Vrijdag 28/01/2022

Spaanse Luitenant-generaal Aguado Mena krijgt huisarrest na uitspraak die aan Franco-dictatuur terug deed denken

'Vijfentwintig jaar geleden zouden dit soort uitspraken als de aankondiging van een nakende staatsgreep zijn uitgelegd'

Generaal dreigde militairen naar eigenzinnig Catalonië te sturen

Sinds het einde van de Francodictatuur in 1975 is geen enkele actieve Spaanse luitenant-generaal zo zwaar gestraft als José Mena Aguado. Mena Aguado wordt de laan uitgestuurd omdat hij ermee gedreigd had het leger in te zetten als de Catalaanse eisen voor ruimere autonomie 'de niet te overschrijden grenzen van de grondwet' met voeten zouden treden. In Spanje zorgt Mena's uitlating voor koude rillingen.

Brussel / Madrid

Eigen berichtgeving

Lode Delputte

Minister van Defensie José Bono legde generaal Mena Aguado zaterdagochtend een week huisarrest op. Eind deze week zal de hoge legerleider, de chef van de Spaanse landmacht, vermoedelijk gedegradeerd worden en met de status van reservist door het leven moeten gaan. Reden voor de sanctie is Mena's verzaking aan de voor militairen "verplichte neutraliteit tegenover de diverse politieke opties", geen loze woorden in het land dat tussen 1939 en 1975 met harde hand door generalísimo Francisco Franco is bestuurd.

In een toespraak in de Andaloesische stad Sevilla had Mena Aguado gesteld dat het leger het grondwettelijke recht had tussenbeide te komen als de eenheid van Spanje in gevaar was en had hij gewaarschuwd voor de "risico's dat de onoverschrijdbare grenzen van de grondwet met voeten zouden worden getreden" als een uiterst omstreden Catalaans autonomieproject kracht van wet zou krijgen.

Al maanden staat politiek Spanje op zijn kop. Reden voor de ophef is l'Estatut, 'het Statuut', een woord waar niet-Catalaans Spanje een dusdanige hekel aan gekregen heeft dat kranten, tv-programma's en cafégesprekken er bol van staan. Via sms'jes werd met eindejaar zowaar een heuse anticavacampagne opgezet, om ervoor te zorgen dat de Catalanen hun bekende schuimwijn in de rest van Spanje aan de straatstenen niet meer kwijt zouden raken.

Volgens de omstreden tekst, opgesteld door de coalitie van linkse republikeinen en socialisten die in Barcelona aan zet is, zijn de Catalanen een natie, het woord dat er veel Spanjaarden te veel aan is. Ook voor de centrum-rechtse oppositiepartij Partido Popular (PP), die tegen de regionale nationalismen in een strak centralisme bepleit, was l'Estatut de druppel die de emmer deed overlopen.

Al sinds de socialistische regering van premier José Luis Rodríguez Zapatero in Madrid de lakens uitdeelt, maart 2004, spartelt de conservatieve partij als een duivel in een wijwatervat. Van alles wat Zapatero's linkse kabinet doet, probeert de PP brandhout te maken. Niet zelden, zoals bij het homohuwelijk of het afbouwen van het verplichte godsdienstonderricht, krijgt ze daarbij de steun van uitgesproken conservatieve kerkelijke sectoren. Ook de mogelijke gesprekken met de Baskische separatistische terreurgroep ETA komen de regerende socialisten op keiharde kritiek te staan. Niet zelden ontstond in het gewoel de bevreemdende indruk dat de erg gevoelige links-rechtsgrens onverzoenlijk als vanouds dwars door Spanje liep.

Toch moet gezegd dat ook heel wat progressieve Spanjaarden het controversiële Estatut niet genegen zijn. "Ik voel me Catalaan, ik ben links, ik heb de tekst gelezen, hij heeft me geschokeerd", zei een Catalaanse jurist onlangs aan deze krant.

Maar hoeven daarom meteen de militairen uit de kazerne gehaald? Dat de Spaanse strijdkrachten een conservatief of ten minste centralistisch bastion blijven, dat heeft generaal Mena Aguado laten zien door te suggereren dat hij de strijdkrachten kon inroepen áls de Catalanen geen gas terugnamen. "Woorden die niet gehoeven hadden", zei een van de genodigden op Mena's nieuwjaarstoespraak, vrijdag in Sevilla, aan de krant El País.

Zowat de voltallige politieke klasse veroordeelde meteen de uitspraken van de generaal. De PP ook, al gebeurde dat met een dag vertraging. Volgens de voorzitter van de conservatieve Baskisch-nationalistische partij PNV, "zouden dat soort uitspraken 25 jaar geleden als de aankondiging van een nakende staatsgreep zijn uitgelegd".

In Spanje is, onder meer dankzij het behendige schipperen van koning Juan Carlos, de democratie sinds Franco's dood niet meer door de militairen bedreigd geweest. Tenzij die ene keer uiteraard: toen op 23 februari 1981 de franquistische luitenant-kolonel Tejero het parlement in Madrid bestormde. De snelle tussenkomst van Juan Carlos redde toen de nog prille democratie.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234