Zaterdag 28/11/2020

Spanningen tussen Iran en VS naar kookpunt

Wanneer volgende week het rapport van het Internationaal Atoomagentschap over de nucleaire activiteiten van Iran uitkomt, zal de spanning tussen de VS en Iran ten top gestegen zijn. Washington is in volle voorbereiding van nog strengere sancties en Iran beschuldigt de Amerikanen van de moord op een aantal Iraanse kernwetenschappers.

Ieder jaar op 4 november roepen studenten "Dood aan Amerika" en verbranden ze Amerikaanse vlaggen voor de voormalige VS-ambassade in Teheran. Daarmee herdenken ze de bezetting van de ambassade in 1979 door een groep studenten, kort na de islamitische revolutie, en de gijzeling van 52 Amerikanen gedurende 444 dagen.

Ook gisteren daagden duizenden studenten op, werden vlaggen verbrand en anti-Amerikaanse slogans gescandeerd. Maar dit jaar klonk de retoriek veel harder dan anders. "Amerika heeft terreurdaden begaan tegen Iran en andere landen. We zullen degenen steunen die zich kanten tegen het Amerikaanse binnen- en buitenlandse beleid", zei Saeed Jalili, secretaris van de Hoge Nationale Veiligheidsraad, aan de menigte voor de voormalige ambassade. Jalili voegde er in een ruk aan toe dat de VS achter de moorden op 3 Iraanse nucleaire wetenschappers zaten en dat Teheran hiervan bewijzen zou leveren aan de VN.

Gisteren al riep het ministerie van Buitenlandse Zaken in Teheran de Zwitserse ambassadeur hiervoor op het matje. De Amerikaanse belangen worden in Iran, bij gebrek aan VS-vertegenwoordiging, behartigd door de Zwitserse ambassade. Woensdag had ayatollah Ali Khamenei gezegd dat hij 100 onmiskenbare documenten had waaruit bleek dat de VS achter terreurdaden in Iran zaten.

De barse taal van Jalili is het gevolg van de gestegen spanning tussen de VS en Iran, vlak voor de publicatie van rapport rond nucleaire activiteiten in Iran door het Internationaal Atoomagentschap. Uit dat rapport zijn de afgelopen dagen al verschillende dingen gelekt maar of het dé conclusie zal bevatten, namelijk die waarin staat dat Iran aan de productie van kernwapens werkt, zal volgende week pas blijken.

Amerikaanse aanval

In ieder geval zijn de geruchten over een nakende Amerikaanse aanval op Iran opnieuw erg springlevend, al lijkt de kans daarvoor op korte termijn bijzonder klein. Wel hebben de VS, Groot-Brittannië en Frankrijk de druk op Iran gevoelig opgevoerd. "President Sarkozy en ik zijn het eens over de noodzaak om de druk op Iran te verhogen zodat het land tegemoetkomt aan zijn verplichtingen", zei VS-president Obama gisteren, na een gesprek met zijn Franse collega op de G20-top in Cannes. Sarkozy zei dat Irans obsessie voor het verwerven van kernmateriaal tegen de internationale regels was. Hij zei ook dat de internationale gemeenschap zich moet concentreren op sancties, maar dat als Israëls bestaan wordt bedreigd "Frankrijk niet zomaar aan de zijlijn zou blijven toekijken".

Intussen sleutelt Washington aan een reeks nog strengere sancties voor Iran. De Commissie Buitenlandse Aangelegenheden van het Huis van Afgevaardigden stemde deze week voor sancties die onder meer de Iraanse centrale bank tot doelwit hebben als blijkt dat die terrorisme aanmoedigt en de ontwikkeling van kernwapens financiert. Dat zou onder meer gevolgen kunnen hebben voor de verkoop van Iraanse ruwe olie, een belangrijke inkomensbron voor Iran. Zowat alle olie- en gascontracten worden betaald via de centrale bank en het voorstel omvat het blokkeren van alle bedrijven die zaken doen met de Iraanse centrale bank en tegelijk ook werken met Amerikaanse financiële instellingen. Volgens het voorstel dat de Commissie aannam, zouden voortaan ook VS-diplomaten geen contact meer mogen hebben met Iraanse autoriteiten zonder voorafgaande toestemming van het Congres. "Dit is meer dan extreem", zei Jamal Abdi van de National Iranian American Council (NIAC) op de website van de organisatie. "Hierdoor zullen gewone Iraniërs worden bestraft."

Iran reageerde gisteren bijzonder bits op de geruchten over mogelijke Amerikaanse en Israëlische aanvallen. "De VS hebben hun wijsheid en voorzichtigheid in internationale thema's verloren", zei minister van Buitenlandse Zaken Ali Akbar Salehi. "We hopen dat ze tweemaal nadenken."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234