Maandag 05/12/2022

Spraakgebrek

In plaats van melk werd er in het gezin Mandelbaum uitsluitend bietensap gedronken

De Herlezer: Herman Brusselmans herleest Woody Allen

Na Rick de Leeuw, Christophe Vekeman, Bent van Looy & Annelies Verbeke is deze maand Herman Brusselmans de Herlezer van dienst in de Gentse Vooruit. Brusselmans, schrijver en columnist, herleest Mijn filosofie en andere verhalen van Woody Allen. Gisterenavond voorgelezen, vandaag in uw krant.

Minstens twee keer per jaar herlees ik Mijn filosofie en andere verhalen van Woody Allen. Het is een verzameling rauwe, realistische impressies die ons het genie Woody Allen van binnen en van buiten leren kennen. Zelden is er een boek geschreven dat zo'n autobiografisch portret levert van de auteur. Na lezing ervan kun je praktisch met zekerheid zeggen dat je het fenomeen Woody Allen - zowel het individu, de publieke persoon als de filmmaker - door en door kent.

Woody Allen werd geboren als Abraham Mandelbaum op 12 mei 1936 in het Poolse dorpje Wraclaw, een agrarisch gat op ongeveer twaalfhonderd kilometer van Warschau. Zijn vader, Mozes Mandelbaum, was een arme boer die beschikte over slechts twee koeien, waarvan er een, Maria, reeds op zesjarige leeftijd met de noorderzon verdween en de andere, Alana, geen melk wilde geven tenzij je haar uier insmeerde met verse olijfolie. In het vooroorlogse Polen was verse olijfolie echter bijzonder schaars, en in plaats van melk werd er in het gezin Mandelbaum uitsluitend bietensap gedronken, wat verklaart waarom Woody Allen z'n gehele leven een afkeer had voor koeien, olijfolie, bieten, de noorderzon, uiers en de namen Maria en Alana. Inderdaad, in geen enkele van zijn films vinden we een personage dat Maria of Alana heet. Vele critici hebben dit nooit opgemerkt, behalve Patrick Duynslaegher van Knack, maar zoals gewoonlijk werd zijn opmerking weggelachen.

Ondertussen was het 1941 geworden en ook in Polen werden de joden niet bepaald met vele egards behandeld. Zo werd de grootvader van Woody Allen, Isaac Mandelbaum, door de Duitsers op de trein naar Dachau gezet. Na honderdvijftig kilometer kreeg de trein echter pech en Isaac zag zich verplicht om de rest van het traject naar Dachau af te leggen per fiets. Toen hij een lekke band kreeg moest hij te voet verder, al kreeg hij onderweg een lift van een Sturmbahnfuhrer die als camionchauffeur toch in Dachau moest zijn om daar een partij vleeshaken en pianosnaren af te leveren. Onderweg verongelukte de camion tijdens een kettingbotsing en Isaac Mandelbaum overleefde de klap niet. Dit verklaart waarom Woody Allen zijn gehele leven een afkeer had voor treinen, fietsen, lekke banden, camions, Dachau, lifters, kettingbotsingen en gebroken nekken. Patrick Duynslaegher heeft daarover ooit een essay geschreven in Knack, helaas zonder dat dit de kijk van om het even wie op Woody Allen een haar heeft veranderd.

De Mandelbaums waren zo rond 1944 de oorlog zo beu als kouwe pap en ze besloten te vluchten van Polen naar de Verenigde Staten. Omdat ze geen reisvisum hadden beslisten ze incognito te reizen en dit te doen onder vermomming. Mozes Mandelbaum vermomde zich als handelsreiziger in stofzuigers, zijn vrouw Mika als paaldanseres en hun zoon Abraham als neefje van Hermann Göring. Met die laatste vermomming kregen ze bijna nog problemen omdat het echte neefje van Hermann Göring een spraakgebrek had en Abraham niet. Hier kwam het acteertalent van Woody Allen voor het eerst aan de oppervlakte want hij wist zodanig perfect een spraakgebrek te imiteren dat de Duitse immigratiedienst niet eens doorhad dat hij uitsluitend Pools sprak en geen woord Duits. En zo raakten de Mandelbaums op het schip naar Amerika, waar ze zich vestigden in Brooklyn. Daar floreerde de handel in stofzuigers van Mozes jammer genoeg niet, en ook Mika's carrière als paaldanseres ging de mist in omdat ze bij haar eerste optreden een liesbreuk opliep en werd ontslagen. De rest van zijn leven zou Woody Allen een afkeer hebben voor stofzuigers, vermommingen, palen, spraakgebreken, liezen en Hermann Göring. Patrick Duynslaegher wilde Woody Allen hierover ooit interviewen voor Knack, maar omdat Woody Allen dus een afkeer had voor spraakgebreken werd Duynslaegher al na zijn eerste vraag aan de deur gezet.

In 1948 veranderde Abraham Mandelbaum, na de dood van zijn ouders tijdens een kettingbotsing, zijn naam in Woody Allen en waagde hij zich op het moeilijke pad van de showbusiness. Hoe hij met vallen en opstaan de sterrenstatus wist te bereiken die hij al vele decennia heeft, kan de lezer eveneens vernemen uit Mijn filosofie en andere verhalen. Ik kan deze verrassende, eerlijke, grappige, doordringende en onvergelijkelijke klassieker dan ook aan iedereen aanraden.

herman brusselmans

De Herlezer volgende maand: Tine Van den Wyngaert. www.vooruit.be

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234