Vrijdag 20/05/2022

specialisten noemen defilharmonie en Vro 'matige orkesten'

Gunther Broucke (VRO-VRK): 'Voorstel van commissie is pure waanzin'

'Vlaanderen kiest beter voor één toporkest'

Brussel

Eigen berichtgeving

Ward Daenen / Wilfried Eetezonne

In plaats van drie 'matige orkesten' te blijven subsidiëren schakelt Vlaanderen beter over op één toporkest dat zich met de grote buitenlandse ensembles kan meten. Tot die opmerkelijke conclusie komt een commissie van internationale experts die het Vlaams Radio Orkest (VRO) en deFilharmonie heeft doorgelicht. Het derde orkest dat moet worden opgedoekt, is dat van de Vlaamse Opera. De orkesten reageren met ongeloof.

Het voorstel komt van een commissie van zes specialisten. Daarin zaten onder anderen Herman Baeten (Musica) en Bert Schreurs (Festival van Vlaanderen), maar ook Martijn Sanders (Orkestgebouw Amsterdam), Morten Walderhaug (Oslo Philharmonic) en Karsten Witt (directeur van een muziekmanagementbureau in Duitsland). De internationale commissie lichtte in opdracht van minister van Cultuur Bert Anciaux deFilharmonie en het VRO-VRK door. Haar conclusies zijn vernietigend. "Geen van beide orkesten is internationaal relevant", zo staat te lezen. Ze kampen met een gebrek aan "artistiek profiel" en geven bovendien te weinig concerten.

Het basisprobleem is een centenkwestie. De orkesten krijgen te weinig subsidies. Daardoor kunnen ze geen beroep doen op topdirigenten en -solisten. Evenmin kunnen ze degelijke orkestmuzikanten aantrekken of houden, wegens onaantrekkelijke loonvoorwaarden. Door onderfinanciering zijn de orkesten onderbezet: er blijkt "een tekort aan musici voor het grote repertoire". Nog een pijnpunt is dat VRO-VRK en Filharmonie geen eigen zaal hebben. "De nieuwe residentie van het VRO-VRK in het Flageygebouw is slecht een gedeeltelijke oplossing", klinkt het. Toch één lichtpunt: "In tegenstelling tot het VRO heeft deFilharmonie enig aanzien kunnen krijgen door de aanstelling van Philippe Herreweghe als muziekdirecteur. Daardoor krijgt het orkest meer kansen op de grote podia."

De commissie reageert voorts tegen een voorstel van minister Anciaux om het orkest van de Vlaamse Opera te ontbinden en de musici te verdelen over Filharmonie en VRO. "Het biedt geen enkele oplossing voor de problemen. Bovendien is dit artistiek een verkeerde keuze: het is allesbehalve eenvoudig om 35 musici te integreren bij een orkest."

De commissie formuleert echter meteen een nog radicaler voorstel. Als de twee symfonische orkesten in Vlaanderen geen verdubbeling van de middelen krijgen, zo argumenteert ze, dan is het "beter om over te schakelen naar één toporkest dat zich op het internationale niveau kan meten met de grote orkesten". De commissie wordt daarbij bijzonder concreet: het nieuwe orkest zou 107 vaste musici moeten tellen en een omkadering van 27 personeelsleden. Het toporkest dient een topdirigent aan te trekken die zich laat bijstaan door een jongere assistent-dirigent. Die assistent moet ook een 'academie voor jonge musici' begeleiden. Naast het toporkest komt er dus een jeugdacademie waar jonge Vlaamse muzikanten worden bijgeschoold tot topmuzikant.

Het toporkest moet rekruteren uit de drie bestaande orkesten. De minder goede muzikanten van die orkesten moeten afvloeien. Het orkest zou 150 concerten per jaar moeten geven, waaronder twee operaproducties (30 uitvoeringen) in de Vlaamse Opera. Voor het nieuwe ensemble annex jeugdacademie moeten de bestaande subsidies van het VRO en deFilharmonie worden samengevoegd. Het orkest moet ook een eigen zaal krijgen. Zowel de Elisabethzaal als het Flageygebouw komen daarvoor in aanmerking. Het orkest kan dan "op korte termijn" internationaal niveau halen en Vlaanderen uitstraling geven.

Hans Waege, intendant van deFilharmonie, noemt het voorstel "totaal onrealistisch". "Voor een toporkest heb je behalve geld, een goede chef-dirigent en een eigen zaal ook een traditie nodig. Rome is niet in een dag gebouwd, de Berliner Philharmoniker evenmin." Gunther Broucke van het VRO-VRK reageert met evenveel ongeloof. "Pure waanzin. De commissie heeft niet eens de aanzet van een vergelijkende studie gegeven. De conclusies zijn op los zand gebaseerd."

Niet alleen de intendanten leveren kritiek, er is ook een andere internationale commissie die het besluit van Baeten en consorten tegenspreekt. De operacommissie ziet immers geen reden om het orkest van de Vlaamse Opera op te doeken. Het wordt zelfs, samen met het operakoor, geprezen. Weer wel in de lijn van de commissie VRO-Filharmonie wordt brandhout gemaakt van Anciauxs denkspoor. Die wil niet alleen het opera-orkest splitsen maar ook het operakoor en het Vlaams Radio Koor laten samensmelten. De commissie vindt daarvoor geen enkel artistieke motivatie en tilt "bijzonder zwaar" aan het feit dat zij op voorhand niet gehoord werd door de minister. Niettemin stelt de operacommissie zich vragen bij de muzikale leider, Ivan Törzs, die een "gecompliceerde" relatie zou hebben met het orkest. Het feit dat Törzs zich niet heeft gemengd in het debat over het opdoeken van het operaorkest noemt de commissie "schrijnend".

Morgen publiceert De Morgen een interview met Martijn Sanders (Concertgebouw Amsterdam)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234