Vrijdag 07/08/2020

Ssst, Murdoch luistert mee

Het is de kwaliteitskrant The Guardian die met de scoop ging lopen. Vorige donderdag werd de bom gedropt en de naweeën van de ontploffing zijn nog altijd voelbaar in het Britse medialand. Na de onthulling van het bonnetjesschandaal in de vaderlandse politiek pakt dus ook The Guardian uit met nieuws van formaat. In tegenstelling tot The Daily Telegraph hakt die niet in op de politiek, maar sabelt een concurrerende krant genadeloos neer. Als de aantijgingen kloppen wacht News of The World een lange sliert processen tegen de inbreuk van de privacy, want de zondagse tabloid zou niet alleen de gebruikelijke celebrity’s hebben gehackt maar ook politici, voetbalvedetten en popsterren. Zoals daar zijn: voormalig vicepremier John Prescott, George Michael, Gwyneth Paltrow, Elle Macpherson, Jude Law, Alan Shearer, Alex Ferguson, de Londense burgemeester Boris Johnson, wijlen Big-Brotherster Jade Goody, voormalig minister van cultuur Tessa Jowell... Niet spectaculair genoeg? In 2005 ging News of the World aan de haal met de trofee ‘Scoop of the Year’ voor de onthulling van David Beckhams affaire met zijn voormalige persoonlijke assistente Rebecca Loos. Het nieuws zou de tabloid ter ore zijn gekomen na hackwerk van privédetective Glenn Mulcaire in de voicemail van de blonde voetbalgod.

Prins Charles

Dat de afluisterpraktijken nu pas aan het licht komen is verwonderlijk. In 2006 schakelde royaltyjournalist Clive Goodman Mulcaire in om de interne keuken van de Britse royals op straat te gooien. De privédetective focuste op respectievelijk Jamie Lowther-Pinkerton, de privésecretaresse van prinsen Harry en William, Helen Asprey, privésecretaresse van Prins Charles en zijn communicatieverantwoordelijke Paddy Harverson. Via een ingenieuze constructie (zie kader) slaagde het duo Goodman-Mulcaire er in om 609 voicemailberichten te onderscheppen. Toen News of the World uitpakte met privéverhalen over Prins William en onder meer verslag deed van een knieblessure van de jongeman ging er een belletje rinkelen bij de prins. Die had het verhaal van zijn pijnlijke knie slechts aan een handvol vertrouwelingen verteld. Het begon andere leden van de koninklijke familie ook te dagen dat nieuwe voicemailberichten op hun mobieltje werden aangeduid als ‘reeds beluisterd’. Het duo liep tegen de lamp en bleek niet alleen mee te luisteren met de koninklijke familie. Een jaar later vielen ook de namen van ex-voetballer en voorzitter van de Professional Football Association Gordon Taylor, Max Clifford (manager van onder andere Simon Cowell, David Copperfield en Mohamed Al-Fayed) en voetbalmakelaar Sky Andrew. Goodman, die jarenlang timmerde aan een stercarrière als royaltyreporter en faam verwierf met het gedetailleerde relaas van de Scheiding van de Eeuw, die van Prins Charles en Lady Di, kreeg voor zijn sterk staaltje ‘onderzoeksjournalistiek in 2007 vier maanden cel. Ook Mulcaire mocht een tijdlang brommen. De privédetective verklaarde voor de rechter wel vaker te hacken in opdracht van journalisten. Hij brak niet alleen telefooncodes maar snuisterde ook in politiedatabases, computers van de belastingdienst en allerlei andere persoonlijke gegevensbanken. Zo’n 31 journalisten van News of the World stonden in zijn klantenboekje, nog eens 278 journalisten van andere media vonden ook gemakkelijk de weg naar Mulcaire. Scotland Yard, de Londense politiedienst, zou de waslijst aan namen en opdrachten in haar bezit hebben maar die werd nooit grond uitgevlooid. Het onderzoek naar het hackschandaal werd uiteindelijk snel afgehandeld. “Het gaat hier om een gesofisticeerde en wijdverspreide techniek om informatie te bemachtigen van hooggeplaatste figuren. Goodman en Mulcaire hadden honderden doelwitten voor ogen, maar onderzoek toont aan dat ze de tactiek enkel bij een handvol individuen hebben toegepast”, luidde de conclusie. Scotland Yard beloofde alle betrokken doelwitten te contacteren, maar bleef in gebreke. Ook het mediaconglomeraat News Corp., eigenaar van News of the World, stak de zaak vakkundig in de doofpot door te stellen dat Goodman op eigen initiatief handelde. Case closed, of toch niet?

Drieduizend telefoontjes

De beschuldigingen van The Guardian werpen een nieuw licht op de zaak. “Journalisten deden een beroep op privéspeurders die op een illegale manier de gsm-boodschappen kraakten van talrijke publieke figuren”, stond vorige week in het links-liberale dagblad te lezen. Het Goodman-dossier blijkt nu nog maar het topje van de ijsberg te zijn van grootschalige afluisterpraktijken van News of the World en in mindere mate ook The Sun. Een ex-agent van Scotland Yard, die destijds betrokken was bij het onderzoek naar de wanpraktijken van Goodman, heeft The Guardian ingefluisterd dat er in 2007 al sprake was van “duizenden” afgetapte telefoontjes. Ook een andere destijds betrokken agent bevestigt het verhaal en spreekt over “twee- tot drieduizend” telefoontjes. In de eeuwige jacht op primeurs haalde News of the World de beurs boven om hun afgetapte celebs het zwijgen op te leggen. Zo bericht The Guardian over een som van 700.000 pond die Gordon Taylor zou hebben ontvangen. Taylor verdedigde in de jaren zestig en zeventig de kleuren van voetbalclubs Bolton Wanderers en Blackburn Rovers, maar is nu als baas van spelersvakbond PFA één van de machtigste heerschappen van de Premier League. Uit wraak voor de afgetapte voicemails trok hij vorig jaar naar de rechtbank om een schadevergoeding te eisen van de tabloid. Zover is het echter nooit gekomen, althans niet in een publiek proces. Taylor kreeg zijn schadevergoeding in de vorm van de niet onaardige som van 700.000 pond (zo'n 815.000 euro, betaald door News Corp.), waardoor News Corp gespaard bleef van een publieke getuigenis van Taylor. Na de betaling van het zwijggeld trok die zijn rechtszaak in en stierf het onderzoek naar de afluisterpraktijken van News of the World door Scotland Yard een stille dood. Het hacken van Taylors telefoon was een weldoordachte keuze. Lieten regelmatig een voicemailbericht achter: Arsenalmanager Arsène Wenger, ex-topvoetballer en notoir drankorgel Paul ‘Gazza’ Gascoigne, voormalig international Jamie Redknapp én een prominente speler uit de Premier League met een cocaïneprobleem - zijn naam is echter niet gekend. Gordon Taylor zou zijn krabbel gezet hebben onder een contract van News Corp. waarin hij belooft met geen woord meer te reppen over de zaak.Engelands grootste zondagskrant (een oplage van bijna 3 miljoen exemplaren) is naar verluidt ook Jo Armstrong financieel tegemoet gekomen. De juridische adviseur van de Britse profvoetbalbond zou samen met een andere hooggeplaatste uit de voetbalwereld 300.000 pond zwijggeld hebben gekregen. De naam van Armstrong komt boven water na de bekentenis van News International, de eigenaar van News of the World, over het betaalde zwijggeld aan voetbalpreses Taylor. Na drie dagen mediastilte, waarin News Corp. de aantijgingen van The Guardian noch bekende, noch ontkende, kon een reactie niet uitblijven. Alleen opperhoofd Murdoch zelf had de afgelopen dagen een repliek op de stroom aan bezwarende elementen over de journalistieke ethiek van de tabloid: “Als er zwijggeld was betaald, zou ik dat zeker geweten hebben.” Een uitspraak die wel eens als een boomerang in het gezicht van de oude mediamogul zou kunnen belanden. Verwonderlijk is de bekentenis over de hacking van Taylor overigens niet. Bij de afhandeling van het hackschandaal van Goodman stond in een statement van News Corp. te lezen dat “het enige andere bewijs dat journalisten van News of the World aan de hacking van gsm's linkt het proces-Taylor is." Quod non, als The Guardian het bij het rechte eind heeft. Maar afgezien van het dossier-Taylor kruipt News International nu in haar cocon en beschuldigt The Guardian van “selectieve en misleidende” berichtgeving in de zaak. Ook ITN (Independent Television News), BBC en Sky News krijgen de wind van voren. Dat ook Sky News verslag brengt van het afluisterschandaal is op zich verbazend, maar tegelijk ook een teken van onafhankelijkheid, want het is ook gedeeltelijk in handen van Rupert Murdoch.

The Dark Arts

News International benadrukt dat “er met zekerheid kan gesteld worden dat afgezien van Goodman er geen andere journalisten beroep deden op detectives.” Maar de hackpraktijken zijn volgens The Guardian dagelijkse kost bij de belaagde tabloid. Heel wat ex-werknemers doen nu een boekje open over de gangbare methodes bij de zondagse krant. Zij benadrukken dat het inschakelen van een privédetective geen ongewone zaak was op de redactie, en dat ook de hoofdredactie goed op de hoogte was. “Wanneer je nood had aan gsm-nummers, adressen, telefoonrekeningen... en die niet op de legale manier kon te pakken krijgen, dan had je het fiat van je overste nodig om een detective in te schakelen want dat kost geld”, klinkt het. Glenn Mulcaire, bekend van de virtuele inbreuk in onder andere Prins Charles’ gsm, zou tot aan zijn gevangenschap in 2007 wekelijks zowat 2.000 pond hebben opgestreken van News of the World. Een andere ex-werknemer getuigt over nog nog een staaltje van de bedenkelijke deontologie van de tabloid: “We hadden mensen in dienst die zich voordeden als paramedici op de plek van een ongeval. Ze belden dan naar lokale huisartsen om het medische dossier van een patiënt op te vragen”. De anonieme getuigenissen werpen een donkere schaduw op ex-hoofdredacteur van News of the World Andy Coulson, nu hoofd van de communicatiedienst van David Cameron, de leider van de Britse Conservatieven. Na de veroordeling van Clive Goodman in 2007 zag Coulson zich genoodzaakt de eer aan zichzelf te houden. Hij stapte op bij de krant, maar kreeg al snel ingang in het politieke bestel als communicatiehoofd van oppositieleider Cameron. Zijn mogelijke betrokkenheid bij 'hackinggate' is koren op de molen van regeringspartij Labour, die na zwaar onder vuur te hebben gelegen door het onkostenschandaal, nu zelf stevig van leer trekt tegen Camerons spindoctor. “Het is moeilijk in te zien hoe Andy Coulson kan blijven functioneren als hoofd communicatie van Cameron als zo’n wolk boven zijn reputatie hangt”, dixit ex-minister Geoff Hoon. Ook premier Brown laat de kans niet liggen om de Tory’s met de vinger te wijzen. Vanop de G8-top in Italië heeft Brown het over “vele serieuze vragen die moeten beantwoord worden in de afluisterzaak.”David Cameron van zijn kant neemt het vanzelfsprekend op voor zijn poulain: “Het is verkeerd voor kranten om zonder enige rechtvaardiging de privacy van mensen te schenden. Daarom nam Andy Coulson ontslag als hoofdredacteur. Ik was daarvan op de hoogte voor ik hem die functie aanbood. Maar ik geloof dat mensen een tweede kans verdienen.”Maar niet alleen politiek, ook mediatiek wordt de druk op Coulson opgevoerd. Hoe kunnen “twee- tot drieduizend” hackings hebben plaatsgevonden zonder medeweten van de hoofdredacteur? Die vraag houdt niet alleen het Lagerhuis in de ban, maar is ook voer voor discussie in de Britse pers. Maar er is meer, veel meer. Als hij het wist, vertelde hij dat dan aan Murdoch? Ondernam hij actie tegen de illegale praktijk? Had hij weet van het zwijggeld? Richtte de krant zich vooral tegen leden van Labour? Wist Cameron dat zaak-Goodman geen alleenstaand geval was?Wat het zwijggeld betreft, wast Coulson zijn handen alvast in onschuld: “Het verhaal over het zwijggeld dateert van nadat ik zelf ben opgestapt.” Dat de moordende race om primeurs in het tabloidwereldje tot grote stress leidde bij Coulson en de verleiding om het illegale pad te bewandelen vergrootte, bewijst een simpel voorbeeld uit juli 2006. Het gerucht deed de ronde dat voetbalclub Arsenal voortaan in paarse shirt zou spelen. Matt Driscoll, sportjournalist bij News of the World, slaagde er niet in om bevestiging te krijgen van het gerucht. Toen het nieuws eerst in The Sun verscheen, kreeg Coulsons gezicht de kleur van Arsenals toekomstige shirts: “Driscoll moet hier zo snel en zo goedkoop mogelijk weg.”

Parlementaire commissie

Erg lang zullen de Britten niet moeten wachten op een antwoord over de betrokkenheid van Coulson want verschillende instanties hebben een onderzoek gevorderd naar de inhoud van de artikelenreeks van The Guardian. Zo wil Keir Starmer, hoofd van het Openbaar Ministerie, niet alleen het post-Goodmanntijdperk nagaan, maar ook het onderzoek van 2007 heropenen. Ook de Londense politie heeft veel vragen: “We zullen deze affaire grondig onderzoeken en de zaak opvolgen, waar ze ons ook naar leidt”, aldus commissaris Paul Stephenson. Ook het Lagerhuis stelt een commissie in om het reilen en zeilen bij News of the World uit te pluizen. Commissievoorzitter John Whittingdale van de cultuurafdeling bevestigt dat Coulson het zal mogen komen uitleggen. Afhankelijk van de resultaten die de onderzoeken opleveren zal ook de PCC (Press Complaints Commission, het zelfregulerende orgaan van de Britse pers) een woordje meespreken in het debat, al verwacht niemand dat het als soft ervaren PCC een serieuze bijdrage kan leveren. Dat Scotland Yard niets voelt voor een nieuw onderzoek, kan een eerste teken aan de wand zijn dat er bij het onderzoek in 2007 serieuze flaters zijn begaan.Niet alleen Coulson, ook een rits andere ex-redacteurs mogen zich verwachten aan een kruisverhoor. Ook de rol van Les Hinton, toenmalig voorzitter van News International, wordt ernstig in vraag gesteld. Hinton staat intussen aan het hoofd van Dow Jones, dat The Wall Street Journal uitgeeft. Aan het einde van de zomervakantie neemt Rebekah Wade het roer over binnen News of the World, momenteel leidt ze nog The Sun. Britse advocatenkantoren wrijven zich nu in de handen. Als de beweringen van The Guardian hout snijden, wachten de tabloid tientallen, honderden, zoniet duizenden processen over de schending van de privacy.Maar één ding staat nu al vast: het zal de Britten worst wezen. Nergens ter wereld wordt de vuilspuiterij van de tabloids zo gretig gelezen, nergens ter wereld wordt zo op de man gespeeld. De Brit, die bleef pulp lezen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234