Zaterdag 16/10/2021

Spanning rond Sotsji stijgt na bloedige aanslag

Bij een zelfmoordaanslag op een station in de Zuid-Russische stad Volgograd vielen gisteren minstens zestien doden. De terrorist maakt vermoedelijk deel uit van het terreurnetwerk van Dokoe Oemarov, die in juli al dreigde met aanslagen voor en tijdens de Olympische Winterspelen van Sotsji.

Twee aanslagen in drie dagen en dat veertig dagen voor de start van de Olympische Winterspelen op 7 februari in Sotsji. De zenuwen om het wereldevenement rustig en veilig te laten verlopen staan ongetwijfeld gespannen. Experts zeggen dat de kans op nog meer aanvallen meer dan waarschijnlijk zijn. Terwijl de Russische president Vladimir Poetin gisteren strengere controles aankondigde, verzekerde het Internationaal Olympisch Comité (IOC) alle vertrouwen te hebben in de veiligheidsmaatregelen.

Bij de aanslag in Volgograd, het vroegere Stalingrad, vielen behalve de zestien doden ook tientallen gewonden, onder wie vijftien ernstig. Een zelfmoordterrorist blies zich gisterochtend op in de wachtrij voor een metaaldetector. In het station was het met de eindejaarsperiode drukker dan anders. De instanties meldden dat de dodentol stukken dan ook stukken hoger had gelegen als de dader niet in paniek was geslaan toen een agent in de buurt kwam.

In de eerste berichten was er sprake van een 'zwarte weduwe', een vrouw van een gevallen Kaukasische, islamistische, onafhankelijkheidsstrijders. Tegen de avond kwam nieuws dat dat tegensprak en zou het om een man gaan.

Het is al lang niet meer de eerste aanslag in de regio. Afgelopen oktober vielen in Volgograd al zes doden toen een zelfmoordterroriste er een lijnbus opblies. Vorige vrijdag kwamen bij een bomaanslag in Pjatigorsk ook al drie agenten om.

Dansen op het graf

Rusland vermoedt dat de opdracht voor de aanslag gegeven werd door Dokoe Oemarov, ook 'emir van de Kaukasus' of 'Russische Bin Laden' genoemd. De 49-jarige Tsjetsjeen dreigde begin juli in een videoboodschap met een aanslagenoffensief in Rusland voor en tijdens de Winterspelen. Sotsji ligt aan de andere kant van de Kaukasus, waar Oemarov en de zijnen in het noorden een islamistisch emiraat willen stichten. "Alle krachten moeten worden ingezet om Poetins Winterspelen te verhinderen", dreigde Oemarov. "Ze dansen op het graf van onze islamitische voorvaderen."

Russisch president Poetin zei gisteren meteen de veiligheidsmaatregelen op luchthavens en stations te verscherpen in aanloop naar de winterolympiade, zowel in Rusland als in de Kaukasische deelrepublieken als Tsjetsjenië, Dagestan, Ingoesetië en Abchazië - allemaal op slechts enkele honderden kilometers van Sotsji.

Op Oemarovs hoofd, die zijn groepering al sinds 2007 leidt, plaatste Moskou een prijs van vijf miljoen dollar. Zijn slapende cellen van zelfmoordterroristen worden verdacht van talrijke bomaanslagen, onder meer op de trein tussen Moskou en Sint-Petersburg (2009, 26 doden), de metro in Moskou (2010, 39 doden) en het vliegveld Domodedovo (2011, 36 doden). In Tsjetsjenië zelf wordt Oemarov verantwoordelijk gehouden voor een groot aantal ontvoeringen tegen losgeld en de moord op 'collaborateurs' die met de Russen samenwerken.

Meermaals gedood

Oemarov noemt zich zelf een verzetsstrijder. "Iedereen die mij een terrorist noemt lach ik recht in het gezicht uit", zei hij na het bloedbad in de Moskouse metro. "De aanslagen zijn een legitieme reactie op de moordpartijen van de Russen op Tsjetsjeense burgers. Arme, onschuldige mensen worden afgeslacht terwijl ze bessen plukken om hun families te voeden."

Daarmee verwijst hij naar de meedogenloze repressie in de Kaukasus. Ook na twee bloedige invasies van Tsjetsjenië (1994-1996 en 1999-2002) en de daaropvolgende gedeeltelijke autonomie van de republiek voeren de Russische veiligheidsdiensten er een schrikbewind tegen andersdenkenden. Mensenrechtenwaarnemers spreken zelfs van staatsterrorisme. Ze waarschuwen dat de voedingsbodem voor het geweld enkel zal verdwijnen als de Russische overheid er meer burgerlijke vrijheden toestaat.

Oemarov is het schoolvoorbeeld van een hoogopgeleide Tsjetsjeen die in een vicieuze cirkel van wraak en weerwraak verzeilde. Opgegroeid in het zuiden van Tsjetsjenië studeerde hij af als ingenieur, trouwde en kreeg zes kinderen. Zijn broers en tal van andere familieleden sneuvelden in de strijd tegen het Russische leger. Zelf gewond in de strijd - hij loopt mank en draagt littekens op lippen en kin - leeft hij nu als een vogelvrijverklaarde in de bossen van de noordelijke Kaukasus.

Al herhaaldelijk verklaarden de Russen dat ze hem doodden tijdens een offensief. Telkens dook hij terug springlevend op.

Zijn schaduw achtervolgt nu al de Winterspelen van Sotsji, die ook al geplaagd werden door de boycot van vele westerse leiders omwille van de Russische repressie van holebi's en beknotting van andere vrijheden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234