Dinsdag 19/01/2021

Spanning tussen meerderheid en grootste etnische minderheid loopt op in Hongarije

Golf van moorden maakt Hongaarse Roma radeloos

Luttele dagen nadat in Hongarije de vijfde Roma werd vermoord in enige maanden tijd, richten doodsbange Romagemeenschappen 'beschermingsteams' op.

DOOR Catherine vuylsteke

BOEDAPEST l Hongarije stond lange tijd bekend als progressief inzake Roma-emancipatie. Zo zijn er verkozen lokale minderheidsraden en onderwijsbeurzen voor Roma.

Woensdag werd de 54-jarige chemiearbeider Jeno Koka (54) ten grave gedragen. Toen hij op de avond van 22 april zijn huis in Tiszalök verliet, werd hij door onbekenden met een kogel in het hoofd doodgeschoten. Hij bloedde op de drempel van zijn eigen huis dood. En Koka was de niet de eerste Hongaarse Roma die werd neergemaaid. De huidige golf van moorden begon in november, toen een echtpaar in het dorp Nagycsécs werd doodgeschoten toen ze hun brandende huis ontvluchtten. Hun woning was door onbekenden met molotovcocktails bekogeld. In februari lieten een 27-jarige vader en zijn vier jaar oude zoon het leven. Ook zij werden doodgeschoten toen ze wegrenden uit hun brandende huis.

De hoge commissaris van de Hongaarse nationale politie, Jezsef Bencze, zegt dat er 18 gevallen van geweld tegen Roma worden onderzocht en volgens Romamensenrechtenorganisaties zijn er meer dan dertig gevallen van brandstichting in Romahuizen. Geen enkele arrestatie werd tot dusver verricht, al werd het team dat de misdaden onderzocht, de jongste tijd sterk uitgebreid. Volgens Bencze hebben alle moorden een aantal gemeenschappelijke kenmerken: ze gebeurden steeds in de buurt van een snelweg, wat er volgens hem op kan wijzen dat de daders uit Boedapest afzakten. Bovendien zijn er op de plaats van de misdaad ook nooit kogelhulzen te vinden en werden de slachtoffers met grote trefzekerheid beschoten, wat de politie doet vermoeden dat de daders militaire training hebben genoten. Of: ze maken deel uit van de ordediensten of van het buitenlandse legioen dat deelnam aan de Balkanoorlogen.

"Het probleem", aldus Viktoria Mohacsi, een etnische Roma die in het Europees Parlement zetelt, "is dat het erg lang duurde vooraleer de politie het probleem van stijgend geweld tegen de Roma wilde onderkennen. Ze zeiden dat de moorden afrekeningen waren tussen illegale geldschieters."

Dat er geen daders worden gevonden, maakt dat het voor de Romagemeenschapsleiders steeds moeilijker wordt om suggesties om wraak te nemen te counteren. "Ik zeg aan iedereen dat de politie ons zal beschermen", aldus Mihaly Balogh, de leider van de Nationale Romaraad in Tiszalök in een interview in de Britse krant The Times, "maar hoe langer het duurt vooraleer er verdachten worden opgepakt, hoe lastiger het wordt om mensen ervan te weerhouden zelf wat te ondernemen."

Voorlopig werden wel al ongewapende buurtbeschermingsgroepen opgericht in verschillende dorpen, die de hele nacht lang patrouilleren met zaklampen in de hoop eventuele aanvallers aldus te ontmoedigen maar of dit een succesvolle en wenselijke strategie is, wordt door velen betwijfeld. De angst zit er in elk geval diep in bij de Hongaarse Roma, zo bleek ook uit een recent EU-onderzoek, dat aangaf dat 90 procent van hen zich gediscrimineerd voelde, tegenover 83 procent van de Tsjechische Roma en 81 procent van de Slowaakse. "In alle zeven EU-lidstaten die we onderzochten", zo staat in het rapport van het EU-Agentschap voor Fundamentele Rechten, "blijken er alarmerend hoge niveaus van discriminatie en onveiligheid."

Tegelijk zegt Romaraadsvoorzitter Balogh te beseffen dat wraakacties "verschrikkelijke consequenties zouden hebben voor ons". Hij verwijst daarmee vooral naar het feit dat de Hongaarse extreem rechtse partij Jobbik sinds augustus 2007 een militaire vleugel heeft, Hongaarse Garde, die 'de Romacriminaliteit' wil bestrijden. De Hongaarse Garde hield overigens zowel in het dorp waar de chemiearbeider vorige maand werd vermoord als in dat waar de vader met kind het leven liet, al anti-Romamarsen, waarbij de haatgevoelens worden opgezweept en de Romaminderheid wordt geïntimideerd.

Hoewel Hongarije bekendstond als een land dat juist moeite deed om de emancipatie te bewerkstelligen van zijn grootste etnische minderheid met onder meer onderwijsbeurzen en verkozen raden, is het antagonisme tussen de Hongaarse meerderheid en de Roma de jongste tijd duidelijk toegenomen en het feit dat Hongarije erg wordt getroffen door de wereldwijde crisis en met hoge werkloosheid kampt, het meest nog onder Roma, doet daar geen goed aan.

Europees Parlementslid Viktoria Mohacsi:

Het duurde erg lang voor de politie het toenemende geweld tegen de Roma wilde onderkennen

n Verwanten nemen afscheid van Jeno Koka, een arbeider die door onbekenden werd neergeschoten voor zijn eigen huis.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234