Zaterdag 08/05/2021

Catalonië

"Spanje blijft enkel nog één als Rajoy van het toneel verdwijnt"

Professor Criekemans vreest voor een nieuwe escalatie van het geweld nu Rajoy en Puigdemont op ramkoers zitten. Beeld AFP
Professor Criekemans vreest voor een nieuwe escalatie van het geweld nu Rajoy en Puigdemont op ramkoers zitten.Beeld AFP

"Het geweld bij het onafhankelijkheidsreferendum was wellicht nog maar een tipje van de sluier." Professor Internationale Politiek David Criekemans (U Antwerpen) vreest dat de situatie in Spanje nu snel zal escaleren. Hij vermoedt dat de Catalaanse leider Puigdemont vandaag nog de onafhankelijkheid zal uitroepen.

De Catalaanse leider Carlos Puigdemont dreigde vanmorgen in een brief aan de Spaanse regering eerst de onafhankelijkheid eenzijdig uit te zullen roepen, wanneer Spanje geen dialoog opstart over het statuut van de Catalaanse provincie. De Spaanse premier Rajoy reageerde prompt nog forser: zaterdag stelt hij artikel 155 van de grondwet in werking en neemt Spanje de facto het bestuur van Catalonië over.

Wat betekent dit concreet?

Criekemans: "We zitten met een ongekende, enorm chaotische politieke situatie. Technisch en juridisch barst er nu een race tegen de tijd los tussen Puigdemont en Rajoy. Want wat weegt zwaarder? Artikel 155 of de onafhankelijkheid? Als het erop aankomt, zal er mogelijk gekeken worden naar wat er eerst was. Ik sluit niet uit dat Puigdemont zelfs vandaag nog de onafhankelijkheid uitroept, zodat hij kan aantonen dat Catalonië zich afgescheurd heeft voordat Madrid het bestuur overnam. Ook al valt Artikel 155 binnen de grondwet en een onafhankelijkheidsverklaring niet.

David Criekemans. Beeld Twitter
David Criekemans.Beeld Twitter

Waarom gaat Rajoy niet in op de vraag tot dialoog?

"De partij van Rajoy heeft er bij het Hooggerechtshof altijd alles aan gedaan om de verregaande autonomie die Catalonië in 2006 afdwong, in te dijken. Sinds Rajoy aan de macht is, is hij daar steeds verder in gegaan. Hij kan nu nog heel moeilijk terug.

"Behalve een race tegen de tijd is er overigens ook een strijd om de internationale publieke opinie aan de gang. Rajoy zwaait van zijn kant continu met de grondwet en de democratie. De onafhankelijkheidsbeweging heeft online dan weer een video verspreid van een jongedame die de situatie in Catalonië aanklaagt. Het format van die video is compleet identiek aan de filmpjes die verspreid werden bij de protesten op het Maidanplein in Oekraïne (zie onderaan voor de twee videoclips)."

Puigdemont vraagt enkel voor de internationale bühne nog om dialoog?

"Hij speelt het in ieder geval heel slim door steeds over overleg te praten. Hij legt de bal voor escalatie zo in het kamp van Rajoy: als jij met een politieke atoombom komt onder de vorm van Artikel 155, dan zal ik niet anders meer kunnen dan de onafhankelijkheid te verklaren."

Is er nu nog een mogelijkheid dat Catalonië in Spanje blijft?

"Ik zie Spanje alleen nog één blijven, wanneer Rajoy van het toneel verdwijnt. Maar dat zal niet zo snel gebeuren wellicht. Als Madrid effectief de macht overneemt in Catalonië en de Guardia Civil bezet er straks alle publieke gebouwen, wat zeker te verwachten valt, dan is het klimaat niet van die aard dat je verkiezingen zal willen organiseren. En als de onafhankelijkheid wordt uitgeroepen, al helemaal niet."

U vreest een escalatie van geweld?

"Absoluut. Ik kom vaak in Spanje en Catalonië en je voelt die spanning er enorm. De discussie wordt er maar in beperkte mate op basis van rationele elementen gevoerd, het is vooral een bijzonder emotionele kwestie. En daardoor wordt een debat quasi onmogelijk. Het geweld bij het referendum (op 1 oktober, waarbij in Catalonië honderden gewonden vielen bij confrontaties met de Spaanse politie, avb) was wellicht nog maar het topje van de ijsberg. Laat ons hopen van niet, maar zoals gezegd: ik vrees ervoor."

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Boven: De strijd om de internationale publieke opinie is volop aan de gang. De Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging verspreidt daarom een fimpje waarin een jonge vrouw de situatie in Catalonië aanklaagt.
Onder: Het filmpje uit 2014 uit Oekraïne waarop de Catalanen zich geïnspireerd hebben.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234