Vrijdag 10/04/2020

Reportage

Spanje rekent af met verleden: Franco herbegraven

Familieleden van dictator Franco dragen zijn kist uit de Vallei der Gevallenen. Beeld REUTERS

In Spanje is donderdagochtend de opgraving van het lichaam van dictator Francisco Franco begonnen. Hij wordt overgebracht van de Vallei der Gevallenen naar de begraafplaats van El Pardo, net buiten Madrid. Wij namen alvast een kijkje bij zijn nieuwe graf.

De gieren cirkelen boven de begraafplaats van El Pardo, in het buitengebied van Madrid. Hier bevindt zich de crypte waar Franco’s lichaam naartoe wordt gebracht. “Het zal tijd worden”, zegt een man die bij de begraafplaats zijn zwarte labrador uitlaat. “Franco hoorde niet in zo’n mausoleum. Het was betreurenswaardig dat zoiets in Spanje nog altijd bestond.”

De opgraving van Franco, een van de meest gedenkwaardige daden van de sociaal-democratische regering van Pedro Sánchez, begon donderdag om 10:30 uur. Aanwezig waren 22 klein- en achterkleinkinderen van Franco. Een van hen had een vlag bij zich uit de tijd dat Spanje een dictatuur was. Ook minister Dolores Delgado van Justitie was bij het openen van het graf, om vast te stellen dat Franco er daadwerkelijk uit wordt gehaald. De regering wil dat de verplaatsing van Franco in het teken staat van “soberheid, discretie en waardigheid”.

Francis Franco, de kleinzoon van dictator Francisco Franco, arriveert bij de Vallei der Gevallenen. Beeld Getty Images

Het bedrijf dat belast was met het oplichten van de 1.500 kilo zware grafsteen is eigendom van de gebroeders Verdugo (‘Beul’). Zij kregen de afgelopen dagen te maken met bedreigingen uit extreemrechtse hoek. Na het optillen van de grafsteen waren de werklieden van begrafenisondernemer Alba (‘Morgenstond’) aan zet. Er is een nieuwe doodskist beschikbaar voor als de oorspronkelijke kist niet meer stevig genoeg is.

De verplaatsing

Familieleden plaatsen buiten de monumentale Vallei der Gevallenen de kist met het lichaam van dictator Franco in een lijkwagen.Beeld via REUTERS

Na de opgraving dragen de kleinkinderen de kist van Franco uit de duistere, vochtige basiliek in de Vallei der Gevallenen naar buiten. Deze basiliek werd tussen 1940 en 1958 in de rotsen uitgehakt door dwangarbeiders en is enorm van omvang. De nabestaanden van Franco moeten vanaf het altaar, waarachter hun grootvader begraven lag, een afstand van ongeveer 250 meter afleggen tot ze op het voorplein staan.

Vervolgens wordt het lijk van de dictator per helikopter overgebracht naar zijn nieuwe graf. De regering heeft ook twee lijkwagens klaarstaan, voor het geval er te veel wind of mist is.

Op de El Pardo-begraafplaats bevindt de dictator zich in vertrouwd gezelschap. Hier liggen ook premiers en ministers van zijn bewind begraven.

Bovendien is Mingorrubio, het buurtje dat naast de begraafplaats ligt, ooit gebouwd als een kolonie voor de lijfwachten van Franco. Zelf woonde de dictator even verderop in het paleis van El Pardo. De oude mannetjes die leunend op een stok over straat schuifelen, blijken ‘Paco’, zoals de dictator heet voor intimi, van nabij te hebben meegemaakt.

Politiek

Ook Paco Moreno (90) hoorde bij de franquistische garde. “De opgraving van Franco vind ik een slecht idee”, zegt hij. “Het is dwaasheid om na 44 jaar ineens een kadaver te gaan verplaatsen. Het is allemaal politiek. Pedro Sánchez probeert hier stemmen mee te trekken van links, want bij rechts is hier niet veel waardering voor. In Spanje hebben we een gezegde: hoe meer een drol beweegt, hoe meer hij stinkt.” Vergelijkt hij Franco nu met een drol? Geschrokken: “Nee! Na de Burgeroorlog, waarin broeders elkaar afslachtten, was Franco het minst slechte wat Spanje kon overkomen.”

Direct achter de ingang van de begraafplaats van El Pardo staat een kapel van graniet. Binnen is de crypte van Franco. Zijn vrouw Carmen Polo ligt er al. Als hij bij haar is gelegd, is de tijd voorbij dat Franco’s stoffelijke resten onder het hoogste kruis ter wereld liggen. De generaal moet het dan doen met een bescheiden kruisje, nauwelijks een meter hoog, dat spichtig op de klokkentoren staat.

Grafkransen voor Franco worden bezorgd bij de El Pardo-begraafplaats in Mingorrubio . Beeld Getty Images

De prior van de Vallei van de Gevallenen draagt donderdag in de kapel een mis op, voordat Franco opnieuw ter aarde wordt besteld. Hij wordt geholpen door Antonio Tejero, de zoon van de luitenant-kolonel die in 1981 een militaire staatsgreep pleegde in Spanje.

Bij veel huisjes in Mingorrubio hangen Spaanse vlaggen demonstratief voor het raam. Die zijn daar opgehangen als tegenwicht voor het onafhankelijkheidsstreven van Catalonië. Twee jaar geleden werd dit ineens een trend in Spanje, en kennelijk bevalt veel inwoners van het buurtje het vlagvertoon wel.

Toch is de buurt Mingorrubio niet louter franquistisch. Sommige huisjes werden verkocht en er woont nu een generatie die de Franco-tijd nooit heeft meegemaakt. Javier (49) en Araceli (43) – hun achternamen willen ze niet zeggen, want ze willen geen ruzie met de buren – staan te blauwbekken bij de speeltuin, terwijl hun zoontjes in het zand spelen.

Zij zijn er niet op tegen dat Franco wordt weggehaald uit de Vallei van de Gevallenen. “Uiteindelijk is de basiliek daar een toeristische attractie. Wat moeten buitenlanders denken als ze Franco daar ineens zien liggen, bij het altaar?”, zegt Araceli. En Javier vult aan: “Hoeveel stuwmeren of wegen Franco ook heeft aangelegd, dat weegt niet op tegen het feit dat hij met harde hand zijn wil oplegde aan Spanje.”

Daarom is het beter om Franco naar de “discrete” begraafplaats van El Pardo te brengen, vinden ze. “We hopen alleen dat het hier net zo rustig blijft als altijd. Aan extreemrechtse demonstraties hebben we hier geen behoefte.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234