Zondag 15/12/2019

Spraakwaterval

ls Pieter Embrechts door de stad fietst, bestaat de kans dat hij al zingend passeert. Uit de flarden tekst die hij onderweg op zijn smartphone inzingt, blijkt dat de stad voor hem een voortdurende bron van inspiratie is. Veel had het niet gescheeld of we hadden hem gesproken aan het Noordkasteel, de groene oase waar hij vroeger zijn theaterteksten ging instuderen. "Ik woonde toen in een lelijk appartementje op de Sint-Michielskaai, maar het uitzicht op de Schelde maakte veel goed. Theaterteksten instuderen deed ik steevast aan het Noordkasteel, dat toen echt nog een verborgen parel was. Omdat ik mijn teksten luidop instudeerde, moest ik de argwanende blikken van voorbijgangers erbij nemen: die mist een vijs, zeker?! Ik was zo in de ban van dat afgelegen stukje groen in de bocht van de Schelde dat ik op een bepaald moment zelfs aan de Hogere Zeevaartschool ben gaan vragen of ik daar geen appartement kon huren met zicht op de vijver en de Scheldebocht, zo mooi vond ik het daar. In de zomer gingen we er zwemmen en kon je met een touw dat aan een boom hing het water in slingeren als een echte Tarzan. Zalig! Zwemmen was er wel verboden, maar dat heeft niemand ooit tegengehouden. Ook niet aan de putten van Ekeren. Er waren en zijn nog steeds zo weinig zwemvijvers in Antwerpen dat iedereen overal inspringt van zodra het te warm wordt. Ik ben zelfs ooit in de Schelde gaan zwemmen op Sint-Anneke. Niet echt een aanrader, tenzij je een dunne film lichtbruine vetzakkerij op je huid wil. Dan wel."

In plaats van aan het Noordkasteel strijken we met de goedgemutste spraakwaterval neer op een Borgerhouts terras. Vlak bij Pieters huis waarvan hij de tuin deelt met de buren. De buren zijnde: zus Tine (zangeres en actrice, red.) en haar gezin. Of hij het belangrijk vindt haar dichtbij te hebben? "Dat is door toeval zo gekomen, maar ik vind het na 15 jaar nog steeds heel gezellig. Het was mijn moeder die in De Streekkrant zag dat er twee huizen met een gemeenschappelijke tuin te koop stonden. Die werden bewoond door oude nonnekes, die goede werken deden in de buurt maar nog maar met vier overbleven. Tine, toen zwanger van haar eerste kindje, was samen met haar man op zoek naar een huis. Ze zagen als eerste bezoekers de twee huizen en waren op slag verliefd. Omdat we ook goeie vrienden zijn, vroeg ze of ik geen interesse had om dat tweede huis te kopen en na een gezellige rondleiding van de nonnekes was ook ik verkocht. Spijt heb ik daar nooit van gehad."

Wat maakt Antwerpen zo bijzonder?

"Ik ben hier geboren, heb hier school gelopen en heb hier altijd graag gewoond, maar het is pas door afstand te nemen dat ik bepaalde aspecten scherper heb leren zien. Als ik een tijdje in het buitenland werk en terugkom, overvalt me telkens weer de culturele rijkdom en creatieve vrijheid die je hier ziet. Misschien is die vrijheid en koppigheid ook wel gewoon iets Belgisch. Ik hou van de vrijheid die mensen zich hier toestaan, en daar reken ik mezelf ook bij. Ik ben iemand die als het onderwerp er zich toe leent, graag een tv-programma maakt, om het jaar daarop een album uit te brengen of een theatervoorstelling te schrijven. Dat is lang niet in alle landen een evidentie: daar ben je óf acteur óf schrijver óf zanger."

HArt voor Borgerhout

Dat je hart klopt voor Borgerhout bleek zopas nog uit A Street Concert, jouw muzikale documentaire over mensen van over de hele wereld die je kan tegenkomen op de Turnhoutsebaan. Is de liefde altijd zo groot geweest?

"Niet echt. Toen ik

als kleine jongen

mijn grootouders in

Borgerhout kwam bezoeken en de Plantin en Moretuslei zag, dacht ik: wat een gruwelijk lelijke straat. Dat mensen hier uit vrije wil komen wonen... En kijk, nu woon ik hier zelf. In de periode dat ik hier kwam wonen had ik net lange tijd samen met Dimitri Leue in China, Afrika, Azië, India en Zuid-Amerika gefilmd voor de W@=D@-televisiereeks. Ik vond het een verademing om hier in de buurt rond te wandelen en opnieuw Afrikanen en sikhs tegen te komen, dat voelde bijna vertrouwd. Het is een bruisende buurt waar veel boeiende dingen gebeuren, van dans en theater over mode en voeding tot schilderkunst, architectuur en burgerinitiatieven. Het is geen rijke of chique buurt, dus vind je veel creatieve zielen."

Kom je nooit met de schaduwkant van Borgerhout in aanraking?

"Natuurlijk wel. Ik zie quasi elke dag dat er voor mijn deur drugs verhandeld wordt. Hier gebeuren soms gruwelijke dingen, er hangt criminaliteit in de lucht. Een paar jaar geleden werd bij mij op het plein de pink

van een jong meisje afgeknipt. En vorig jaar werd een man neergestoken bij mij om de hoek. Het was ook hier in de buurt dat een paar jaar geleden een heftige betoging van Sharia for Belgium net op tijd werd afgeblokt door de politie. Ook dat is mijn buurt, maar dat neemt niet weg dat hier veel goeie en coole dingen gebeuren. Je voelt dat hier een soort gezonde rebellie in de lucht hangt. Toen de Schepen voor Mobiliteit zei dat we met onze fiets moesten wegblijven van de Turnhoutsebaan omdat dat een invalsweg voor verkeer is, stond er diezelfde dag meer dan 1.000 man met hun fietsbel te rinkelen. Dat vind ik de max."

Wat dat betreft zijn het hoogdagen voor jou nu een gedeeltelijke overkapping van de ring eraankomt.

"Het traject dat het Oosterweelverhaal heeft afgelegd, is straf. Hoedje af voor de inzet van de actiecomités. Het compromis bewijst dat hier een soort burgerparticipatie groeit waar de politiek niet meer naast kan. Het uiteindelijke plan heb ik nog niet tot in detail bestudeerd, maar ik weet dat Manu Claeys en Peter Vermeulen niet voor een half compromis gaan. En natuurlijk kan je vragen stellen over betaalbaarheid - een tolsysteem van twee euro per rit zou voor mij als buurtbewoner wel heel snel aantikken - maar de stadsontwikkeling gaat erop vooruit."

groen en waterpartijen

Je collega Ronny Mosuse zei ons vorig jaar dat programma's als Molenbeek of Een kwestie van geluk too little too late komen, dat je racisme daarmee niet uitgeroeid krijgt. Kan je hem volgen?

"Absoluut, maar ik ben ook niet blind voor de geschillen en fricties. Wij denken bij verbitterde en verzuurde mensen meteen aan bange, blanke mensen, maar er zijn ook verzuurde mensen van Turkse, Marokkaanse of Congolese origine, misschien wel meer. Zo vertelde de zaakvoerder van het Marokkaanse kapsalon Ebony dat hij veel jongeren ziet ontsporen omdat ze opkijken naar gasten met chique wagens die criminele handeltjes opzetten. Maar er zijn ook jongeren die vanwege hun achternaam niet eens uitgenodigd worden voor een sollicitatiegesprek. In café De Griffier, waar het cliënteel toch eerder rechts is, sprak ik met oudere buurtbewoners die de multiculturele toestroom niet appreciëren en heimwee hebben naar een tijd waarin iedereen dezelfde taal sprak. Slecht zijn die mensen niet, die zijn bang dat hun cultuur verloren zal gaan. Voor alle partijen geldt dat je het gesprek moet durven aangaan en je angsten overboord moet gooien."

Tegen de stroom ingaan is niet iedereen gegeven.

"Precies! Hoewel dat vaak positieve dingen brengt. Een paar dagen na de aanslagen in Zaventem en Brussel sprak ik met een aantal Afrikaanse dames die zich grote vragen stelden bij de veiligheid in België. Maar een van hen - Naisula, een Keniaanse studente - zei met grote rust en evidentie dat deze aanslagen niets met echte religie te maken hebben en dat we angst geen kans mogen geven, omdat de extremisten dan hun slag thuishalen. Ze had duidelijk nagedacht over de gevolgen van terrorisme en was voor zichzelf tot dat heldere besluit gekomen. Later vertelde ze me dat ze in haar thuisland op het nippertje aan een aanslag van Boko Haram ontsnapt was, terwijl een heel aantal van haar vrienden en collega's het niet overleefden. Door deze gebeurtenis kon ze alleen nog kwaad zijn, tot ze besefte: dit moet stoppen. Ze koos bewust voor een andere weg en wilde sterker worden door verder te studeren. Daarom kwam ze in Antwerpen aan de UA studeren. Zeker niet evident voor een jonge vrouw die opgroeide in de Keniaanse Samburu-stam waar traditie en familie erg belangrijk zijn. Dat vergt ongelofelijk veel moed: als individu niet meestappen in het verhaal dat je gemeenschap of je ouders je willen dicteren."

Heb jij tegenkanting ervaren binnen je gezin?

"Nee, mijn broer, zus en ik zijn eerder vrij opgevoed. Mijn ouders hebben een katholieke opvoeding gekregen, maar stuurden ons naar de Steinerschool. Ze wilden duidelijk een ander pad voor ons. Het zijn mensen met veel respect voor elk geloof, maar ze hebben ook een open blik en denken kritisch na. Toen ik naar de toneelschool wilde, vormde dat geen enkel probleem."

jeugdheld

Je toert met A Street Concert, maar regisseert ook de voorstelling van Hugo Matthysen. Hoe loopt dat?

"Het is pittig, alles moet gebeuren in een week, maar het is fijn om te doen. Hugo is een van mijn jeugdhelden. Toch kan ik ook erg botsen met hem. Dan wil hij plots scènes schrappen omdat hij ze niet goed genoeg meer vindt. Een beetje absurd, dat ik hem moest overtuigen van de kwaliteit van zijn eigen scenario. Ik ben graag bezig met muziek, tekst, spel, licht, vorm. Als regisseur kan je daar echt mee werken. Het is ook een bende gezonde keikoppen, mezelf incluis. Ik vind botsende meningen totaal niet erg, zolang er maar iets goeds uit komt."

Heeft dat koppige jou ooit parten gespeeld?

"Vanaf mijn 14de speelde ik in muziekgroepjes voor mijn plezier, maar ik had ook een passie voor beeldhouwen. Mijn eindwerk op school was dan ook een groot beeldhouwwerk dat ik uit een boomstam had gehouwen. Stiekem wilde ik een plaat maken en alle instrumenten zelf inspelen. Soms ben ik nieuwsgierig naar hoe anders de dingen gelopen zouden zijn, mocht ik toen een album hebben opgenomen."

Elk jaar stel je jezelf een artistiek doel. Is dat om te vermijden dat je te vaak gevraagd wordt voor andermans projecten?

"Ik word vaak gevraagd voor mooie projecten, maar door erop in te gaan zet ik mezelf vast. Daar moet ik het evenwicht in zoeken. Het idee van A Street Concert had ik al lang en nooit heb ik getwijfeld aan de kracht van het idee. Maar een idee is maar zo sterk als zijn uitwerking en dus moet je veel tijd maken om het niet te kort te doen."

Heb je daarom ook Rookoo Records opgericht?

"Toen mijn album Onderwoud klaar was, toonden verschillende platenmaatschappijnen interesse. Maar waarom zou ik een deal sluiten met een grote firma? Het enige wat nog moest gebeuren, was het drukken van mijn artwork, het persen van de plaat en het zoeken van een distributeur. Dat kon ik ook zelf. Daarnaast brengt een eigen label ook andere mogelijkheden mee. Zo leerde ik in een workshop songschrijven een meisje kennen dat mij omverblies met haar stem en songs. Samen zijn we nu aan een nummer aan het knutselen. Als we dat droppen, gaat dat wat geven, daar ben ik zeker van. Dát is vrijheid."

Wonen in IKEA

Jij bent ook peter van een Somalische vluchteling.

"Een vluchteling mee aan tafel hebben en zijn verhaal leren kennen plaatst je eigen luxeleven in een ander perspectief. Ise Ahmed Duale is 18 en een hele verstandige gast. Ik vreesde dat ik niet genoeg tijd zou hebben om er voor hem te zijn, maar dat valt mee: bijna elke week komt hij bij ons eten, hij is erbij op feestjes. We gaan ook naar theater, intussen spreekt hij zo goed Nederlands dat hij alles begrijpt. Toen we naar IKEA gingen, vroeg hij: wonen er mensen in al die salons? Al die ervaringen hebben een grote impact op zijn leven, maar ook op dat van ons. Toen hij niet wist of hij hier ging kunnen blijven, raakte hij gedemotiveerd. Waarom naar school gaan? Die onzekerheid was slopend. Toch hebben we hem toen op het hart gedrukt dat hij naar school moest blijven gaan. Intussen zet hij zich in om andere vluchtelingen wegwijs te maken."

Droom je er ook van een eigen kind op te voeden?

"We denken daarover na, ja. Een eigen kind zien opgroeien, het maakt de tijd nog tastbaarder. Een paar jaar geleden stonden de kinderen van de buren nog op onze trampoline te springen, terwijl de oudste dochter nu gaat fuiven. Wauw, denk ik dan, dat gaat vooruit!"

Onderwoud, 5 mei in Club Boka, Kalmthout.

Onbevreesd! op 2 mei in Arenbergschouwburg, Antwerpen, 9 mei in CC Schoten en 30-31 mei in Stadsschouwburg Mechelen. pieterembrechts.be.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234