Maandag 08/03/2021

specialist Nico Van Hout over de Franse 'oorlogsbuit' 'Die Rubensen zijn onze ambassadeurs in het buitenland'

"Het 'leeghalen' van de kerken was al begonnen voor de inval van de Franse revolutionaire troepen in 1794", zegt Rubens-specialist Nico Van Hout van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen. "De kerkfabrieken verkochten hun altaarstukken al vanaf het einde van de zeventiende eeuw. De prins van Liechtenstein heeft bijvoorbeeld een Hemelvaart van Maria uit een kerk in Brussel gekocht in de jaren 1640, kort na de dood van Rubens. De kerken zaten toen in geldnood. Ook in de achttiende eeuw gaan die verkopen gewoon door. De Oostenrijkse keizerin Maria-Theresia wil Rubensen verzamelen voor de keizerlijke galerij in Wenen en koopt van de kerkfabriek van Sint-Jacob op de Coudenberg in Brussel de onwaarschijnlijk grote Ildefonso-triptiek. Dezelfde keizerin koopt ook de Caravaggio die zich sinds 1620 in de Antwerpse Sint-Pauluskerk bevond: De madonna van de rozenkrans, een schilderij dat een grote invloed uitoefende op de zeventiende-eeuwse schilderkunst. Rubens zelf had er, samen met andere schilders, voor gezorgd dat Sint-Paulus dat schilderij kon aankopen. Nu hangt er een achttiende-eeuwse kopie tussen de Rozenkrans-reeks van Rubens en Van Dyck.

"Het was voor die kerkfabrieken moeilijk om te weigeren een schilderij aan de vorst te verkopen. Het kostte misschien niet meteen je kop, maar niet verkopen werd wel beschouwd als een weinig vaderlandslievende daad.

"In de achttiende eeuw komen vooral Engelse aristocraten, die hun Grand Tour maken, hier hun aankopen doen in privé-verzamelingen met Rubensen en Jordaensen. Reynolds, de Britse schilder, maakt een reis in 1781 en schrijft met zijn Journey Through Flanders and Holland bijna een catalogus die laat zien wat er in privé-verzamelingen aanwezig was. Dat was het startschot voor enkele lords om te komen zien wat er nog in hun eetkamer zou passen. Zo hing in het kasteel Cleydael in Aartselaar, eigendom van de familie Stier d'Aertselaer, de Chapeau de Paille (nu National Gallery, Londen, ER) en Cimon en Pero (nu Rijksmuseum, Amsterdam, ER) van Rubens, twee Van Dycks met Philippe le Roy en zijn vrouw (nu Wallace Collection, Londen, ER) en nog andere leuke spullen. In het Brusselse Hotel Errera woonde de bankier Walckiers, die een fenomenale collectie Rubens-schetsen had. Ook die geraakte verspreid."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234