Dinsdag 06/12/2022

AchtergrondSri Lanka

Sri Lankaanse president treedt af na bestorming presidentieel complex in ‘failliet’ Sri Lanka

Demonstranten nemen een duik in het zwembad van de president.  Beeld AP
Demonstranten nemen een duik in het zwembad van de president.Beeld AP

De Sri Lankaanse president Gotabaya Rajapaksa heeft aangekondigd dat hij aftreedt. Demonstraties tegen Rajapaksa leidden zaterdag tot de bestorming van presidentiële gebouwen in Colombo. De demonstranten hielden hem verantwoordelijk voor de ineenstorting van de economie van het land.

Michel Maas

Gotabaya Rajapaksa was vrijdag, aan de vooravond van de protesten, ondergedoken. Zaterdag verzamelden tienduizenden betogers zich voor zijn paleis. Ondanks waarschuwingsschoten van de politie, dranghekken en traangas drongen betogers de residentie binnen, waar ze ronddwaalden door de gangen en kamers. Honderden demonstranten namen een triomfantelijke duik in het presidentiële zwembad.

Een man speelt piano in het presidentiële paleis.  Beeld AFP
Een man speelt piano in het presidentiële paleis.Beeld AFP

Aanvankelijk weigerde Gotabaya Rajapaksa af te treden. Pas onder druk van hoge politici liet hij uiteindelijk bekendmaken dat hij woensdag toch zijn functie zal neerleggen. Premier Ranil Wickremesinghe had zaterdag al bekendgemaakt dat hij bereid was te vertrekken om plaats te maken voor een regering van nationale eenheid. Het parlement zal binnen een week een waarnemend president benoemen, waarna ook een nieuwe premier en een interim-regering zullen worden aangesteld.

‘Failliet’

Uit heel Sri Lanka waren zaterdag betogers naar de hoofdstad Colombo gekomen om te protesteren tegen het wanbeleid van Rajapaksa, en tegen de uitzichtloze situatie waarin het land nu al maanden verkeert. Premier Ranil Wickremesinghe had Sri Lanka afgelopen week in het parlement onomwonden ‘failliet’ verklaard en gewaarschuwd dat de bevolking zich op het ergste moest voorbereiden.

Veel betogers reisden in afgeladen bussen, die nog net genoeg brandstof hadden, naar Colombo. De demonstratie van zaterdag was het sluitstuk van maanden van vaak bloedige protesten tegen het wanbeleid waarmee Rajapaksa en zijn machtige familie het land in de afgrond hebben geduwd.

De Rajapaksas plunderden Sri Lanka’s schatkist voor geldverslindende prestigeprojecten. Wanbeleid, de covidpandemie en de oorlog in Oekraïne deden de rest. In mei was Sri Lanka helemaal door zijn buitenlandse valuta heen: het had geen dollars meer om de import van olie, voedsel en medicijnen te betalen. Stroomstoringen, tekorten aan alles, en hyperinflatie waren het gevolg.

Onder druk van aanhoudende onrust traden premier Mahinda Rajapaksa en zijn regering in mei al af, maar president Gotabaya Rajapaksa bleef zitten. Hij negeerde de aanzwellende roep om ook te vertrekken. Hij benoemde Ranil Wickremesinghe – die al drie keer eerder minister-president was geweest – tot nieuwe premier.

Alle brandstof op

Wickremesinghe ging aan de slag, maar stond voor een gigantische taak: de brandstof in het land is zo goed als op. In mei stonden nog lange rijen voor de benzinepompen, maar ook die zijn verdwenen: alleen essentiële diensten als ambulances en bussen krijgen nog brandstof, en zij teren nu op hun allerlaatste reserves. Gotabaya tweette deze week nog dat hij aan de Russische president Poetin heeft gevraagd om olie op krediet, maar daarop is nog geen reactie gekomen.

Daar komt bij dat de voedselprijzen omhoogschieten, ze zouden volgens de Britse krant The Guardian zelfs al vervijfvoudigd zijn. Dat heeft geleid tot een gierende inflatie van meer dan 54 procent.

De demonstraten koken op het presidentiële domein. Beeld AFP
De demonstraten koken op het presidentiële domein.Beeld AFP

Om een uitweg te zoeken is Sri Lanka in gesprek gegaan met het Internationaal Monetair Fonds. Dat heeft een hulppakket van 3 miljard dollar (ruim 2,9 miljard euro) klaarstaan. Maar voordat Sri Lanka dat geld kan krijgen, moet het eerst voldoen aan een reeks strikte voorwaarden voor een levensvatbare afbetaling van zijn schulden. Het land is in april opgehouden zijn lopende schulden – toen zo’n 12 miljard dollar – af te betalen.

Premier Wickremesinghe vertelde het parlement deze week dat hij eind augustus een rapport naar het IMF hoopte te sturen, maar hij waarschuwde dat dat rapport nog maar het begin zou zijn van een lange discussie met het Fonds. Sri Lanka praat nu als een ‘failliet’ land met het Fonds, en dat praat veel moeilijker dan wanneer je aanklopt als een ontwikkelingsland, zei hij.

President Gotabaya Rajapaksa was in het parlement aanwezig toen de premier sprak, maar toen parlementariërs “Gota Go Home!’” begonnen te joelen, liep hij weg. Zaterdag staken betogers ook het huis van premier Wickremesinghe in Colombo in brand. Zondag werd het weer rustig in Colombo. De demonstraties waren voorbij, al lieten videobeelden zien hoe nog steeds honderden mensen door de beschadigde presidentiële residentie dwaalden.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234