Woensdag 22/09/2021

Spoorbons is het getreuzel spuugzat

Spoorbaas Jo Cornu heeft ambitieuze plannen met de NMBS. Maar bovenal wil hij druk zetten op voogdijminister Jacqueline Galant (MR). Die moet werk maken van het beheerscontract en een investeringsplan.

"Ik heb mijn verantwoordelijkheid genomen. Nu is het aan de regering", zegt gedelegeerd bestuurder Jo Cornu tijdens een gesprek over zijn toekomstplan voor het Belgische spoor. In een presentatie van anderhalf uur stelt hij de oplossingen voor die het spoor moeten klaarmaken voor de toekomst. De plannen klinken ambitieus.

Tegen 2020 moeten de eerste zelfrijdende treinen op het Belgische spoor rijden. Dat klinkt futuristisch, maar voor Cornu is het bittere ernst. 'Automatic Train Operation' is de toekomst en de NMBS kan onmogelijk achterblijven. "Als je treinen automatisch laat rijden, trekken ze efficiënter op en remmen ze beter af. Daardoor neemt de capaciteit van het spoor met een kwart toe. Dat hebben we nodig in de verzadigde noord-zuidas in Brussel. Tegelijk daalt het energieverbruik met een kwart."

Het systeem werkt zoals de automatische piloot in een vliegtuig. Je hebt enkel een stukje software nodig. Dat wordt aangesloten op het ETCS, het beveiligingssysteem voor de sporen. Het ETCS zorgt er nu al voor dat treinen automatisch afremmen als zij per ongeluk een rood sein passeren. Dan is de stap naar de zelfrijdende trein snel gezet, zegt Cornu. "De automatische piloot weet bijvoorbeeld dat er binnen vijf kilometer een rood sein aankomt en zorgt dat de trein op het juiste moment begint af te remmen." De spoorbaas benadrukt wel dat elke trein nog steeds een bestuurder nodig heeft. Al is het maar om in te grijpen als iemand onverwacht op de sporen loopt.

Resultaat voor eind februari

Maar ook omdat Cornu niet tegen de kar van de spoorbonden wil rijden. De vakbonden en de directie van HR Rail zijn verwikkeld in een moeilijk sociaal overleg over de productiviteitsverhogende maatregelen voor het personeel, dat vakantiedagen moet inleveren. Toch ziet Cornu het wel goedkomen met dat overleg. "Ik hoop op resultaat voor het einde van deze maand", zegt de spoorbaas, die de hand uitsteekt. "Ik ben geen man die vecht voor symbolen. Als de vakbonden eigen suggesties hebben om de productiviteit te verhogen, dan sta ik daar voor open."

Veel minder flexibel is Cornu voor de werkgevers, die onlangs via de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven uithaalden naar zijn plannen om treinritten in de spits duurder te maken. De werkgevers vinden dat te duur. Onzin, zegt de spoorbaas. "Die reactie verbaast mij als je ziet wat zij elk jaar uitgeven aan bedrijfswagens." Cornu berekende hoeveel bedrijfswagens kosten. Die cijfers zet hij af tegen de kosten van een treinabonnement. Helemaal fair is de vergelijking niet, want het voordeel van een bedrijfswagen is uiteraard groter. Maar de cijfers zijn wel straf: als je alle bedrijfswagens vervangt door een treinabonnement, dan zou de overheid 141 keer minder betalen en bedrijven 17 keer minder. Cornu: "Ik roep werkgevers op om deze cijfers te bekijken. Vinden zij dit echt normaal?"

Aan toekomstplannen verder geen gebrek. De spoorbaas belooft onder meer om de perrons te verhogen zodat je in de trein kunt stappen in plaats van te klimmen. Aan minister van Digitale Agenda Alexander De Croo (Open Vld) vraagt hij om op alle spoorlijnen gsm-ontvangst krijgen. En het Brusselse Gewestelijk Expresnet (GEN) wordt verder afgemaakt. In een eerste fase enkel een lightversie waarin de NMBS op korte termijn aan de slag gaat met de schamele 100 miljoen euro die nog overblijft in het GEN-fonds.

Al meer dan een jaar wachten

Het is geen toeval dat de eigenzinnige spoorbaas zijn plan nu op tafel legt. De voorstellen klinken wel indrukwekkend, maar dat is niet de essentie. Wie het plan doorleest, merkt dat het vooral opgewarmde kost is. Meer dan een toekomstplan is dit immers een drukkingsmiddel. Cornu is het getreuzel van minister van Mobiliteit Jacqueline Galant (MR) beu. Hij wacht al meer dan een jaar op het beheerscontract en het investeringsplan voor de NMBS. De hele toekomst van het spoor hangt af van die twee plannen. Denk maar aan ticketprijzen, stationswerken of het aanbod van de treinen.

Bij de NMBS voelen ze zich in de tang genomen. "Eind 2017 gaat er een nieuwe dienstregeling in voor de treinen. Tegen het einde van dit jaar moet die worden goedgekeurd door de raad van bestuur. De tijd dringt. Maar we kunnen onmogelijk beginnen als we niet weten waar er de komende jaren sporen zullen bijkomen, waar er wordt gewerkt of op welke punten we moeten besparen", zegt Cornu.

In regeringskringen valt te horen dat het beheerscontract bijna klaar is. "We zijn ermee bezig", zegt Galant, die zich niet wil vastpinnen op een deadline. "Sinds eind vorig jaar is een investeringscel op technisch niveau bezig aan de voorbereidingen van het investeringsplan. Ook de onderhandelingen van het beheerscontract lopen goed. Het gaat vooruit."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234