Dinsdag 11/08/2020

Video

Sp.a wil Senaat bij loting samenstellen

Peter Vanvelthoven.Beeld Tim Dirven

Zet 150 onverkozen, bij loting geselecteerde, burgers in de Senaat en laat hen mee wetten uittekenen. Met het idee van een 'volkskamer' wil sp.a de democratische inspraak vergroten. Ze halen daarvoor de mosterd bij het G1000-initiatief van David Van Reybrouck.

Om de vier jaar mogen we naar het stemhokje en worden de politieke krachtsverhoudingen vastgelegd. Van dat moment nemen de beroepspolitici het roer over en moet de burger zwijgen tot hij er opnieuw verkiezingen zijn. Dat is, kort door de bocht, wat destijds het burgerinitiatief G1000 enkele jaren geleden aanklaagde. Een uitgeloot panel van mensen zoals u en ik zouden belangrijke maatschappelijke thema's bespreken.

Sp.a wil dat initiatief van schrijver David Van Reybrouck een verlengstuk geven in het parlement. De socialisten stellen voor om de Senaat te vervangen door een 'volkskamer'. Daarin zouden 150 uitgelote burgers zetelen, die jaarlijks twee zelf gekozen thema's zullen behandelen, zoals bijvoorbeeld migratie of pensioen. Het grote verschil met de G1000, die uiteindelijk erg vrijblijvend bleek, is dat de burgers ook wetten zullen kunnen opstellen over die thema's. Die wel nog moeten goedgekeurd worden door de Kamer. Omgekeerd kunnen ze ook wetsvoorstellen van de Kamer naar zich toetrekken om die te ammenderen en eventueel dus aan te passen.

Eén jaar zetelen

Om de loting efficiënt te laten verlopen, gebeurt er eerst een voorselectie van zo'n 10.000 kandidaten. Wie geen zin of tijd heeft, kan op dat ogenblik al weigeren. Er zal rekening gehouden met de afkomst (alle provincies en taalgroepen vertegenwoordigd) en de leeftijd (niet enkel jongeren en gepensioneerden), voorts is de enige voorwaarde voor de deelnemers dat ze geen politiek mandaat hebben. Om het jaar treedt er een nieuwe groep van 150 vertegenwoordigers aan. Ze krijgen ook een kleine vergoeding, maar geen volwaardig loon. De bedoeling is dat ze hun gewone job blijven uitoefenen en twee of drie keer per week vergaderen in het parlement.

Sp.a-fractieleider Peter Vanvelthoven ziet grote kansen voor het initiatief. "Ook in mijn eigen gemeente Lommel zitten burgers samen om het te hebben over lokale thema's. De burger wil zelf echt betrokken worden bij het beleid." Dat de G1000 op een sisser afliep schrikt hem niet af. "Wie als eerste met een briljant initiatief komt, krijgt vaak pas achteraf gelijk."

Hij verwijst ook naar voorbeelden in Nederland, IJsland en Ierland. Hij hoopt dat de mensen van G1000 zijn idee nu op zich nemen en verder uitwerken. "Heel wat academici hebben hier al grondig over nagedact, hun input is erg belangrijk. Bovendien halen we het voorstel zo weg van de partijpolitiek. We hebben een groot draagvlak nodig. De volkskamer mag ook geen 'sp.a-experiment' worden."

Van Reybrouck verheugd

"Voor het eerst in Europa stelt een politicus van dat niveau - een oud-minister - het idee van een parlement van gelote burgers als een ernstig voorstel lanceert." Dat stelt schrijver en initiatiefnemer van het burgerinitiatief G1000, David Van Reybrouck, in een reactie op het voorstel van sp.a-Kamerlid Peter Vanvelthoven. Hij is verheugd dat het parlementslid het idee overneemt dat hijzelf in zijn boek 'Tegen verkiezingen' gelanceerd had. Volgens hem kan de Senaat reeds een initiatief nemen in afwachting van de noodzakelijk grondwetswijziging.

Van Reybrouck wijst erop dat er in Vlaanderen op lokaal en regionaal vlak al heel wat initiatieven zijn inzake burgerparticipatie. Hij denkt aan de burgerbegroting van het Antwerpse centrumdistrict, het project 'Zaventem aan zet' of het burgerkabinet van Vlaams minister van Cultuur Sven Gatz. Het gaat om initiatieven van verschillende partijen, aldus nog David Van Reybrouck. Ook in Brussel en Wallonië is er volgens hem interesse in projecten rond burgerparticipatie. Zo is de auteur uitgenodigd op een studiedag in het Waals Parlement over het thema en krijgt hij eredoctoraat aan de Brusselse universiteit Saint-Louis.

"Het is goed dat het thema nu vanuit de politiek op de agenda geplaatst wordt. De vraag is of de politieke partijen over de partijgrenzen heen een overleg kunnen opstarten en tot een akkoord komen. De ervaring van D66 in Nederland leert dat het zeer moeilijk is om de democratie van binnenuit te veranderen. Dat is net als een auto repareren terwijl hij rijdt", stelt David Van Reybrouck.

België zou zich met een volkskamer opnieuw koploper in de wereld inzake democratie maken, zoals dat destijds ook was bij het opstellen van de Belgische grondwet. Ierland en Nederland staan reeds ver inzake burgerparticipatie, maar ons land zou hen vlot voorbijsteken, meent Van Reybrouck.

Volgens hem zou de Senaat als vorm van proef in afwachting van de herziening van de grondwet die de oprichting van een volkskamer moet mogelijk maken reeds een burgerinitiatief kunnen nemen rond thema's zoals burn-out of vergrijzing: "De huidige Senaat zou met het geld dat het vandaag kost een echt interessante reflectie kunnen opzetten".

De Ridder: "Krampachtige reanimatieoefening"
N-VA-fractileidster in de Senaat, Annick De Ridder, vindt het voorstel van sp.a'er Peter Vanvelthoven om de Senaat om te vormen tot een volkskamer van gelote, gewone burgers een "krampachtige reanimatieoefening met een hoog absurditeitsgehalte". De N-VA was voor de afschaffing van de Senaat en De Ridder ziet het socialistische voorstel als een nieuwe poging om de instelling nieuw leven in te blazen, zo zegt ze aan Belga.

De Ridder is niet overtuigd van de meerwaarde van de Senaat, maar het idee om deze om te vormen tot een kamer van vertegenwoordigers zonder verkiezingen maar aangeduid door loting is "volledig van de pot gerukt". Ze wijst ook op het democratisch deficit van een loting.

Ze benadrukt wel dat burgerparticipatie voor haarzelf en de N-VA zeer belangrijk is. Het is goed om de bevolking te horen, maar democratie houdt in dat de wetgevende kamers bevolkt worden door verkozenen. Als die niet voldoen, worden ze bij de volgende verkiezingen afgestraft en weggestemd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234