Zaterdag 21/09/2019

Ontsnapte gevangenen

Spectaculaire ontsnapping had uit Hollywoodfilm kunnen komen

Het gat waardoor de gevangenen ontsnapt zijn. Beeld ANP

Toen cipiers van de Clinton Correctional Facility zaterdagochtend om 5.30 uur de cel controleerden van de veroordeelde moordenaars Richard Matt en David Sweat vonden ze slechts twee poppen en een gele post-it met daarop 'Have A Nice Day!' Hoe twee criminelen ontsnapten uit een van de zwaarst beveiligde gevangenissen van de Verenigde Staten.

"Een wonder. Verdwenen als een scheet in de wind", zo luidt de beroemde quote van gevangenisdirecteur Norton in de ontsnappingsklassieker 'The Shawshank Redemption' (1994) als hij de lege cel van Andy Dufresne (Tim Robbins) aantreft. Met dezelfde verbazing moet ook gevangenisopzichter Steven Racette van de Clinton Correctional Facility hebben gekeken naar de hoopjes kleren die moesten doorgaan voor de verdwenen gevangenen Richard Matt (49) en David Sweat (35).

'Klein Siberië', luidt de bijnaam van de Clinton Correctional Facility. De lange metershoge muren die de gebouwen omgeven, doorkruisen een afgelegen, verlaten gebied bij de Canadese grens. En het kan er flink koud zijn, vandaar. Met zo'n 1.400 bewakers op bijna 3.000 gevangenen is het de grootste gevangenis van de staat New York. Sinds de opening in 1865 was er nog nooit iemand ontsnapt. Tot zaterdagnacht dus.

Om de twee uur maken de bewakers hun ronde. Ook deze vrijdag. Om 22.30 uur worden Matt en Sweat voor het laatst gezien, daarna zijn het gevulde capuchontruien die doorgaan voor de slapende gevangenen. Pas de volgende ochtend, bij een 'standing count', waarbij gedetineerden zich oplijnen voor de deuren van hun cel, wordt ontdekt dat de twee verdwenen zijn.

"De precisie waarmee de ontsnapping is uitgevoerd, is werkelijk buitengewoon. Deze operatie is zo ongebruikelijk dat het bijna onmogelijk valt na te bootsen. Dit was een doorwrocht plan", zei de New Yorkse gouverneur Andrew Cuomo zaterdag op een persconferentie.

De gouverneur (r) volgt de route van de twee voortvluchtigen. Beeld ANP

'Have A Nice Day'

Matt en Sweat zitten al een tijd in aangrenzende cellen. In een hoek achter hun bed weten ze ongezien een kruipgat te maken dat uitkomt op een loopbrug in de ruimte tussen de celwanden, waar de afvoerbuizen en leidingen liggen die het complex voorzien van water, gas en stroom.

Van daaruit moeten ze zes verdiepingen naar beneden. Ze boren, hakken en zagen zich een weg door het doolhof van leidingen die onder de grond verdwijnen. Bakstenen muren worden gesloopt, betonnen afscheidingen doorgeslagen en ook een dikke metalen buis met een diameter van een halve meter wordt opgebroken, zo is te zien op foto's die zijn vrijgegeven.

Via deze laatste buis kruipen de twee hun vrijheid tegemoet. Bij het opduwen van de riooldeksel komen ze terecht in de straten van het kleine dorpje Dannemora, een huizenblok van de gevangenis vandaan. Bij de plek waar ze de buis zijn ingekropen, vindt de politie wat gereedschap en een gele post-it met een boodschap voor de vinders: 'Have A Nice Day', voorzien van een tekeningetje van een Chinese smiley.

"Ze hebben lang aan deze poging gewerkt. En ze moeten gehoord zijn tijdens hun voorbereiding", aldus Cuomo. Hoe ze aan het snijgereedschap hebben kunnen komen, wordt onderzocht. Het bedrijf dat het onderhoud verzorgt van de gevangenis werkt mee om de onderste steen boven te krijgen.

Beeld ANP
Beeld ANP
Beeld ANP

Mexico Forever

Matt, herkenbaar aan de grote Mexico Forever-tattoage op zijn rug, staat bekend als zeer gevaarlijk. Het is niet de eerste keer dat hij ontsnapt uit een gevangenis. In 1986 ontsnapt hij uit Erie County. In de Clinton Correctional Facility zat hij een celstraf uit van 25 jaar zonder kans op voorwaardelijke vrijlating voor de moord in 1997 op zijn baas. Hij ontvoert en vermoordt het slachtoffer, snijdt het lijk aan stukken en vlucht naar Mexico. Ook daar pleegt hij een moord. Hij steekt bij een overval op een bar een Amerikaanse toerist dood.

In 2008 wordt hij door een Amerikaanse rechtbank veroordeeld. De beveiligingsmaatregelen spreken boekdelen: er wordt een dubbel aantal bewakers ingezet, Matt moet een vest dragen dat schokken kan uitdelen, al het glas rondom hem wordt verwijderd en er staan zelfs sluipschutters gereed, zo schrijft The New York Times.

Sweat schiet op de vroege ochtend van 4 juli 2002 een sheriff dood in Broom County. De agent ziet Sweat en twee handlangers met de buit van een overval, waarna Sweat het vuur opent en de agent doorzeeft met 22 kogels. Hij wordt veroordeeld tot levenslang.

Richard Matt (l) en David Sweat (r). Beeld ANP

Moordenaars

"Het zijn moordenaars. Het is niet de vraag of ze schuldig zijn aan de misdaden die ze begaan hebben. En nu zijn ze op de vlucht, en is het onze hoogste prioriteit ze terug te vinden", aldus gouverneur Cuomo, die een beloning van 100.000 dollar heeft uitgeloofd voor de tip die leidt tot de arrestatie van de twee voortvluchtigen.

Zo'n 250 man, inclusief boswachters, kammen de omgeving sinds zaterdag minutieus uit op zoek naar voetafdrukken en de kleinste aanwijzingen. Alle videobeelden die zijn gemaakt, van de lokale supermarkt tot benzinestations, worden nagekeken op sporen van de twee. "Ze kunnen overal zijn"', zei Charles E. Guess, commandant van de New Yorkse politie, die de zoekactie leidt.

Lenny DePaul, een voormalige politieagent die ooit nog maffiabaas John Gotti begeleidde, verwacht dat de twee gevonden gaan worden. In The New York Times: "Je kunt niet zomaar ontsnappen, zo hard lopen als je kunt en daarna nooit meer gevonden worden. Ze denken dat ze het perfect hebben uitgedacht en voor altijd verdwenen zijn. Maar ze gaan een fout maken. Iemand gaat een fout maken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234