Woensdag 23/09/2020

Spionage zet VS in rep en roer

In Amerika is een debat losgebarsten over de spanning tussen vrijheid en veiligheid. Aanleiding zijn de onthullingen dat de overheid bij haar speurtocht naar mogelijke terreurcomplotten in het geheim internetbedrijven aftapt en telefoongegevens verzamelt. Er is veel kritiek op president Obama.

De Britse krant The Guardian heeft de zaak aan het rollen gebracht. Eerst meldde ze dat het telefoonbedrijf Verizon met een geheim gerechtelijk bevel gedwongen was informatie over telefoongesprekken af te staan. Vervolgens bracht de krant donderdagavond, samen met The Washington Post, het nieuws dat de overheid sinds 2007 gegevens over buitenlanders buiten Amerika verzameld heeft bij negen grote internetbedrijven. Dat zijn Google, Facebook, YouTube, Apple, Microsoft, Yahoo, Paltalk, AOL en Skype, in het kader van het geheimePrism-programma.

De laatste onthulling kwam het hardst aan. Bij Verizon ging het vooral om het verzamelen van gegevens over wie met wie belde, de gesprekken zelf werden niet afgeluisterd. Maar het geheime Prism-onderzoek gaat verder. Dat checkt onder meer e-mails, chatgesprekken, foto's, bestanden, video's en zoekopdrachten.

Volgens The Washington Post is een medewerker van de inlichtingendiensten de bron van de onthullingen. Die zou hebben gehandeld uit "afschuw" over het vermogen van de veiligheidsinstanties om binnen te dringen in de persoonlijke levenssfeer van burgers. "Ze kunnen letterlijk volgen hoe jij je gedachten vormt als je aan het typen bent", zegt de bron tegen de krant. Maar volgens Obama wordt er bij de geheime programma's op gelet dat er een goed evenwicht is tussen de privacy van burgers en de wens Amerikaanse levens te beschermen tegen terreuraanvallen. Ze staan onder toezicht van rechters en het Congres.

"Niemand luistert je telefoongesprekken af", aldus Obama tijdens een bezoek aan Silicon Valley. "In abstracto kun je klagen over Big Brother en hoe dit programma uit de hand gelopen is, maar als je naar de details kijkt, denk ik dat we de juiste balans hebben gevonden."

In het Congres was er steun en kritiek. De Democratische senator Dianne Feinstein, voorzitter van de inlichtingencommissie van de Senaat, zei dat alles wettig is onder de zogeheten Patriot Act. Dat is de wet die onder Bush na '11 september' werd aangenomen en de veiligheidsdiensten grote bevoegdheden geeft in de strijd tegen het terrorisme. De Republikein Mike Rogers, voorzitter van de inlichtingencommissie, verklaarde dat het toegenomen toezicht van de veiligheidsdiensten een grote terreuraanval in de VS heeft voorkomen. Hij gaf geen bijzonderheden.

De Democratische senator Ron Wyden was sceptisch. Hij hoopt dat de onthullingen een debat losmaken over de vraag of het wel geoorloofd en effectief is om "in het kader van de waakzaamheid zo'n groot net uit te werpen." Veel kritiek is er ook van de kant van rechtse libertijnen, die in de affaire het zoveelste bewijs zien van een almachtige overheid die probeert binnen te dringen in het privéleven.

Hoewel de meningen verdeeld zijn, is het zeker Obama voorlopig in het defensief zit. Hij ontmoet dit weekeinde in Californië zijn nieuwe Chinese collega Xi Jinping. Hij wil bij hem klagen over Chinese spionagepraktijken, maar door de onthullingen in eigen land heeft hij voor zijn critici nu wel het nodige boter op zijn hoofd. Burgerrechtenactivisten zeggen dat Obama op het gebied van de antiterreurpolitiek nauwelijks meer te onderscheiden valt van zijn voorganger Bush.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234