Dinsdag 19/11/2019

Specialist voorspelt 'nog jaren ellende'

De uitzonderlijke hoeveelheid neerslag die het Oost-Vlaamse Meetjesland en eerder deze maand andere delen van Vlaanderen onder water heeft gezet is niet de enige reden voor de wateroverlast. Fouten uit het verleden die het resultaat zijn van de diepgewortelde gedachte dat de mens de natuur ongestraft kan manipuleren maken het nog veel erger.

Door Sybille Decoo

Brussel l Het heeft lang geduurd maar op alle politieke niveaus zijn de geesten nu overtuigd van de noodzaak van integraal waterbeheer. Dat betekent dat water opnieuw ruimte moet krijgen. 'Het wordt tijd dat de Vlaming beseft dat hij onderdeel is van de natuur. Dat gevoel is hier verdwenen', zegt specialist professor Patrick Meire.

In de Oost-Vlaamse gemeente Zomergem viel in 24 uur liefst 105 liter water per vierkante meter, terwijl er normaal maar 70 liter valt in een hele maand. Een tekeningetje moet er daar niet bij gemaakt. "Uitzonderlijk", reageert klimatoloog Luc Debontridder van het KMI. "Maar het kan nog erger. Eind augustus 1996 viel er in Brasschaat 140 liter per vierkante meter in 24 uur tijd."

Extreme regenbuien zijn van alle tijden maar de specialisten van de klimaatverandering hebben voorspeld dat er meer neerslag zou vallen. Toch gelooft Debontridder niet dat er een verband is. "Er is voorspeld dat de klimaatverandering zal zorgen voor drogere zomers en er is inderdaad een tendens naar iets minder neerslag in de zomer. De maand juli zou daar een aanwijzing van kunnen zijn."

Maar de capriolen van de natuur verklaren niet alles. De factoren die het nog veel erger maken ,zijn genoegzaam bekend: Vlaanderen wordt (nog altijd) in sneltempo volgebouwd, de aardoppervlakte wordt geasfalteerd, rivieren werden rechtgetrokken, het grachtenstelsel is nagenoeg verdwenen, akkers worden via ondergrondse buizen gedraineerd, en op plaatsen waar vroeger rivieren uit hun oevers traden, zijn nu woningen opgetrokken in straten die luisteren naar verdachte namen als Broekstraat of Moerasstraat.

In plaats dat het water lokaal in de grond sijpelt, wordt het versneld afgevoerd naar rioleringen die het niet kunnen slikken.

Vele jaren geleden al werd die analyse gemaakt en zijn de wetten geschreven die daar iets aan moeten doen. Hoe lang zitten we nog met die waterellende opgescheept. "Nog tientallen jaren", zegt professor Patrick Meire, specialist integraal waterbeheer van de Universiteit Antwerpen.

Niet dat hij negatief is over de huidige koers in het beleid. "We hebben er lang op moeten wachten maar de geesten zijn op alle politieke niveaus gerijpt. Het decreet integraal waterbeleid en de watertoets (die moet verhinderen dat er nog in natte gebieden wordt gebouwd, SD) mogen revolutionair worden genoemd. Die ideeën mochten tien à vijftien jaar geleden niet eens op tafel worden gegooid. Onderzoekers en waterbeheerders zijn zeer zenuwachtig en staan te popelen om veranderingen te zien maar de goede aanzet is gegeven."

Tussen inzicht en resultaat staan echter praktische bezwaren. "De zaken rechttrekken is een zaak voor de komende vijftig jaar. Niet alleen omdat het een dure operatie wordt, ook omdat het fysiek niet haalbaar is om alles ineens aan te pakken. Als je alle waterinfrastructuur ineens aanpast, ligt heel Vlaanderen permanent open."

Ook de weerstand bij de bevolking tegen het opengooien van grachten, het aanleggen van overstromingsgebieden of het vernieuwen van het rioleringsstelsel is een remmende factor. Professor Meire: "De bevolking beseft niet hoe watersystemen werken. Een gracht openleggen ervaren velen als een stap achteruit, ze willen dat die ingebuisd wordt, want dat lijkt modern. En waar overstromingsgebieden moeten komen zijn er altijd wel sectoren die andere plannen hebben voor die plek."

Het zou een pak schelen mocht in de hoofden de link met de natuur weer worden hersteld. Patrick Meire: "Ik begin mijn lezingen vaak met een luchtfoto van het shoppingcentrum van Wijnegem. Je weet er niet eens of het buiten mooi of slecht weer is. De gedachte dat we in een cocon leven die niet door de natuur beïnvloed wordt, is niet juist. Het vaste geloof dat we alles kunnen controleren is fundamenteel fout. We moeten leren leven met natuurfenomenen en natuurlijke processen."

Het geloof dat we alles kunnen controleren is fundamenteel fout

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234