Dinsdag 22/09/2020

Spaarpotje in de zon is nog lang niet leeg

De Belgen hebben bijna 70 miljard euro in belastingparadijzen ondergebracht, zo blijkt uit Amerikaans onderzoek. Daarmee moeten we in Europa alleen Griekenland en Portugal laten voorgaan.

Van Panama en de Kaaimaneilanden, over Luxemburg en Zwitserland, tot de Britse kanaaleilanden Guernsey en Jersey of Hong Kong. Wie weinig belasting op zijn vermogen wil betalen, brengt zijn geld maar al te vaak onder in het buitenland. Vaak is het op het randje van wat nog legaal is, soms er ver over. Altijd slaat het een gat in de overheidskas in het thuisland.

In 2007 circuleerde bijna 82,3 miljard dollar van het vermogen van de Belgen in een of ander belastingparadijs. Dat is net geen 70 miljard euro, wat overeenkomt met 17,4 procent van het bruto nationaal product (bnp). Dat blijkt uit onderzoek van de econoom Gabriel Zucman, verbonden aan de Berkeley-universiteit in Californië. In zijn onderzoek zitten ook cijfers van 2015, die in grote lijnen gelijklopen.

België zit daarmee een eind boven het mondiale gemiddelde (9,8 procent van het bnp). In Europa doen enkel Griekenland en Portugal slechter dan ons land. We vertoeven in het gezelschap van Turkije, Groot-Brittanië en Duitsland.

De onderzoeker is niet de eerste de beste. Zucman, nog altijd maar dertig jaar oud, werkt ook voor de London School of Economics. Hij publiceert geregeld samen met de linkse econoom Thomas Piketty.

"Een heel slimme man", zegt professor Ive Marx (Universiteit Antwerpen) over Zucman. "Ik woonde afgelopen zomer een lezing van hem bij in New York, op een congres waar ook Nobelprijswinnaars Paul Krugman en Joseph Stiglitz kwamen spreken."

Vooral zijn manier van werken is uniek. Zucman toetste bijvoorbeeld zijn bevindingen aan de gegevens die het collectief van onderzoeksjournalisten ICIJ blootlegde bij Panama Papers en SwissLeaks. "Veel economen werken op basis van dezelfde modellen", zegt Marx. "Zucman stapt daarvan af. Heel vernieuwend."

Maar vanwaar komt dat slechte cijfer voor ons land? Hij wijst drie belangrijke factoren aan waardoor het risico op vluchtgedrag van kapitaal verhoogt: politieke instabiliteit, gas- en olievoorraden en de geografische nabijheid van Zwitserland. Voor België gaat enkel het laatste argument op. Ons land heeft zijn periode van politieke crises gekend, maar is nog altijd geen Venezuela of Griekenland, waar rijke inwoners hun geld liever elders onderbrengen.

"Ook de nabijheid van Luxemburg en de Kanaaleilanden speelt een rol", zegt Zucman. "Net zoals voor Frankrijk en Duitsland, overigens." Het is geen geheim: zelfs de kleine man bracht jarenlang zijn zwart geld onder in Luxemburg.

Sacha Dierckx, van de linkse denktank Minerva, vermoedt nog een bijkomende reden: "We kennen ook niet de transparantie van Zweden of Noorwegen. Daar kun je letterlijk opvragen wat je buur heeft verdiend en hoeveel belastingen hij betaalt."

De hoge belastingdruk is het alvast niet. De inwoners van Scandinavische landen, waar de druk relatief hoog is, verstoppen hun vermogen nauwelijks in het buitenland. Net als bijvoorbeeld Zuid-Korea, dat juist lage taksen hanteert, zo geeft Zucman aan.

Strengere regels

Intussen zijn de internationale regels fors verstrengd onder publieke druk. In Luxemburg en Zwitserland is het bankgeheim opgeheven. Ook in ons land voerde de regering de zogenoemde Kaaimantaks in. "Na de Panama Papers hebben we de transparantie en de controle nog verder verhoogd", laat minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) weten.

"Het klopt dat er internationaal vooruitgang is geboekt", zegt Dierckx. "Maar het onderzoek stelt vast dat daardoor enkel de kleine vissen er zijn uitgegaan. Het grote kapitaal kent de weg naar het fiscale paradijs nog erg goed, en zo zit de buitenlandse rijkdom nog meer geconcentreerd."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234