Zondag 04/12/2022

InterviewGert Peersman

Spilindex overschreden, lonen omhoog: ‘Gooi loonwet en indexering samen overboord’

Gert Peersman: 'Een horecazaak zal meer aanrekenen voor een maaltijd omdat de kelner en de kok ook meer gaan verdienen, net zoals de kosten voor het personeel in de supermarkt toenemen. Op die manier wordt de inflatie verder aangewakkerd, wat alweer een nieuwe indexering in het vizier brengt.' Beeld Caspar Huurdeman
Gert Peersman: 'Een horecazaak zal meer aanrekenen voor een maaltijd omdat de kelner en de kok ook meer gaan verdienen, net zoals de kosten voor het personeel in de supermarkt toenemen. Op die manier wordt de inflatie verder aangewakkerd, wat alweer een nieuwe indexering in het vizier brengt.'Beeld Caspar Huurdeman

De spilindex is voor de vierde keer in negen maanden tijd overschreden. De ambtenarenweddes en uitkeringen gaan omhoog en straks ook de lonen. Maar hoe lang is dit vol te houden? ‘Dit kan nog een hele tijd pijn doen’, zegt econoom Gert Peersman (UGent).

Roel Wauters

Hoe zijn we hier beland?

“De prijzen zijn al een hele tijd aan het stijgen. We hebben gezien welke vlucht de energieprijzen hebben genomen, nu volgen ook stilaan de voedselprijzen. Daar zijn we nog niet aan het einde, omdat die effecten trager doorsijpelen. Als de prijzen op de wereldmarkt stijgen voor olie, voel je het bij wijze van spreken de dag nadien aan de pomp. Hetzelfde geldt voor je gasfactuur. Als de prijzen voor graan en maïs stijgen, heeft dat minder direct impact op de consument. De varkensboer zal wel meer kosten hebben voor zijn veevoeder, maar zal dat misschien niet meteen helemaal doorrekenen. Ook de groothandel en de supermarkten zullen de prijsstijging eerst nog opvangen door hun winstmarges te verkleinen.

“Tegelijk heeft de economie zich bijzonder snel hersteld na de coronacrisis. Er is een grote krapte op de arbeidsmarkt, wat de lonen doet stijgen. Daarbovenop zijn er nog de zogenaamde ‘tweederonde-effecten’. Door de automatische loonindexering van de voorbije maanden, ging de loonkost verder omhoog en dus ook de productiekosten voor een bedrijf.”

Hoe groot is het risico dat we in een soort inflatiespiraal geraken?

“Dat risico is meer dan reëel. Het zijn nu eerst de uitkeringen die met 2 procent stijgen, daarna ook de weddes van de ambtenaren. Nadien zullen, afhankelijk van de sector, de lonen omhoog gaan. Een horecazaak zal meer aanrekenen voor een maaltijd omdat de kelner en de kok ook meer gaan verdienen, net zoals de kosten voor het personeel in de supermarkt toenemen. Op die manier wordt de inflatie verder aangewakkerd, wat alweer een nieuwe indexering in het vizier brengt. ”

Gert Peersman: ‘Nu is het moment gekomen dat bonden en werkgevers samen hun heilige huisje slopen om samen te kijken welke de beste gemeenschappelijke uitweg is.’ Beeld © Stefaan Temmerman
Gert Peersman: ‘Nu is het moment gekomen dat bonden en werkgevers samen hun heilige huisje slopen om samen te kijken welke de beste gemeenschappelijke uitweg is.’Beeld © Stefaan Temmerman

Hoe is die spiraal te doorbreken?

“Eigenlijk niet, net omdat we het enige land zijn in Europa met die automatische loonindexering. De ECB zou de rente kunnen verhogen om de economie een beetje af te remmen en zo de inflatie te temperen. Maar voor België alleen gaat de ECB dat nooit doen.

“Door die stijgende loonkost bouwt ons land een steeds grotere concurrentiehandicap op tegenover de buurlanden. Die afbottende competitiviteit zal er uiteindelijk toe leiden dat onze economie gaat vertragen, waardoor jobs verloren gaan en de inflatie afneemt. Maar dat is een erg langzaam proces dat nog jarenlang doorwerkt. Dit kan nog een hele tijd pijn doen. Ook na de bankencrisis van 2008 hebben we dat gezien. Uiteindelijk heeft de regering-Di Rupo de lonen moeten bevriezen en heeft de regering-Michel nog in 2015 een indexsprong doorgevoerd. Dat was nodig om het onevenwicht tegenover de buurlanden te herstellen.”

De werkgevers stellen voor om nu al een indexsprong door te voeren. Politiek is er geen draagvlak, maar is het economisch een goed idee?

“Eigenlijk is het hele systeem niet houdbaar. Als dit zo blijft doorgaan, eindigen we straks met meer faillissementen en extra banenverlies. Waarom gaan de vakbonden en werkgevers niet met elkaar rond de tafel zitten om te kijken hoe je de inflatie gecontroleerd kan afremmen, zonder die prijs ervoor te betalen? Waarom delen ze de koek niet in tweeën, waarbij de werknemers wat aan koopkracht inboeten, maar de werkgevers ook hun deel van de lasten op zich nemen?

“Eigenlijk zitten we met twee automatismen in onze loononderhandelingen die pervers werken. Bij de loononderhandelingen zaten de werkgevers in een zetel omdat er amper opslag mogelijk was door de loonwet, hun heilige graal. Nu schreeuwen ze moord en brand over de index, maar die is onaanraakbaar voor de bonden. Gooi de loonwet en indexering samen over boord. Nu is het moment gekomen dat bonden en werkgevers samen hun heilige huisje slopen om samen te kijken welke de beste gemeenschappelijke uitweg is.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234