Donderdag 21/01/2021

Sponsors beïnvloeden wetenschappelijk onderzoek

Wetenschappelijk onderzoek dat gesponsord wordt door de voedingsindustrie heeft vier tot acht keer meer kans om in het kraam van de fabrikant te passen dan onafhankelijk onderzoek. De Amerikaanse onderzoekers waarschuwen voor de effecten ervan op de volksgezondheid.

Door Sofie Vanden Bossche

BRUSSEL l 'Onderzoek is nooit totaal vrijblijvend', reageert Chris Moris van de Federatie van de voedingsindustrie (Fevia).

De onderzoekers van het Center for Science in the Public Interest (Washington) en Children's Hospital (Boston) kwamen tot die conclusie nadat ze 206 wetenschappelijke artikels over melk, fruitsap en frisdrank doornamen. Niet alleen was de kans op een positieve conclusie vier tot acht keer groter bij gesponsord onderzoek, bij de interventionele studies (met tests met mensen) bleek geen enkele conclusie in het nadeel van de sponsor uit te draaien. Verontrustend, des te meer omdat ze merkten dat het aantal gesponsorde onderzoeken tussen 1999 en 2003 steeg.

Voor de geneesmiddelenindustrie was het fenomeen al aangetoond, nu is bewezen dat ook de voedingsindustrie een eenzijdig beeld van haar producten ophangt via de wetenschap. "Farmaceutisch onderzoek heeft invloed op het leven van de duizenden mensen die een bepaald medicijn nemen, onderzoek over voeding heeft invloed op het leven van iedereen", schrijven de onderzoekers in het medische tijdschrift PLoS Medicine. "Aangezien die dranken heel populair zijn, vooral bij kinderen, kan dat aanzienlijke implicaties hebben voor de volksgezondheid."

Uit het onderzoek blijkt niet waarom of hoe dat onevenwicht tot stand komt. De onderzoekers formuleerden wel enkele hypothesen. Zo vrezen ze dat industriële sponsors enkel geld geven aan studies die hen goed uitkomen en eventuele negatieve effecten links laten liggen, dat onderzoekers hun stellingen formuleren conform de financiële belangen van de sponsor en dat bepaalde onderzoeken niet of vertraagd gepubliceerd worden. Ze hopen dat er meer geld vrijkomt voor onafhankelijk onderzoek in de voedingsindustrie.

Chris Moris, directeur-generaal van Fevia, ziet een grond van waarheid in de studie. "Onderzoek is nooit totaal vrijblijvend", zegt hij. "Het is niet verrassend dat een fabrikant een opdracht geeft waarvan hij hoopt of vermoedt dat het hem goed uitkomt en in de richting van de bevestiging van zijn stelling gaat. Maar het is wel zo dat zelfs bij gesponsord onderzoek de wetenschappers op basis van hun eigen wetenschappelijke principes en methodes werken. Het is niet in het belang van de industrie dat het onderzoek niet op een ernstige manier wordt gevoerd of later als opgezet spel kan worden ontmaskerd. Het is trouwens de normale gang van zaken dat wetenschappers die op een of andere manier betrokken zijn bij een dossier een declaration of interest moeten ondertekenen en zich onthouden van advies."

Wat als een onderzoek dan toch niet positief blijkt uit te draaien? "Dan kan ik me wel voorstellen dat een fabrikant er stukken niet van bekendmaakt", zegt Chris Moris. "Daarom zou ik volledige transparantie van wetenschappelijk onderzoek een goede zaak vinden."

Volgens hem zal een fabrikant trouwens niet zo snel de volksgezondheid op het spel zetten. "Als men zich van gevaar bewust is maar het geheim houdt, zit men met een gigantisch ethisch probleem. Er zijn zulke zaken geweest waarbij de waarheid na jaren bovenkwam. Daar zijn producenten flink voor veroordeeld, zodat het zich uiteindelijk toch tegen hen keert", aldus Chris Moris nog.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234