Dinsdag 15/06/2021

sportersvakbond sporta heeft de handen vol met talrijke schendingen van het arbeidsrecht

'Als een supporter twee dagen niet meer door zijn baas wordt betaald, dan staakt die. Maar als een voetballer twee maanden geen loon krijgt, dan snapt die supporter niet waarom hij weigert te spelen'

'De voetbalbond wordt slapend rijk'

De vakbonden, nergens zijn ze graag gezien. De sportwereld vormt daar geen uitzondering op. Toch heeft net de sport er nood aan want in geen enkele sector wordt het arbeidsrecht zo met de voeten getreden. Lonen die niet betaald worden, contractuele gijzeling van spelers: het is vaste prik. Bij spelersvakbond Sporta vervelen ze zich alvast niet. Valerie Hardie

Op de vergadertafel in de kantoren van Sporta stapelen de dossiers zich op. Het is dan ook druk-druk-druk voor nationaal verantwoordelijke Dirk De Vos en zijn collega's, zoals juridisch adviseur Stijn Boeykens. De cao voor het voetbal zit in een afrondende fase, de licentiecommissie wacht op de klachten over wanbetalingen en daarnaast zijn er de traditionele noodkreten van spelers die in de knoei zitten.

Sporta neemt bij conflicten de rol van bemiddelaar op zich, al zijn de meeste sporters ervoor beducht om in de clinch te gaan met hun clubs. "Daar is een reden voor", zegt De Vos. "Je ligt namelijk niet alleen bij een club onder contract, maar je bent ook lid van een federatie. Als je morgen van je oren maakt omdat je niet bent uitbetaald, dan kun je niet zomaar naar een andere werkgever overstappen, zoals een textielarbeider of bouwvakker dat wél kan. Die is niet gebonden aan een federatie. En vergeet ook niet het sportieve luik. Stel dat je durft optreden, dan riskeer je een sportieve sanctie. Terwijl je toch in de 'etalage' moet staan om in de toekomst nog je beroep te kunnen uitoefenen. Daarom wachten de meesten tot het einde van hun contract om een klacht in te dienen."

Als het echt de spuigaten uitloopt, zoals bij tweedeklasser Beringen Heusden-Zolder, waar de spelers al drie maanden op hun loon wachten, dan dreigen ze al eens met een staking. Het bizarre is dat de buitenwereld daar geen begrip voor toont. De Vos: "Gek, niet? Als een supporter twee dagen niet meer door zijn baas wordt betaald, dan staakt die. Maar als een voetballer twee maanden geen loon krijgt, dan snapt die supporter niet waarom hij weigert te spelen."

Voor Dirk De Vos is het eigenlijk eenvoudig. Zijn filosofie - en die van Sporta - luidt: sport is een sector zoals alle andere. Sport heeft wel specifieke problemen maar dat wettigt niet dat de fundamentele regels aan de laars worden gelapt. "Voetbal, en zeker de voetbalfederatie, durft nogal eens reglementen te hanteren die tegen het arbeidsrecht indruisen. Een voorbeeld: in de wet staat dat je ofwel een betaalde ofwel een niet-betaalde sportbeoefenaar bent. Dat heeft uitsluitend te maken met een loongrens. Wat deed men op de voetbalbond? Ze creëerden een aparte categorie, de niet-amateur, die ergens tussen die twee inzit. Dat contract moet door de club of de spelers bij de bond geregistreerd worden. Als nadien uit een klacht blijkt dat dat niet is gebeurd, dan int de bond boetes, zowel van de club als van de speler. De bond zegt wel dat hij aan de RSZ een bedrijfsvoorheffing doorgeeft, maar dat ik wil nog zien."

Stijn Boeykens vult aan: "De bond incasseert de boetes en that's it. Dat is gewoon ongelooflijk. Jos Daerden werd veroordeeld tot een boete van 5.000 euro. De bond wordt zo slapend rijk, hé. Reken maar uit: per weekend moet elke gele kaart worden betaald, elke rode kaart, elke blaam... En wat gebeurt er met dat geld?" De Vos grinnikt: "Doeleinden voor de vereniging, hé."

Kleine drama's

Dirk De Vos bladert door zijn notities. Nummer één op zijn lijstje met problemen is uiteraard het uitbetalen van lonen en alles wat daarmee samenhangt, zoals de looptijd. "Wij behandelden onlangs de zaak van twee niet-Europeanen. Bleek dat ze een contract tot half januari en begin februari hadden terwijl hun aansluiting tot 30 juni loopt en de cao stipuleert dat je alleen een contract mag afsluiten tot het einde van het seizoen. Toch trekken clubleiders zich daar niets van aan." Boeykens: "Hun werk- en verblijfsvergunning is ook gebonden aan dat contract, hé. Als die spelers niet ingaan op de eisen van hun club, dan zijn ze ook niet meer legaal in het land."

Dat zorgt voor kleine drama's, net zoals de loonachterstallen. De Vos: "Je vraagt je soms af hoe die spelers rondkomen. Zeker de jonge gasten die tegen het minimumloon aanzitten (7.558 euro op jaarbasis). Sommigen krijgen dan gerechtsdeurwaarders over de vloer of gaan lenen bij familieleden. Die drama's worden in de media nooit uitvergroot."

In het minimumloon zit ook het element 'variabel loon', zoals premies, en dat kan tot heikele toestanden leiden. Vooral bij niet-Europeanen, voor wie het minimumloon wettelijk op 62.000 euro is vastgesteld. Toch horen De Vos en Boeykens bij Sporta verhalen van niet-EU'ers die niet aan die som komen. De Vos: "Omdat ze niet genoeg punten haalden met hun club, of geen speelkansen kregen of geblesseerd raakten." Boeykens: "Als ik een club hoor roepen: buitenlanders zijn goedkoper dan Belgen, dan stel ik me daar toch vragen bij, net vanwege die minimumgrens. In principe zou in hun contracten moeten staan dat die 62.000 euro gegarandeerd is, maar meestal staat dat er niet in. Ik had een niet-EU'er die me zei dat hij al vijf jaar 30.000 euro had gekregen. Hij wist niet dat hij recht had op 62.000 euro. Nu zijn contract is afgelopen, wil hij dat recupereren. Maar veel spelers verdwijnen al na één of twee jaar en dienen geen klacht in."

Bovendien zijn Afrikanen vaak al blij als ze 40.000 euro verdienen, aldus Boeykens. "Dat is voor hen enorm veel geld. Ze stellen zich daar verder geen vragen bij."

Volgens Sporta ligt daar een controlerende taak voor de licentiecommissie, want die kan aan de clubs vragen om te bewijzen dat ze het minimumloon respecteerden.

Oneerlijke concurrentie

Toch had Sporta al positieve ervaringen met de licentiecommissie, onder meer bij de problematiek van de groepsverzekeringen. Al zijn ook daar nog niet alle zorgen van de baan. De Vos: "De groepsverzekering is een patronale bijdrage, wat inhoudt dat de werkgever dat bovenop je loon moet storten. Wat stellen wij vast? Bij een pak clubs wordt dat van het loon afgehouden, wat niet mag. We merken ook dat clubs de groepsverzekering berekenen op basis van hun budget, terwijl dat een raming is en wij er voorstander van zijn dat ze dat op het reële loon doen. Dat leidt tot oneerlijke concurrentie tussen de clubs." Boeykens legt uit: "De club die het volledig correct doet, wordt benadeeld. Als je zegt: 'Dit is uw loon en daarop bereken ik uw groepsverzekering', dan kun je een minder hoog nettoloon aanbieden."

Meer controle is de enige manier om de wantoestanden de wereld uit te helpen. Nu moeten de voetbalclubs slechts eenmaal per jaar een sluitend dossier indienen (in maart gaat de licentiecommissie na of de club het jaar ervoor zonder schulden afsloot), in Nederland moet dat tweemaal per jaar. "Om dat dossier rond te krijgen, zitten veel clubs nu al aan de centen van komend seizoen", zegt De Vos. "Dat is volledig fout. Het moet omgekeerd zijn. De clubs zouden moeten aantonen dat ze het volgende jaar aan hun betalingen kunnen voldoen." Boeykens: "Zoals in het wielrennen, waar elk team een borg van drie maanden loon moet storten. Als er problemen komen, dan heb je toch die drie maanden al. Ingeval van een failliet zit de sport trouwens met een groot probleem. Elk bedrijf kan naar het fonds voor de sluiting van ondernemingen stappen en drie maanden loon recupereren, maar dat geldt niet voor sportclubs."

Gunstregime

Het is geen geheim dat sportclubs een fiscaal gunstregime genieten, onder meer omdat de sociale bijdrage (RSZ) op het minimumloon is berekend. En dat komt ook de speler zelf goed uit. Elke betaalde sportbeoefenaar verdient minstens 7.558 euro maar moet van de overheid slechts RSZ op 1.234 euro betalen. Een mooi voordeel. De Vos: "Zolang er geen probleem is, hoor je de spelers niet klagen, maar zodra ze werkloos zijn of met een arbeidsongeval zitten, is het een ander verhaal. Want dan worden de inkomsten berekend op de afdrachten, die dus vrij laag zijn. De spelers schrikken daar dan van maar dat is wel de consequentie van die RSZ-regel. Zolang alles goed gaat, houden ze netto meer over, maar je bent wel slecht verzekerd."

Sporta is dan ook vragende partij om de bijdragen te verhogen, maar dat zien de clubs dan weer niet zitten. Zij zien die lage RSZ-bijdrage immers als een verworven recht. De Vos: "En je vindt weinig politieke moed om daar iets aan te veranderen." Boeykens: "Op een gegeven moment had Lierse een achterstand van 300.000 euro bij de RSZ. Als je weet dat de RSZ per speler 400 euro kost, dan wil dat eigenlijk de facto zeggen dat je geen RSZ betaalt. En dan zijn ze verwonderd dat de overheid optreedt?" De Vos: "Versta ons niet verkeerd: wij zien graag sport, maar als sport zo belangrijk is voor de maatschappij, dan moet ze zelf ook een voorbeeld zijn."

Nog een fiscaal voordeel is het betalen van slechts 18 procent belastingen voor niet-rijksinwoners. Wie bijvoorbeeld in Frankrijk of Duitsland woont en in België sport beoefent, draagt slechts 18 procent af. Minister van Financiën Didier Reynders is echter van plan om daar paal en perk aan te stellen. Boeykens: "Het voorstel zou zijn om dat voordeel te beperken tot niet-rijksinwoners die maximaal dertig kalenderdagen in het land zijn. Dat laat de organisatoren van de Memorial Van Damme of de Diamond Games toe om nog toppers aan te trekken, die dan geen vijftig procent moeten afdragen. Maar wie een heel seizoen in België speelt, moet dezelfde belastingen betalen als de Belgen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234