Donderdag 26/11/2020

Speel toch Bartók!

Mogen Hongaren iets anders spelen dan Bartók? Iván Fischer bewijst dat ze met evenveel recht Mahler mogen claimen.

Hongaren moeten Bartók spelen. Het lijkt een belachelijke uitspraak (wat moeten Belgen dan wel spelen?) maar ongeveer op basis daarvan werd Iván Fischer, nochtans misschien wel de beste dirigent van zijn generatie, destijds bij het label Philips Classics bedankt voor zijn diensten. Hij had met zijn Budapest Festival Orchestra zowat alles van het Hongaarse genie opgenomen en toen hij braaf vroeg of het nu ook eens Mahler mocht zijn, mocht hij gaan. Nochtans had hij op zijn minst drie heel goede gronden voor zijn verzoek.

De eerste is dat Mahler evengoed tot het Midden-Europese cultuurgebied behoort als Bartók of Fischer zelf. Om dat te zien, moet je natuurlijk afstand nemen van je enge nationalisme maar dat kan in deze globale tijden zo moeilijk niet zijn. De tweede is dat je Hongaren en Hongaren hebt. Als je tegen een Hongaar zegt dat je Sándor Márai een fantastisch schrijver vindt, riskeer je dat hij zegt: "O, je leest protestantse auteurs?" Nationalistisch Hongarije beroept zich namelijk op het katholicisme. Fischer is, net als Mahler, joods. Joden vormden in de tijd van Mahler de gist van de Midden-Europese cultuur. Dat prachtige complex werd, zoals men weet, door de nazi's nagenoeg volledig uitgeroeid, waarmee ze meteen het beste van de toenmalige Duitstalige cultuur vernietigden.

Zoals steeds groeit er op verschroeide aarde op wonderbaarlijke wijze een nieuwe bloem; Fischer is er een van de voorbeelden van. Ten derde zijn zij beiden dirigenten en Fischer verkleinde de afstand nog door op latere leeftijd te beginnen componeren (hij geeft wel bescheiden de enorme afstand toe tussen zijn composities en die van Mahler). Het is dan ook niet verwonderlijk dat zijn Mahler-opnamen (die hij na het vertrek bij Philips kon maken bij het label Channel Classics) tot de interessantste van de laatste decennia behoren en de ene prijs na de andere binnenhaalden.

Dit weekend is Fischer met zijn orkest opnieuw in het Concertgebouw in Brugge. Ze spelen Bartók, Brahms en Mahler: de coryfeeën van Midden-Europa. Er is ook een concert met composities van Fischer zelf; hij heeft voor Brugge zelfs een mini-opera geschreven in functie van de architecturale ruimte van het Concertgebouw.

En eind oktober komt hij nog eens naar Antwerpen; dan staan Bartók en Dvořák op het programma en brengt Fischer de violist Jószef Lendvay mee. Die behoort tot nog een andere traditie in Hongarije: die van de zigeuners. Ook zij behoren tot die buitengewone, oeroude multiculturele smeltkroes.

Budapest Festival Orchestra o.l.v. Iván Fischer, van 28 tot 30 september in het Concertgebouw in Brugge en op 21 oktober in deSingel in Antwerpen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234