Zaterdag 26/11/2022

Spanje vs. Catalonië 0-1

Spanje davert op zijn grondvesten nu de politie fors geweld gebruikt heeft tegen separatistische kiezers in Catalonië. Een deel van de oppositie roept om het ontslag van premier Rajoy. Als een meerderheid ja heeft gestemd, wil de Catalaanse regering direct de onafhankelijkheid uitroepen.

Het geweld dat de nationale politie en Guardia Civil in Barcelona en elders tegen vreedzame maar vastberaden kiezers inzetten, leverde taferelen op die velen onder hen aan het begin van de Spaanse Burgeroorlog deden denken, en die sinds de dood van generaal Franco in 1975 zeldzaam geworden waren.

Voor Europa, dat zich tot dusver op de vlakte gehouden heeft, dreigt Catalonië na de brexit een nieuw heet hangijzer te worden. Een van de weinige regeringsleiders die wél reageerden, was Charles Michel. "Geweld kan nooit het antwoord zijn", tweette de Belgische premier. "Wij veroordelen elke vorm van geweld en doen een oproep tot politieke dialoog."

Volgens de Catalaanse minister-president Carles Puigdemont vielen bij het politieoptreden 761 gewonden, onder wie meerdere ernstig. In Barcelona vuurde de politie op zeker ogenblik zelfs rubberkogels af. In de buurt van Gerona gebruikte ze traangas.

Hoewel het beeldmateriaal aantoont dat de agenten driest te werk gingen, noemde Spaans vicepremier Soraya Sáenz de Santamaría de acties "proportioneel". Volgens Binnenlandse Zaken in Madrid heeft de politie 92 van de 2.300 stemlokalen in Catalonië gesloten, waarvan 34 in en om Barcelona.

Ook de Catalaanse politie, de Mossos d'Esquadra, kreeg het bevel het stemmen te verhinderen. Dat gebeurde niet. Volgens de krant La Vanguardia wil het Openbaar Ministerie een onderzoek naar de Mossos openen omdat die zich "als een politieke politie" zouden hebben gedragen, die partij koos voor de separatisten.

Zelfs tegenstanders van de Catalaanse onafhankelijkheid zijn scherp voor de Spaanse conservatieve premier Mariano Rajoy: hij zou machtsvertoon verkozen hebben boven de dialoog. "Wie bijdraagt aan het gebrek aan dialoog, kan geen deel zijn van de oplossing", klonk het bij de socialistische oppositiepartij PSOE. Het links-radicale Podemos eist Rajoys ontslag.

Separatisten scoren

De strijd om de beelden lijkt Rajoy, van de rechtse Partido Popular (PP), alvast te hebben verloren. Hoe hard de premier ook geprobeerd heeft de kwestie als een binnenlandse aangelegenheid af te doen, de internationale media gaven massaal present. Nooit eerder in de jongste decennia slaagden de voorstanders van Catalaanse onafhankelijkheid erin zo hard hun punt te maken.

In een deelstaat die doormidden gesneden wordt tussen voor- en tegenstanders, en waarin de tegenstanders volgens peilingen nog altijd in de meerderheid zijn, vrezen die laatsten dat het politieoptreden twijfelaars richting separatisten heeft gejaagd.

Terwijl Puigdemont het referendum wetens en willens buiten de grondwettelijke orde afriep en het tot een provocatief stootwapen omvormde, bleef Rajoy zich vastklampen aan een letterlijke lezing van de grondwet. De voorstanders van Catalaanse onafhankelijkheid zeggen dat de premier iedere aanzet tot dialoog bij voorbaat onmogelijk maakte. In plaats van de beschuldiging te ontkrachten stuurde Rajoy een politiemacht op Catalonië af.

De Catalaanse regering heeft de EU gevraagd om in de crisis te bemiddelen, maar ook gisteren bleef het stil in Brussel. Tot dusver kon Rajoy rekenen op de discrete steun van zijn Europese collega's, die als de dood zijn voor andere separatistische scenario's.

Dat België als een van de weinige EU-landen wél reageerde, is niet vreemd aan de politieke situatie hier: de N-V-A, die in de federale regering zit maar de Vlaamse onafhankelijkheid genegen is, volgt de situatie in Catalonië met argusogen.

► 2 - 4

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234