Woensdag 11/12/2019

Spanje zet rem op toerisme

Protest in Barcelona, toeristentellers in Venetië en een Airbnb-ban in Amsterdam: de toeristenfobie is zowaar een trend geworden. Nog een stap verder gaan de Balearen, waar nu ook de overheid pleit voor een maximumaantal toeristenbedden per eiland. Wordt zonnekloppen een schaars goed?

2017 werd door de Verenigde Naties uitgeroepen tot Internationaal Jaar van Duurzaam Toerisme, maar in Spanje lijkt het massatoerisme alvast goed stand te houden. Meer dan 36 miljoen toeristen ontving het land al dit jaar, en geschat wordt dat het jaarboek alweer met een stijging van 11 procent zal worden afgesloten. Dat voelen ze ook in de Balearen: Mallorca, het grootste eiland van de groep waar ook Ibiza tot toebehoort, ontvangt deze zomer naar schatting zo'n 13 miljoen toeristen, een stijging van 2 miljoen ten opzichte van vorig jaar. Ter vergelijking: het aantal inwoners stagneert op 850.000.

Verbazend is het dan ook niet dat files, watertekort, inflatoire prijzen en het wangedrag van sommige toeristen de inwoners ertoe dreef bij het ministerie van Toerisme actie te voeren voor een duurzamer beleid. "Mallorca heeft het imago van feesteiland, waardoor we elk jaar massa's toeristen te verduren krijgen die in de grote hotelcomplexen de bloemetjes komen buitenzetten", zegt Joeri Claeys, die er een ecohotel runt. "Turkije, Tunesië en Egypte bieden momenteel niet de veiligheid waar toeristen naar zoeken, dat moeten wij dan opvangen. Daarnaast swingt ook het aantal illegale appartementen en huurwagens de pan uit, waardoor het voor inwoners stilaan onbetaalbaar wordt."

Een klacht die de overheid ernstig neemt: momenteel ligt een wetsvoorstel op tafel dat het aantal bedden beperkt tot 623.624, waarvan 70 procent in Mallorca en het merendeel in grote hotels. De komende jaren zouden er nog eens 120.000 extra sneuvelen. Vooral platformen als Airbnb worden streng aangepakt: vergunningen worden schaarser en wie toch verhuurt zonder licentie maakt kans op een boete van 400.000 euro.

Kosten hoger dan winst

Een paradoxale zet voor een eiland dat leeft van toerisme, of noodzakelijke ingreep om toerisme ook op lange termijn leefbaar te houden? "Bij de Balearen kan zo'n beddenstop zin hebben, want teveel is nu eenmaal teveel", vindt professor toerismemanagement Jan van der Borg. "Collectieve kosten als vuilnisophaling, openbaar vervoer en parkeerplaatsen zijn simpelweg te hoog om de opbrengst te compenseren."

Toch stelt zich de vraag of de regel niet vooral de kamerprijzen de lucht in jaagt, waardoor alleen kapitaalkrachtige vakantiegangers zich nog een retourtje Mallorca kunnen permitteren. "Je creëert inderdaad bizarre situaties waarbij het heel weinig kost om ergens naartoe te vliegen, maar je ter plekke enkel peperdure bedden vindt", beaamt Van der Borg. Dat wordt nog verder in de hand gewerkt doordat vooral kleinere - en meestal goedkopere - Airbnb's getroffen worden, terwijl dure hotels met veel slagkracht wel zeker zijn van hun vergunning. Worden de Balearen het nieuwe paradepaardje van de jetset?

"Het hangt er een beetje van af hoe de hotelvergunningen verdeeld worden", stelt toerismedeskundige Stephen Hodes. "Zo'n beperking van aantal hotelkamers is een goede manier om toerisme te regelen, maar dan moet je wel quota stellen. Zo kun je ervoor zorgen dat niet alleen vijfsterrenhotels een vergunning krijgen." Daarnaast stelt Claeys dat de kamerprijzen sowieso elk jaar duurder worden, ook zonder limiet. "Sinds 2012 zijn de prijzen met 10 procent gestegen, dat is ongeveer 2 procent per jaar. Ik verwacht niet dat het bij de nieuwe regel zoveel meer zal zijn."

En zelfs al worden Mallorca en Ibiza te duur, dan nog blijven tal van andere stranden over waar de toerist zijn handdoek kan spreiden, stelt Hodes: "China, Afrika, Zuid-Amerika: er zijn nog zoveel onontgonnen plekken in de wereld. Het is vooral zaak daar te investeren en toeristen te spreiden. Ook plekken als Tunesië, Turkije en Griekenland zullen zich snel weer herstellen als trekpleister. Toerisme wordt niet schaars, bepaalde plekken worden dat. Maar als je niet wil dat steden kapotgevreten worden, moet je wel ingrijpen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234