Vrijdag 14/05/2021

'Splitsen of niet splitsen, vous comprenez?'

Zijn vader deed zes jaar geleden van op het petanqueveld het statement van zijn leven. Voor de camera van de regionale televisie. 'Liefde kent geen grenzen. L'amour ne connaît pas des frontières.' Zijn zoon en opvolger als burgemeester van Herne, Kris Poelaert (CD&V), wil het graag zo houden. Maar de taalgrens kruipt in het hoofd.

Door Filip Rogiers / Foto Filip Claus

Ook al zie je ze niet, grenzen, ze doen dingen gebeuren. Ze scheppen een andere werkelijkheid dan degene die er voordien was. Willen of niet. Aan de zuidkant van Brussel-Halle-Vilvoorde is de taalgrens na één generatie de huizen en de geesten binnengeslopen.

"We hebben onlangs een vernieuwde speelweide ingehuldigd en daar werd Frans gesproken", vertelt Kris Poelaert, sinds 2000 burgemeester van het allerlieflijkste Herne. "Dat was vroeger niet anders, maar het is voor het eerst dat er daar opmerkingen over gemaakt werden. Mijn vader, die 42 jaar burgemeester is geweest, had het nooit eerder meegemaakt."

De grens heeft het Vlaams bewustzijn als vanzelf aangescherpt. Maar dan wel het 'natuurlijk' bewustzijn, waarvan sprake in opeenvolgende Vlaamse regeerakkoorden. Zoek het niet in vlagvertoon of tremelo's, wel in de alledaagse dingen.

"Als een immokantoor een folder in het Frans verstuurt, stuit ons dat tegen de borst. Maar valt er een reclameblad van over de taalgrens in de bus, dan vinden we het normaal dat het in het Frans is. We weten waar de grens ligt."

Zoals op vele andere plaatsen van de Leie tot de Voer ging het vastleggen van de taalgrens gepaard met veel touwtrekken. De tienjaarlijkse talentellingen leidden telkens opnieuw tot een flou linguistique. De ene notaris praatte in op Gust en Irma om hun Vlaamse roots niet te verloochenen, de andere onderwijzer herinnerde hen aan de hogere sociale kansen die het Frans bood. Dat vertekende het beeld.

Kris' vader was burgemeester van Sint-Pieters-Kapelle, dorp in Henegouwen. "De champetter daar was Vlaamsgezind, die van Bever francofoon. Zo kreeg je in de ene gemeente geen, in de andere wel faciliteiten. Uiteindelijk is Sint-Pieters-Kapelle bij Herne gevoegd en werd mijn vader dus burgemeester van een dorp in Vlaanderen. Sint-Pieters is wel de meer Franstalige hoek van Herne gebleven. Meer gericht op Enghien of Edingen nog altijd dan op Herne."

Ja, Kris Poelaert steunt de zaak van de B-H-V-burgemeesters. Splitsen dus, die kieskring. Veel Franstaligen van Herne vinden dat in hun colloque singulier met hun burgemeester trouwens ook logisch. Maar ze willen het niet horen van Yves Leterme (CD&V) of Bart De Wever (N-VA). "Ik sta achter die splitsing", zegt Kris, "maar het is spijtig dat het een communautaire zaak is geworden. Hoe meer cinema, hoe moeilijker."

Hij ondervond het aan den lijve. Op de grote B-H-V-betoging in 2003 stelde hij zich bewust achteraan op, weg van de camera's. Hij is de charismatische Michel Doomst niet. "Maar toen moest ik op een gegeven moment iets gaan zeggen aan een van de burgemeesters vooraan en net dan drukte de fotograaf van Le Soir toch wel af zeker! Ik stond op de voorpagina. Met een Vlaamse leeuw half in beeld. Mooie foto, daar niet van, maar wel in de foute krant. Ik heb het mogen horen van mijn Franstalige inwoners. Leterme is voor hen sowieso een boeman, maar de mensen maken gelukkig het onderscheid tussen lokale en nationale politiek."

Kris past in alle officiële handelingen en documenten de taalwet strikt toe. Maar in de dagelijkse omgang met zijn burgers toont hij zich soepel. "Voeren zal het hier nooit worden. Als we echt willen, maken we er hier ook een probleem van en halen we er de pers bij. Maar wat win je dan? Niets. We proberen zo gewoon mogelijk met de mensen om te gaan. We zijn begonnen met een cursus Nederlands en die heeft veel succes."

Die aanpak loont, meent Kris. Zo doet zijn gemeente mee aan de grote tevredenheidsenquête van opbouwwerk RISO Vlaams-Brabant. Het formulier daarvoor is, conform de wet, eentalig Nederlands. "Toch willen sommige Franstalige inwoners eraan mee werken en dan roepen ze mijn hulp in."

Dan komt hij aan huis. "Als ik als burgemeester een Franse toespraak zou houden, leidde dat tot een kleine aardbeving. Maar in een burenbabbel kan het natuurlijk wel."

We nemen de proef op de som en vergezellen Kris op een huisbezoek bij het oudere echtpaar Ost-François.

"Oui oui evidemment", zegt mevrouw Ghislaine Ost. "Zo'n cursus Flamand, et pourquoi pas?"

Ze betreurt het, zegt ze, dat ze geen woord Vlaams kent. Al woont ze nu al veertig jaar in Herne en sinds 1976 officieel op Vlaams grondgebied. Ze verontschuldigt zich zelfs. "Mijn vader was Vlaming, maar hij is vroeg gestorven. Mijn man kent wel nog Vlaams." Meneer Roger François knikt. "Ik heb mijn kinderjaren in Geraardsbergen doorgebracht, maar ben dan verhuisd naar Lessines."

Lokaal stemmen ze op "ce si gentil monsieur le bourgemestre", maar op 10 juni op een Franstalige lijst, zolang het kan, zolang B-H-V ongesplitst is.

"We willen graag meedoen aan de feestelijkheden in het dorp", vleit mevrouw Ost de burgemeester. Dat is ook de reden waarom ze Kris gevraagd hebben om aan huis de Dorpsspiegel te vertalen en in te vullen. En passant vragen ze ook zijn hulp voor het invullen van hun belastingbrief.

Ook meneer François zegt dat ze het in zijn dorp helemaal naar hun zin hebben. "Op de gemeente is de ontvangst impeccable. We beginnen met een woordje Vlaams, maar dat is niet nodig, want achter het loket schakelen ze toch meteen over op het Frans." De burgemeester kijkt even in onze richting en kucht.

"En uw gemeentelijk infobladje, Herne in de kijker, vinden we zeer boeiend, maar we verstaan er te weinig van. Een woordje in het Frans, dat zou toch moeten mogen?"

Dat het tegen de wet is, zegt de burgemeester minzaam.

Mevrouw Ost is akkoord. Ze slaat en zalft, vermaant en prijst. "Moi je dis toujours, laissez faire les flamands. Ils savent organiser. We moeten het zeggen gelijk het is."

Of de trottoirs proper zijn?

"Ja, als we ze schoonmaken."

Of ze gebruikmaken van de bibliotheek?

"Nogmaals, je ne sais pas lire le flamand!" En dat het toch zou moeten kunnen.

Of ze een buurtfeest zouden wensen?

"Une quoi?!"

"Een buurtfeest. Une fête de quartier."

"Ah oui, zeer goed, dat brengt de mensen samen. Als er ook een woordje Frans gesproken kan worden."

Indien u burgemeester zou zijn, wat zou u veranderen?

"Ik zou toch een beetje faciliteiten geven aan wie probeert wat Vlaams te spreken, maar het niet kunnen", probeert mevrouw Ost nog eens.

Meneer François sust. "Chérie, de taalwet is nu eenmaal de taalwet. En de provinciegrenzen zijn wat ze zijn. En trouwens, we zitten hier dichter bij Enghien dan bij de dorpskern van Herne. We hebben met niemand problemen."

"Oui, mais quand même."

En toch zijn meneer en mevrouw Ost-François hier al veertig jaar gelukkig. Voelen ze zich al die tijd gerespecteerd. "Vorig jaar werden we ontvangen op het gemeentehuis voor ons gouden jubileum. Dat was allemaal in het Vlaams, maar toch heel schoon!" Ze tonen ons het fotoalbum. Daarin is een kaartje geplakt met opschrift: 'Hartelijk gelukwensen met uw Gouden Bruiloft'. Mevrouw Ost heeft er voor een goed begrip het volgende onder geschreven: "Les souhaits de la commune."

"Dat meneer de burgemeester alleen Vlaams mag spreken, verstaan we. Maar in de kerk heb ik de pastoor die nochtans très flamand is, gevraagd of hij toch ook een woordje Frans kon spreken. En hij heeft het gedaan ook!", zegt ze olijk. "Bij de communie had hij het over Corps de Christ."

"Is er iemand die weet hoe je 'spouwmuurisolatie' vertaalt?", zucht Kris, over de Dorpsspiegel gebogen.

Volgende aflevering (donderdag): Halle.

Correctie

Patrick Daubie is geen OCMW-raadslid, wel gemeenteraadslid van Bever. Bij de weergave van een anekdote over een schepen met West-Vlaamse roots wekten we vorige week ten onrechte de indruk dat de betrokkene in zijn ambt geen Nederlands maar Frans zou spreken. Dat is onjuist. Wel spreekt de tweede schepen met de heer Daubie, zelf van Waalse afkomst maar perfect Nederlandstalig, soms Frans. Onze excuses voor het communautaire misverstand.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234