Donderdag 17/10/2019

Sportdocu's als kunstvorm

De docureeks Iedereen Duivel, vanaf vanavond op Eén, kan een mijlpaal zijn. Net zoals de wielerdocumentaire Welcome to My World van Manu Riche dat in 1999 was. 'Sport was jarenlang het kneusje van de redactie. Die tijd is voorbij.'

Iedereen Duivel, vanaf vanavond te bekijken op Eén, wordt aankondigd als een docureeks over hoe de 'gouden generatie' Rode Duivels zich samen met haar fans kwalificeerde voor het WK in Brazilië. "Met verhalen vanuit de kleedkamer en de woonkamer, vanop het veld en de tribune." Meer nog dan een docureeks lijkt Iedereen Duivel een kantelpunt. Nooit eerder werd in België een sportverhaal zo breedvoerig, zo kaleidoscopisch, zo nauwkeurig in beeld gebracht.

Luc Kempen, bezieler van het briljante Belga Sport: "Iedereen Duivel kan een nieuwe standaard zetten. Ze zaten met hun neus op de hele nieuwe dynamiek die de nationale ploeg de voorbije twee jaar heeft gekregen. Ze waren er ook vroeg bij, in de oefenwedstrijd tegen Nederland in augustus 2012 al, toen het is beginnen kantelen. En de meeste hoofdrolspelers hebben vrij snel hun medewerking toegezegd. Het kan dus bijna niet verkeerd gaan."

Sport is leven

Uiteraard zal er commentaar zijn. Op de nauwe verwevenheid tussen Bonka Circus, maker van Iedereen Duivel, en Rode Duivel Vincent Kompany. Er zal aan het etiket getwijfeld worden, sportdocumentaire of human interest. Er zal beseft worden dat het inderdaad Les yeux dans les Bleus niet is, de veelgeprezen documentaire over de Franse nationale ploeg. Die richtte de spot veel meer op de spelers, liet de fans buiten beeld.

Bart Matthys: "Ook mensen die niet gëinteresseerd zijn in voetbal of sport zouden de reeks in principe moeten kunnen volgen. Sport is een metafoor van het leven, alleen veel geconcentreerder, dus kom je automatisch bij de grote thema's uit."

Toch past Iedereen Duivel naadloos in de opmerkelijke bloei die sportdocumentaires recent beleven. Er was The Armstrong Lie (2013). Zwart ijs (2013), over het langeafstandsschaatsen in Nederland (zie kader). Senna (2010), De Tour van Bauke (2013), Life Cycles (2010). Verschillend in aanpak en stijl, gelijk in hart en ziel.

Luc Kempen: "Het genre van de sportdocumentaire kent momenteel een soort vague, dat is waar. Internationaal worden er sowieso al decennialang goede sportdocumentaires gemaakt maar hier was sport toch jarenlang het kneusje van de redactie. Die tijd is voorbij. Stilaan ziet men ook mogelijkheden in het maken van goede sportdocumentaires."

Johan Dirkx, maker van Belgian Lions: A Locker Room Story (2011) en Future Giants (2014) voor Sporting Telenet: "Het zal alleen maar toenemen, denk ik, zeker niet verminderen. Sport is dan ook een super interessant onderwerp om een documentaire over te maken, ook voor mensen die niets met sport hebben. Het is veel heviger en intenser dan het gewone leven. Momenten van inspanning en ontspanning wisselen elkaar voortdurend af en na elke wedstrijd heb je emotie. Vreugde, ontgoocheling of woede. Dat is heel dankbaar, zeker als je er dichtbij mag zijn op de momenten dat het ertoe doet."

Minder marketing

Kempen: "Sporters durven de confrontatie met de eigen geschiedenis sneller aangaan dan pakweg politici. Ik vond het veelzeggend dat Ivan De Vadder voor zijn reeks De coulissen van de Wetstraat, vaak als 'de Belga Sport van de politiek' omschreven, iemand als Guy Verhofstadt niet voor de camera heeft gekregen. Sporters lijken nog steeds minder in de greep van mannetjesmakers en marketing, dat spreekt in hun voordeel."

Kempen stipt Welcome to My World (1999) van Manu Riche als scharniermoment aan. Toen, zegt hij, werd in België de waarde en de mogelijkheden van de sportdocumentaire opeens duidelijk. "Voor het eerst zag men hoe het anders kon. Niet zomaar wat beelden aan elkaar knippen en plakken maar je maandenlang inwerken in een moeilijk milieu, de wereld van de kermiskoersen, en een coherent verhaal vertellen."

Nadien kwam onder meer Belga Sport, Junior over bokser Junior Bauwens, recent nog Surplace van Dimitri Van Zeebroeck. Voorbeelden die tonen hoe ruim het begrip 'sportdocumentaire' ingevuld kan worden. Karl Vannieuwkerke, Bart Aerts en Sammy Neyrinck volgden schaatser Bart Swings op weg naar Sotsji. Het resultaat was Bart Swings, de queeste naar olympische perfectie. In opdracht van productiehuis De chinezen doet Luc Kempen momenteel hetzelfde met Belgische atleten op weg naar de Olympische Spelen van 2016 in Rio.

Iedereen filmt

Kempen: "Na al die jaren geschiedenis vertellen zit ik weer in de sport van nu. Het is complexer, er is meer gedoe. Portretrechten, de commerciële kant van sporters, die vaak iconen tot de zoveelste graad zijn. Maar de logistieke voordelen wissen veel nadelen uit. Twintig jaar geleden was een camera een vreemd ding, nu zie je iedereen constant filmen. De kolossen van camera's gaan er ook stilaan uit, dat maakt het toch net iets gemakkelijker om jezelf weg te cijferen."

Iedereen Duivel, vanaf vanavond tien weken lang op Eén, om 20.40 uur.

De top 3 van Luc Kempen ('Belga Sport')

The Four Year Plan (2011)

"Verslag van hoe een consortium onder leiding van Flavio Briatore en Bernie Ecclestone de Engelse voetbalclub QPR wil opstuwen naar de Premier League. Hoe desastreus de zaken vervolgens ook worden aangepakt, QPR speelt in geen tijd wel weer op hoogste niveau. Representatief voor de voetbalwereld anno nu."

Welcome to My World (1999)

"Prachtige inkijk van Manu Riche in de wielerploeg van Polle De Baeremaeker, de keizer van de kermiskoersen. Heerlijke bijrol ook voor Eddy Merckx. De documentaire lag eind 1999 tot ontsteltenis van Guy Mortier uren lang in de balans met Alles kan beter voor de Ha van Humo. Onvergetelijke redactievergadering zorgde bijna voor een schisma."

Zwart ijs (2014)

"Meeslepende parabel over de diepe verbondenheid tussen het protestantse geloof en het langeafstandschaatsen in het noordoosten van Nederland. Wonderlijke passages over de vrees dat de Elfstedentocht op een zondag zal verreden worden. Bewijs ook dat de Evangelische Omroep regelmatig opmerkelijke televisie maakt."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234