weer kunnen dansen, hart tegen hart. Waarom niet? Deze technologie staat pas in de kinderschoenen."

De droom begint met het aanriemen van de Ekso, een exo-skelet met 20 kilogram batterijen, een computer en sensors in de beugels en de krukken. "Het is bijna als fietsen." Maar dan wel op een fiets met een prijskaartje van 73.000 euro. Voor die prijs krijg je een bedieningsconsole, vijftien sensors, een kleine computer, twee batterijen op je rug en twee zoemende motoren, die op geweren in holsters lijken, aan je zij. En een paar krukken, om te helpen het evenwicht te bewaren. "Als je alleen met krukken loopt, is dat zwaar. Het is alsof je armen het werk van je benen moeten doen. Nu niet: Ekso doet het werk."

Modeaccessoire

Momenteel moet een fysiotherapeut de console van Ekso bedienen, waardoor het toestel nog niet geschikt is voor gebruik in huis. Volgens fabrikant Ekso Bionics zou dat tegen 2013 moeten veranderen: dan zal de patiënt zelf zijn nieuwe benen kunnen bedienen. "Het is de bedoeling dat alles uiteindelijk onder een broek past", zegt Eythor Bender, directeur van Ekso Bionics in Berkeley. "Je zult het als een modeaccessoire kunnen dragen." De Ekso stelt mensen met zwakke of verlamde onderste ledematen in staat om hun benen met een vlotte, natuurlijke stap te bewegen.

Staan is pas het begin. Amanda Boxtel is aan het ontdekken hoe het voelt om weer te lopen. "Deels mens, deels robot zijn is tof", lacht ze. "Ik voel me het coolste meisje van de klas. Ik ben de bionische vrouw!" Voelt het zwaar? "Ik voel geen fysiek gewicht. Ik sta op mijn eigen twee benen. Ik merk het gewicht van de rugzak niet eens, omdat het gewicht op de grond en op de voeten steunt. Ik voel alleen dat fantastische omhulsel dat me op weg helpt."

"Het exo-skelet bevat een aantal sensors die meewerken aan de beslissing om een voet te verplaatsen, een stap te zetten", zegt John Fogelin, hoofd van de ontwerpafdeling. "Dat heeft voor een stuk te maken met de krukken die we gebruiken. Daarin zitten sensors ingebouwd die hun locatie en de kracht die erop wordt uitgeoefend meten. Er zitten ook sensors in de voeten van de Ekso en ter hoogte van elk gewricht."

We kennen de bionica al lang van de film, zoals de Power Loader uit Aliens (1986). Maar veel van de technologie van de Ekso is gebaseerd op een exo-skelet dat voor het Amerikaanse leger wordt ontwikkeld. Het stelt een soldaat in staat om tot 90 kilogram te dragen, waarbij het mechanische skelet het meeste werk verzet.

"Waar het vermogen van de mens vandaag stopt, kan de machine het overnemen", zegt Akshat Shah, die meewerkte aan de ontwikkeling van de Ekso. "Terwijl we een remedie proberen te vinden, terwijl we stamcellen blijven bestuderen in de hoop de beschadigde ruggengraat op een dag te kunnen herstellen, kunnen we rolstoelpatiënten beloven: we krijgen je overeind, we krijgen je weer aan het stappen. Je botten zullen sterk zijn, je spieren zullen genezen."

De nieuwe wereld van de hightech prothetiek is ook de Tibion Bionic Limb, een apparaat dat slachtoffers van een beroerte helpt om hun benen weer te leren gebruiken. Het toestel leert het beschadigde brein dat het been waarvan het denkt dat het verlamd is nog altijd kan bewegen. "Na genoeg herhalingen begin je echt te geloven dat je het kunt", zegt Matt Murphy van de ontwerpafdeling van Tibion Corporation. "Het is de bedoeling dat je na een sessie met het bionische been weer naar huis gaat en meer gewicht op je been begint te plaatsen. Na verloop van tijd komt het vertrouwen in dat been echt terug."

Testpiloot

Maar de prothetiek beperkt zich niet langer tot het verbeteren van het lichaam zoals we het kennen. Ze probeert dat lichaam steeds vaker te omzeilen door het brein aan computers te koppelen. Anthony Ritaccio van het Albany Medical Center in New York ontwikkelt een methode om de geest van epilepsiepatiënten te lezen. Hij noemt het "synthetische telepathie". "Taal is gewoon een motorische activiteit", zegt hij. "Je maakt een plan om de spraakspieren te gebruiken: de lippen, het verhemelte, de tong. En dat plan kunnen we volgen. Als wij kunnen voorspellen welk woord jij van plan bent om uit te spreken, kun je het denken zonder het te zeggen."

Ritaccio's onderzoek om mensen met machines te verbinden, is misschien de grootste hoop voor wie een ruggengraatletsel heeft. "Wij noemen de ruggengraat een kanaal voor een intentie. Als we dat kanaal omzeilen en recht van de intentie van de hersenen naar de spieren gaan, recht van de intentie naar een prothese of recht naar een computer, heb je geen ruggengraat nodig. En dat transformeert de mensheid."

Die wetenschap zet Amanda ertoe aan om met haar exo-skelet die volgende stap te zetten. Zoals elke goede 'testpiloot' kijkt ze verder dan de Ekso en ziet ze een totaal nieuwe toekomst. Een toekomst waarin rolstoelpatiënten niet meer moeten vrezen voor de woorden: "U zult nooit meer lopen." "Ik wil die woorden nooit meer horen en ik wil niet dat een patiënt ze ooit nog hoort", zegt Boxtel. "Dit is het tijdperk van de technologie. Dansen, tochten maken in de natuur: het kan." (NYT)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234