Dinsdag 01/12/2020

Spionage op het grote scherm: de 10 beste films volgens Time

Beeld kos

Spionagepraktijken zijn brandend actueel sinds klokkenluider Edward Snowden ruim een week geleden bekendmaakte dat de Amerikaanse geheime dienst NSA via internet- en telefoontaps dagelijks de gegevens van miljoenen mensen in binnen- en buitenland verzamelt. Het zogenaamde PRISM-schandaal is realiteit, maar ook een bruikbaar thema in boeken en films. Tal van verhalen op het grote scherm zijn ervan doorspekt. Het Amerikaanse weekblad Time zette de tien beste spionagefilms voor u op een rij.


'The Conversation'
dateert van 1974 - hetzelfde jaar dat de Amerikaanse president Nixon moest aftreden omwille van de Watergateaffaire - en werd geregisseerd door Francis Ford Coppola. De film vertelt het verhaal van Harry Caul, een professionele afluisteraar. De man wordt ingehuurd om in een publieke ruimte een gesprek af te luisteren tussen een man en een vrouw, maar algauw nemen paranoïde gedachten het van hem over (wie luistert nu wie af?) en de afluisteraar begint voor zijn eigen leven te vrezen.


De Amerikaanse thriller 'Enemy of the State' verscheen in 1998 op het grote scherm en is een werk van regisseur Tony Scott. Het leven van de advocaat Robert Dean - vertolkt door Will Smith - wordt plots een stuk spannender wanneer tussen zijn bezittingen bewijs opduikt over de dood van een Amerikaans congreslid. Die bleek geen zelfmoord te hebben gepleegd, maar vermoord te zijn geweest. Onder andere de Amerikaanse geheime dienst NSA zit Dean prompt op de hielen.


D.J. Caruso regisseerde 'Eagle Eye', een film uit 2008 met rollen weggelegd voor onder andere Shia LaBeouf en Billy Bob Thornton.

Een van de vragen die opduiken door het recente PRISM-schandaal is wie nu eigenlijk de info - door spionagetechnieken verzameld - uitpluist op zoek naar mensen met obscure plannen. In 'Eagle Eye' is dat een supercomputer, die er weliswaar ook een eigen agenda op nahoudt.

Als er iets is waar deze film ons aan doet herinneren, dan is het wel dat veel facetten van ons leven door computers worden gestuurd. Van internetbankieren tot simpele verkeerslichten, haalt Time aan en is ook duidelijk in de film.


'Nineteen Eighty-Four'
is gebaseerd op het gelijknamige en wereldberoemde boek van de Britse schrijver George Orwell, dat in 1949 werd uitgebracht en een blik werpt op de westerse wereld anno 1984. De film verscheen in 1984, werd geregisseerd door Michael Radford en gaat net als het boek over het leven van Winston Smith (gespeeld door John Hurt) in Oceanië en hoe hij tegen het totalitaire regime rebelleert. De beroemde uitspraak 'Big Brother is watching you' is tevens afkomstig uit het verhaal.


De Britse fantasyfilm 'Brazil' verscheen een jaar later dan 'Nineteen Eighty-Four' en werd geregisseerd door Terry Gillian, ook bekend van 'Monty Python'. De film uit 1985 bewijst dat een Orwelliaanse bureaucratie onmogelijk een goed geoliede machine kan zijn, door onder andere menselijke nietigheid en onkunde. 'Brazil' vertelt het verhaal van een man die door de geheime politie wordt opgepakt. Belangrijk detail: de man is onschuldig maar belandde door een fout van een ambtenaar in het vizier van de inlichtingendienst.


'The Life of Others'
is het debuut van de Duitse filmmaker Florian Henckel von Donnersmarck. De film uit 2006 speelt zich af in het Oost-Duitsland van het jaar 1984 en gaat over de Stasi, de veiligheidsdienst van de DDR, die als doel heeft zo veel mogelijk burgers te controleren. Stasi-officier Gerd Wiesler krijgt de opdracht om een bekende toneelschrijver af te luisteren en begint stilaan te beseffen dat hij voor een boosaardig regime aan de slag is. De film werd in 2007 bekroond met de Oscar voor Beste Buitenlandse Film.


In 'Cache' (2005) zien we hoe Georges and Anne (gespeeld door Daniel Auteuil and Juliette Binoche) aanvankelijk een zorgeloos leven leiden. Daar komt echter verandering in als ze op een dag een video met daarop beelden van hun gezin terugvinden in de brievenbus. Ze blijven dergelijke videobanden toegestuurd krijgen. Wie filmt hen en waarom?

'Cache' bleek een prijsbeest. De film was genomineerd voor vier Césars en rijfde in totaal meer dan twintig filmprijzen binnen.


'A Scanner Darkly'
verscheen in 2006 en is gebaseerd op het gelijknamige boek van Philip K. Dick. Undercoveragent Bob Arctor (gespeeld door Keanu Reeves) infiltreert in een bende die de drug Substance D verhandelt. Onder invloed van de drug geraakt hij echter paranoïde. Net als in bijna alle andere spionagefilms blijkt niemand uiteindelijk helemaal onschuldig. Dat de personages in werkelijkheid anders zijn dan hoe ze zich voordoen, wordt nog versterkt door de manier waarop de film is opgenomen. Regisseur Richard Linklater deed immers een beroep op de rotoscooptechniek. Die filmt de bewegingen van een acteur en projecteert ze op een tekentafel.


In 'Minority Report' - een Amerikaanse sciencefictionfilm uit 2002 geregisseerd door Steven Spielberg en gebaseerd op een boek van Philip K. Dick - blijkt dat de overheid ieder aspect van de staat in de gaten houdt. Zo is er het departement PreCrime dat speurt naar verdachten van moorden en de mensen arresteert nog voor ze konden toeslaan. Als medewerker Anderton plots een potentiële moordenaar blijkt te zijn, verandert zijn leven en slaat hij op de vlucht. Technologie die de dienst gebruikt om moordenaars op het spoor te komen, neemt hij mee om het lot van zijn eigen toekomst te ontcijferen.


Wie dacht dat 'American Pie' alleen maar op de lachspieren probeert te werken, zit ernaast. Ja, de film uit 1999 gaat over vier op seks beluste tieners die zo snel mogelijk hun maagdelijkheid willen verliezen. Het complete gebrek aan privacy in een wereld van internet en telefonie, vormen echter eveneens een belangrijk onderwerp in de film, die door de broers Weitz werd geregisseerd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234