Zondag 15/12/2019

Special Gender bending

ndrej Pejic, een 19-jarig model van Servisch-Australische origine, is een van de nieuwste chouchou’s van de modewereld en ‘femiman’. Men noemt hem ‘transversal’, inzetbaar om aan elk van de twee geslachten gestalte te geven. De jongeman verschijnt straks samen met Anna Kournikova in de advertentiecampagne voor Gaultier, maar stond al voor de lens van menige beroemde modefotograaf. Eén van de eersten met wie hij werkte was trouwens de Belg Willy Vanderperre (Arena Homme, winter 2010). Een andere Belg, Raf Simons, liet hem als één van de eersten meelopen in zijn mannendefilé, vorige zomer.

Andrej is een blonde hermafrodiete figuur, een onzijdig wezen van een onvergelijkbare schoonheid, volgens modekenners. Een mix van Bowie als Ziggy Stardust met de fuck you-rockattitude van Courtney Love, en daarom aantrekkelijk voor de beide seksen binnen de jongste generatie modeminnaars. Een van de laatste verwezenlijkingen van Carine Roitfeld, aftredend hoofdredactrice van de Franse Vogue, is een fotoreportage rond Andrej in het septembernummer van vorig jaar.

La Roitfeld was daarmee qua genderbending als fashion item niet aan haar proefstuk toe. Zij was het die het transseksuele model Lea T., de veelbesproken vriend van ontwerper Riccardo Tisci van Givenchy, vorig jaar in subtiele doch redelijk volle glorie in Vogue toonde, met een onaards perfect vrouwengezicht, lange zwarte haren, borstjes en een verlegen hand in het kruis waarachter duidelijk een jongeheer en ballenspel te ontwaren waren. Google maar eens. Lea T. is omstreeks deze tijd dankzij hormoontherapie en operaties allicht van haar oorspronkelijke edele delen verlost. En tegelijk van haar ouderwets denkende familie in Mexico, die haar levenslange complexen en psychische problemen heeft bezorgd.

Een groot verschil met die andere blonde engel van het derde geslacht, die tegenwoordig ook al zoveel furore in de mode maakt, maar die zich letterlijk geen bal lijkt aan te trekken van zijn verwarrende verschijning of van zijn aanwezige glockenspiel. Martin Cohn is, zoals Pejic, ook al een mannelijk aanstormend topmodel met lange blonde haren die op foto’s als beiden mag figureren: man én vrouw. Zijn complexloze bestaan dankt hij aan zijn levensmotto, namelijk dat de persoon belangrijker is dan het geslacht. Het maakt niet uit of je een man bent of een vrouw, je mag jezelf nooit in een hokje duwen. “Het leven is zoveel plezieriger als je daar niet meer bij wilt blijven stilstaan en als je gewoon doet wat er in je opkomt”, aldus Martin, die vorig jaar, voor de hele genderbending-hype losbarstte, vrij onopgemerkt als schijnbaar perfect vrouwelijk model voor ontwerpster Elise Overland defileerde. Toen nog redelijk anoniem, maar nu is Cohn een van de spilfiguren van de scene.

Androgyne mode

Als het androgyne mode op zich betreft, is de tendens in genderbending (letterlijk: het ombuigen van geslachten) uiteraard niet nieuw. Coco Chanel bevrijdde het vrouwenlichaam van knellende corsetten, baleinen en vullingen en gaf de vrouw niet alleen lossere kleren, maar ook de mannenpantalon.

Uiteraard was zij niet de enige of eerste die aldus haar ontvoogdingsdrang wou ventileren. De eerste feministen en/of lesbiennes trokken in de roaring twenties vaak mannenkleren aan als vorm van protest. In de tijd van de ‘flapper style’ (met de eerste knielange charlestonjurken en zware, hoerige make-up) rookten vrouwen als ketters, dronken ze zich te pletter en doken ze met willekeurig tuig in bed, inclusief met elkaar. Pantalondraagsters begingen dus nog de ergste zonden niet. Sterren als Greta Garbo en Marlène Dietrich deden het hen in de volgende decennia zonder gêne graag na. Vrouwen in mannelijke kleren werden, dankzij die Hollywoodvoorgeschiedenis, opwindende wezens. Een mannenpak geeft een vrouw instant de allures van een ster.

Modeontwerpers zijn er altijd al door geïntrigeerd en geïnspireerd geweest. In 1966 bedacht Yves Saint Laurent zijn mannenpak, Le Smoking, voor vrouwen. Hij gebruikte het pak bovendien als een van de standaardstukken in zijn prêt-à-portercollecties, zodat het via de kopieën in de confectie al snel wijdverspreid en ingeburgerd raakte. Coco Chanel gaf vrouwen misschien vrijheid, Yves Saint Laurent gaf ze macht en mondigheid.

‘Le Smoking’ was trouwens niet het enige androgyne modewapenfeit van Saint Laurent. Ook de matrozenbroek, het safari-jasje en de korte zwarte leren jekker plukte hij uit de mannengarderobe, om ze nadien aan de vrouwen te geven - weliswaar met aangepaste coupes die de vrouwelijke vormen extra benadrukten.

Uniseks

Tegenwoordig vervaagt de grens tussen de verschillende garderobes voor de beide seksen steeds meer. Vrouwen trekken graag mannelijke kleren aan, maar niet meer als vorm van protest. Fashiongehalte, comfort, gemak en stijlvolle neutraliteit zijn zinniger redenen voor de pragmatische moderne vrouw om uniseksmode te dragen. De unisekstrend moet spontaan ontstaan zijn toen Hedi Slimane in 2001 een nieuwe stijl en een nieuwe man op de plankier zette bij Dior Homme. Pezige, slungelige jongens met skinny broeken en krappe blazers werden de nieuwe ijkman in de mode.

Voor modebewuste mannen en jongens was Slimane een god. Zijn blazers en smalle broeken werden de nieuwe norm in de mannenmode. Tot horden modebewuste vrouwen zich al snel dezelfde stijl gingen toeëigenen. Nonchalante smalle broeken en blazers met losse T-shirts en sweaters deden het met succes even goed als dagelijks plunje voor vrouwen. Het werd een gecodeerd fashionuniform. De nieuwste straatstijl voor de jongste generatie maakt zelfs geen onderscheid meer tussen kleren voor meisjes of voor jongens. De zogeheten ‘American Apparel-generatie’ shopt in één winkel en in elkaars kleerkast.

En nu is er zelfs een trend in de andere richting. Mannen eigenen zich kleren van vrouwen toe, tenminste, vrouwelijke kleren aangepast aan hun lichaamsbouw en seksuele voorkeur. Er zijn vrouwelijke kleren voor vrouwelijke jongens, er zijn mannelijke kleren voor stoerdere types. De tendens dook vorig jaar al her en der op, maar dit jaar zet de beweging zich breder door. Op de catwalk en ver daarvan.

Rijke dubbelheid

Grote invloed op de straatwijze uniseksmode blijkt overigens de ontwerper Rick Owens, met zijn luxueuze postapocalyptische esthetiek. Owens laat in zijn mannenshows graag zijn modellen opdraven met hakken. In zijn recentste mannenshow (vorige week in Parijs) toonde hij mannen met kleren in lagen, waaronder jurken en rokken. Het vreemde is: Owens mannen zien er helemaal niet verwijfd uit. Het harde kantje in stoffen- en kleurkeuze zorgt voor tegengewicht. Evenzo bij Jean Paul Gaultier, die uiteraard met het gebruik van rokken voor mannen teruggrijpt naar zijn capriolen uit de jaren tachtig, maar ze nu in een geheel andere sfeer laat zien. Gaultier ging bij zijn laatste defilé namelijk een stap verder, door de nieuwe geslachtsloze ster Andrej Pejic te laten defileren, eerst als man en aan het einde van de show als vrouw.

Uiteraard blijft de kritiek op die evolutie in de mode niet uit. Waar moet dat allemaal naartoe, als niet alleen jonge vormloze meisjes als standaard moeten fungeren, en nu ook al jongens zonder heupen of borsten? Stof voor een andere discussie. Wat in de mode gebeurt, illustreert alleen maar een ontluikende houding van de jongste hippe generatie die in mode- en muziekmilieus rondhangt. Geslacht doet er niet zoveel meer toe. Seksuele oriëntatie al evenmin. In Amerika voegt men aan de naam voor de holebi-beweging aldaar, de LGBT (lesbian-gay-bisexual-transgender), een letter Q toe, voor queer of questioning, voor degenen die het nog niet weten en er geen haast mee hebben.

Het nieuwe magazine Candy’ (’s werelds eerste ‘transversal style magazine’ en genoemd naar Candy Darling, een figuur uit de entourage van Andy Warhol) geeft een chic podium aan het derde geslacht, het geslacht van de wisselaars. Maar ook in andere magazines speelt men met het transversale idee. In het recente nummer van Industry poseert Marc Jacobs op de cover als vrouw, met hakken, kniekousen, lang haar en baard. Op de cover van het magazine Love draaien de transseksuele Lea T. en een stoere Kate Moss elkaar een sensuele tong.

Het fenomeen werkt overigens ook in een andere richting. Onlangs verscheen Lady Gaga op de cover van Vogue Homme Japan als haar mannelijke alter ego Jo Calderone. Onherkenbaar en verwarrend. Fotografe Inez Lamsweerde poseerde als bebaard wezen op de cover van The Gentlewoman. Ook die tendens is geen reden om straks als vrouw het snorwaxen te staken, maar wel een signaal dat de perceptie van de geslachten en van hun verschillen aan het veranderen is.

De genderbending-hype is misschien niets nieuws voor wie sterren uit de jaren zeventig als David Bowie, Mick Jagger en Warhol openlijk met hun eigen sekse en seksuele geaardheid heeft weten flirten. Maar er is één verschil: minderheidsgroepen die zich in dergelijke figuren herkenden, werden toen niet structureel gesteund. En het ging de voornoemde sterren veelal om een pose, niet om een levenshouding. Vandaag liggen outing en vrije keuze iets makkelijker in culturen waar mode, de entertainmentbranche en digitale media sneller grenzen verleggen.

De ambiguïteit van de geslachtelijke mix werkt hoe dan ook intrigerend. Wie graag buiten de lijntjes kleurt, of misschien geen lijntjes wil, kan eindelijk zijn/haar hart ophalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234