Woensdag 25/11/2020

Speels onderkoeld romandebuut

Het station van Spa. Een trein rijdt binnen. Passagiers stappen uit, onder wie een man met weinig bagage, hij. Zo begint Spa, de debuutroman van Elvis Peeters. Het is net alsof je een schilderij van Delvaux binnenstapt. Dezelfde kille, irreële sfeer, met onwezenlijke, afstandelijke figuren en strakke, gestileerde contouren.

Elvis Peeters waagt zich dus voor het eerst aan een roman, al is zijn omvang bescheiden en lijkt hij wat op een uitgerekt verhaal. Het is een nieuwe stap op Peeters' toch al grillige parcours: popgeweldenaar en frontman bij groepen als De Legende en Aroma di Amore, schrijver van de verhalenbundels Het uur van de Aap en Wij dolen rond in de nacht en worden verteerd door het vuur, van de novelle Hondenspel, en van een aantal theaterteksten. Dat theatrale ligt hem wel. Het begin van de roman is geënsceneerd als een theaterstuk: een man en een vrouw, allebei individuele reizigers, arriveren in Spa en zoeken een hotelkamer. Alles is volgeboekt, behalve die ene tweepersoonskamer in hotel Gai Séjour. Ze besluiten de kamer, ja zelfs het bed, te delen, met de afspraak: verder niets, ieder gaat zijn gang, "we zijn elkaar niets verplicht". Die zin keert herhaaldelijk terug als een bezwerende mantra. Natuurlijk hangt er elektriciteit in de lucht, is het evident dat de man nieuwsgierig is naar de vrouw, dat zij hem van uit haar ooghoeken bespiedt. Er volgt een subtiel spelletje van aantrekken en afstoten, van toenadering en verwijdering.

Het zou tot een vaudevillesituatie kunnen leiden met burleske ontwikkelingen, maar dat laat de auteur niet gebeuren. Met zijn diepvriesstijl toont hij alleen de buitenkant der dingen, vermijdt hij elke ontsporing. Met korte zinnen en summiere aanwijzingen schetst hij het decor waarin de personages rondlopen. Het is net of je een theaterbrochure leest waarin de auteur, naast de dialogen, bondige aanwijzingen geeft voor regisseur en scenograaf. Dat toneelmatige wordt nog versterkt door de structuur van de roman: hij is ingedeeld in vier delen, vier bedrijven. Aan het eind wordt telkens als het ware het doek even neergelaten.

Stilaan krijgt de roman meer body. Een oude man zit op een bank in het park en observeert en becommentarieert de loop der dingen, als een eenmanskoor in een klassieke tragedie. Hij weet veel, vertelt verhalen, want alles is volgens hem een verhaal, en vooral: "een verhaal is geen kwestie van onderwerp, maar van verteller". Zo moet je de roman ook lezen: als een mogelijk verhaal, verteld op deze manier.

Halverwege krijgt de roman een onverwachte wending: het radionieuws meldt dat een rijkswachter is vermoord, waarschijnlijk met een dienstwapen, nadat hij in een hinderlaag werd gelokt door mensen die hij vertrouwde of goed kende. Hij hield zich met een paar stekelige dossiers bezig. Peeters heeft zich duidelijk laten inspireren door de actualiteit. Je kunt je voorstellen dat hij tijdens het schrijven die berichten op de radio hoorde en ze als 'objets trouvés' spontaan geïntegreerd heeft in zijn verhaal. De twee hoofdpersonages blijken op één of andere manier betrokken bij de zaak en zo mondt uiteindelijk alles uit in een halve crime story.

Die draai bevalt me niet zo best: het ligt voor de hand dat wie de spanning erin wil houden naar een moordverhaal grijpt. Bovendien is het nogal warrig. Je moet aan het eind van de roman zelfs gaan puzzelen om er achter te komen wat er allemaal is gebeurd. Dat staat haaks op het intrigerende begin, waar de spanning uit de personages zelf komt, uit hun gedrag, hun onuitgesproken verlangens en hun bizarre contact met de buitenwereld.

Toch ben ik gecharmeerd van het boek. Het is speels en prikkelend, bevreemdend sfeervol, geschreven in een onderkoelde stijl, die vaak voor verrassingen zorgt en die tot nadenken dwingt door zijn aforistische wijsheden. Die staan als bij toeval in de tekst, klinken helemaal niet pedant, zelfs veeleer lichtvoetig en nodigen uit tot overpeinzing. Zoals dit hier: "De liefde, de eenzaamheid, dat zijn bijna identieke begrippen." In essentie is dat de kern van Elvis Peeters' debuutroman.

Elvis Peeters, Spa, Van Halewijck, Leuven, 117 p., 398 frank.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234