Woensdag 12/05/2021

Sponsor eens een baksteen

De Brusselse Grote Markt en het stadhuis kreunen onder de bezoekers. Zelfs zo hard dat ze onherstelbare schade dreigen op te lopen. Er zijn nochtans oplossingen, al is de ene al radicaler dan de andere. 'Ga gewoon naar Mechelen. Of naar Damme.'

Huwelijken, gemeenteraden, vernissages. Ze worden vandaag nog altijd georganiseerd in het stadhuis van Brussel, hoewel de oudste delen daarvan al dateren uit 1402. Vraag is dan ook hoelang dat nog kan blijven duren. Brussels schepen van Stedenbouw en Erfgoed Geoffroy Coomans stelt die vraag alvast iets luider. Coomans wil namelijk een plan uitwerken om het Brusselse stadhuis en ook meteen de Brusselse Grote Markt minder intensief te gebruiken.

Het stadhuis en de markt behoren allebei tot het Unesco-werelderfgoed, maar de hordes toeristen die zo'n titel meebrengt zijn niet altijd gemakkelijk om te dragen. De stad Brussel besliste daarom eerder al om het aantal evenementen op de Grote Markt te beperken. Te grote installaties zijn er al verboden, behalve die voor Winterpret, de concerten voor de feesten van de Vlaamse gemeenschap en van Wallonië en de Ommegang.

Melkkoe

Wat moet je anders om een Grote Markt te beschermen? Inkom vragen, zodat mensen ontmoedigd geraken om ze te bezoeken? "Dat is toch een conservatieve blik op het behoud van erfgoed", vindt Marieke De Baerdemaeker, medewerker Erfgoed en kunsten bij Toerisme Vlaanderen. In Praag laten ze zich anders niet door die mening afschrikken. Het Gouden Straatje is er alleen toegankelijk voor wie eerst een ticket koopt. De Baerdemaeker: "Maar het is weinig realistisch dat het in Brussel ook zo ver komt."

De maatregel zou bovendien niet bepaald sociaal zijn, beaamt Koenraad Van Balen, directeur van het Raymond Lemaire International Centre for Conservation (KU Leuven). Toch haalt hij het Alhambra in Granada aan als voorbeeld. Dat slaagt er volgens Van Balen beter in om de toeristenstroom onder controle te houden en het erfgoed te bewaren, sinds je een bezoek vooraf moet plannen, inclusief het kopen van tickets. "Maar voor publieke plaatsen zoals een Grote Markt is de situatie toch ingewikkelder."

De oplossing die Van Balen voorstelt, klinkt simpeler. Veel simpeler. De toeristenstroom afleiden naar andere Belgische steden. "Ga eens naar Mechelen. Of naar Damme." Al is dat misschien wat jammer voor Brussel zelf. "Je kunt er natuurlijk ook voor zorgen dat mensen wel in Brussel blijven, maar niet in dezelfde vierkante kilometer. Want binnen die straal lijkt het alsof Belgische winkels alleen maar chocolade verkopen", zegt Van Balen.

Faken

Niet dat hij iets heeft tegen chocoladewinkels of andere zaken die een graantje meepikken van het toerisme. "Alleen zijn die zaken omwille van de taksen die ze moeten betalen vaak een melkkoe voor de overheid. Terwijl de opbrengst van die taksen lang niet altijd terugvloeit naar het erfgoed waarvoor die toeristen misschien in de eerste plaats naar een stad kwamen."

Organisaties die zich om erfgoed bekommeren, zoeken daarom naar andere oplossingen om hun restauraties te bekostigen of overbodig te maken. Zo proberen ze bijvoorbeeld bezoekers beter bewust te maken van het belang van erfgoed. "Dat kan ook speels, hoor", sust Kristl Strubbe, directeur van de Vlaamse monumentenorganisatie Herita. In het Louvre worden bezoekers bijvoorbeeld via aangepaste versies van bekende schilderijen aangemaand om hun manieren te houden in het museum.

Herita wil liever nog een stap verder gaan. "Hoe beter je het verhaal van het erfgoed vertelt, hoe beter je bezoekers emotioneel kunt betrekken. En hoe gemakkelijker je hun dan zelf kunt vragen om bij te dragen", zegt Strubbe. "Wie weet kun je mensen zelfs tonen dat het met bepaalde onderdelen van erfgoed niet goed gaat en hen voorstellen bijvoorbeeld een baksteen te sponsoren. Dan weten ze waar hun geld naartoe gaat."

Van een ding moeten Belgen en andere Europeanen volgens Strubbe dan wel afraken: hun fetisj voor authentieke materialen. "Doorheen de jaren worden zo veel materialen vervangen. In Japan maken ze zich daar bijvoorbeeld veel minder zorgen over, het verhaal achter het erfgoed is er belangrijker. Waarmee ik natuurlijk niet wil zeggen dat we op de Grote Markt van Brussel nu alles moeten faken."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234