Vrijdag 07/05/2021

Achtergrond

Spaansgezinde socialisten groeien flink, maar separatisten behouden meerderheid in Catalonië

Een man gooit zijn stembiljet in een stembus. Het opkomstpercentage van de Catalaanse verkiezingen was bijzonder laag door het coronavirus. Beeld Getty
Een man gooit zijn stembiljet in een stembus. Het opkomstpercentage van de Catalaanse verkiezingen was bijzonder laag door het coronavirus.Beeld Getty

Uit de eerste exitpolls van de Catalaanse verkiezingen lijken de ­separatisten hun meerderheid te hebben versterkt. Hun grootste tegenstanders worden de socialisten, die flink terrein winnen.

Separatistische partijen lijken bij de regionale verkiezingen in Catalonië hun meerderheid te hebben versterkt, volgens de eerste exitpoll van zender TV3 Catalunya. In het huidige Catalaanse parlement hebben de separatistische partijen samen 70 zetels. Nu zouden zij kunnen rekenen op 73 tot 80 zetels, aldus de exitpoll van TV3, die een flinke marge aanhoudt.

Hun belangrijkste tegenstander wordt de socialist Salvador Illa. Hij was de Spaanse minister van Volksgezondheid in de coronacrisis, maar nam ontslag om de socialisten in Catalonië te gaan leiden. In het oude parlement hadden de Catalaanse socialisten 17 zetels, nu halen zij maar liefst 34 tot 36 zetels, volgens de exitpolls. Illa is daarmee de grote winnaar van deze verkiezingen, maar als kandidaat voor de Spaanse eenheid heeft hij niet kunnen verhinderen dat ook de separatisten gewonnen hebben.

Het was de eerste keer dat de Catalanen naar de stembus gingen sinds 2017, het jaar van de separatistische opstand. De krachtsverhoudingen tussen voor- en tegenstanders van onafhankelijkheid zijn niet wezenlijk veranderd. Ongeveer de helft van de bevolking is vóór onafhankelijkheid, de andere helft voelt zich Spaans. Het kiesstelsel bevoordeelt de landelijke gebieden waar veel separatistische stemmers wonen. ‘Het is een gebroken samenleving waarvan de helft is vernederd en gekwetst’, zei een voormalige leider van de liberale partij Ciudadanos in de Spaanse krant El País.

Referendum

Bij de voorstanders van onafhankelijkheid won de centrumlinkse ERC, die de dialoog met de Spaanse regering zoekt. De partij hoopt een akkoord te sluiten over een nieuw onafhankelijkheidsreferendum, iets wat Madrid overigens heeft afgewezen. Wel studeert de regering op een pardon of strafvermindering voor separatistische politici die tot celstraffen van 9 tot 13 jaar zijn veroordeeld.

De partij Junts per Catalunya (Samen voor Catalonië) van de verbannen leider Carles Puigdemont zou volgens de exitpoll iets verliezen. Junts per Catalunya zoekt juist de confrontatie met de Spaanse regering. Samen met de linkse partij CUP hebben ERC en Junts een meerderheid.

Gentleman

De verschuivingen bij de tegenstanders van onafhankelijkheid zijn groter. Vier jaar geleden won het liberale Ciudadanos met een harde campagne tegen onafhankelijkheid. Nu was de socialist Salvador Illa de grote winnaar, met een campagne die de nadruk legde op verzoening. Hij wilde ‘de bladzijde omslaan na de laatste tien jaar die ons verdeeld hebben’. ‘In de politiek van confrontatie die we in Catalonië hebben gehad, is hij het zeldzame type van de gentleman’, zei zijn partijgenoot Ferran Pedret. Zijn boodschap bleek aan te slaan.

Ciudadanos verloor nu zwaar, van 36 naar 6 tot 7 zetels. De extreemrechtse beweging Vox drong voor de eerste keer tot het Catalaanse parlement door, ook met 6 tot 7 zetels.

Sinds 2017 heeft het onafhankelijkheidsstreven aan momentum verloren, door de harde reactie van de centrale Spaanse staat, de voortdurende onderlinge ruzies van de separatistische partijen, wier coalitie slechts bij elkaar wordt gehouden door het verlangen naar onafhankelijkheid, en de coronacrisis.

Dat wordt weerspiegeld in de verkiezingsuitslag van zondag. Aan separatistische zijde scoorde het wat meer compromisgerichte ERC beter dan het hardere Junts per Catalunya. In het kamp voor de Spaanse eenheid deden de verzoenende socialisten het beter dan het hardere Ciudadanos. Toch blijft de situatie in grote lijnen ongewijzigd, met twee kampen die tegenover elkaar staan zonder dat zich een duidelijke uitweg aandient.

De verkiezingen werden bemoeilijkt door corona. De opkomst was 22,5 procentpunten lager dan in 2017.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234